Մալե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Մալե
މާލެ
Male-total.jpg
Կոորդինատներ: 4°10′0″ հս․ լ. 73°30′0″ ավ. ե. / 4.16667° հս․. լ. 73.50000° ավ. ե. / 4.16667; 73.50000
Երկիր Մալդիվներ Մալդիվներ
Ենթարկում Մայրաքաղաք
Մակերես 6 կմ²
Բնակչություն 150 000 մարդ (2014)
Խտություն 17401 մարդ/կմ²
##Մալե (Մալդիվներ)
Red pog.png

Մալե (մալդ.՝ މާލެ), Մալդիվների մայրաքաղաքն ու երկրի խոշորագույն քաղաքը։ Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ եղել է 150,000 մարդ[1]։ Տարածքը 6 քառ. կմ է։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանումն առաջացել է महालय (Mahaalay), բառից, որը ծագել է սանսկրիտից։ Թարգմանվում է որպես «մեծ», «հսկա»։ Սովորաբար «Մահաալայ» անվանել են թագավորական պալատը․ այստեղից էլ անվանումն անցել է քաղաքին։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախկինում քաղաքը շրջապատված էր պատով։ Միապետության վերացումից հետո՝ նախագահ Իբրագիմ Նասիրի կառավարման ժամանակ, թագավորական պալատը ավերվել է գեղատեսիլ ամրոցի և ամրոցապատի աշտարակի հետ միասին։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գտնվում է Մալե և Վիլինգիլե կղզիների վրա։ Այն ավանդաբար եղել է թագավորական կղզի, որտեղ գտնվում էր Մալդիվյան դինսատիաների պալատը։ Վերջին տարիներին կղզին ընդլայնվել է գրունտային տեղատվության հետևանքով։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մալեն գտնվում է ենթահասարակածային գոտում, որին բնորոշ է երկու եղանակների առկայություն՝ անձրևների և չոր սեզոններ։ Անձրևոտ սեզոնը տևում է մայիսից դեկտեմբեր, չորը՝ մնացած 4 ամիսներին։ Ջերմաստիճանը ամբողջ տարվա ընթացքում փոփոխվում է ընդամենը 1-2 °C աստիճանով՝ պահպանվելով 25-30 °C։

Մալեի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 30.0
(86)
30.4
(86.7)
31.2
(88.2)
31.5
(88.7)
31.0
(87.8)
30.5
(86.9)
30.4
(86.7)
30.2
(86.4)
30.0
(86)
30.0
(86)
30.1
(86.2)
29.9
(85.8)
30.4
(86.7)
Միջին ցածր °C (°F) 25.4
(77.7)
25.6
(78.1)
25.8
(78.4)
26.4
(79.5)
26.2
(79.2)
25.8
(78.4)
25.6
(78.1)
25.5
(77.9)
25.1
(77.2)
25.2
(77.4)
25.3
(77.5)
25.1
(77.2)
25.6
(78.1)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 75.2
(2.961)
49.7
(1.957)
72.8
(2.866)
131.6
(5.181)
215.7
(8.492)
171.9
(6.768)
147.2
(5.795)
187.7
(7.39)
242.8
(9.559)
222.0
(8.74)
201.0
(7.913)
231.7
(9.122)
1 949,3
(76,744)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 1.0 mm) 4.6 3.5 6.1 9.1 14.3 12.9 11.9 12.8 15.8 14.6 13.3 11.8 130.7
 % խոնավություն 78.0 77.0 76.9 78.1 80.8 80.7 79.1 80.5 81.0 81.7 82.2 80.9 79.7
Միջին ամսական արևային ժամ 248.0 259.9 279.0 246.0 223.2 201.0 226.3 210.8 201.0 235.6 225.0 220.1 2 778,2
աղբյուր: NOAA[2]

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի կենտրոնական մասը տեղակայված է Մալե կղզու վրա, որը չափազանց բնակեցված է․ կառուցված մասն ընգրկում է համարյա ամբողջ տարածքը։ Բնակչության մոտավորապես մեկ երրորդն ապրում է մայրաքաղաքում։ Բնակչության թվաքանակը 1987 թվականին 20 000 էր, իսկ 2006 թվականին՝ 104 403։

Վարչական բաժանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բաղկացած է 6 շրջանից, որոնցից 4-ը տեղակայված են Մալե, 5-րդը՝ Վիլինգիլե, իսկ 6-րդը արհեստական Հուլումալե կղզիների վրա։ Վիլինգիլի կղզում նախկինում գտնվում է բանտ, որն այժմ քաղաքի առողջարանային շրջանն է։

Բացի այդ, քաղաքը ներառում է նաև Մալե միջազգային օդանավակայանը, որը տեղակայված է Հուլհուլե կղզու վրա։

Շրջան Տարածք,
հա
Բնակչություն,
(2006)
Տեղակայություն
1 Հենվեիրու 59,1 23 597 Մալե
2 Գալոլհու 27,6 19 414 Մալե
3 Մաչանգոլհի 32,6 19 580 Մալե
4 Մաաֆանու 75,9 29 964 Մալե
1-4 Մալե 195,2 92 555 Մալե
5 Վիլինգիլե 31,8 6 956 Վիլինգիլե
6 Հուլումալե 200,9 2 866 Արհեստական կղզի
- Հուլուլե 151,9 1 316 Մալե միջազգային օդանավակայան
- Գուլհի Ֆալհու - - Մոլորակ նավահանգստային կղզի
  Մալե 579,8 103 693  

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մալեում բացակայում են քաղցրահամ լճակները, այդ իսկ պատճառով խմելու ջուր ստանում են ստորերկյա ջրերի աղազրկման միջոցով։ Առհոսող ջրերը առանց մաքրման լցվում են ուղիղ օվկիանոս։ Կոշտ թափոնները տեղափոխվում են հարևան կղզիներ, իսկ այնտեղ դրանցով լցնում են ծովալճակները։ Էլեկտրաէներգիա արտադրվում է դիզելային գեներատորների օգնությամբ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ասիական երկրների մայրաքաղաքներ

ԱՄԷ Աբու Դաբի · Հորդանան Ամման · Թուրքիա Անկարա · Թուրքմենստան Աշխաբադ · Ղազախստան Աստանա · Իրաք Բաղդադ · Թաիլանդ Բանգկոկ · Բրունեյ Բանդար Սերի Բեգավան · Ադրբեջան Բաքու · Լիբանան Բեյրութ · Ղրղզստան Բիշքեկ · Սիրիա Դամասկոս · Բանգլադեշ Դաքքա · Արևելյան Թիմոր Դիլի · Կատար Դոհա · Տաջիկստան Դուշանբե · Հայաստան Երևան · Քուվեյթ Էլ Քուվեյթ · Սաուդյան Արաբիա Էր Ռիադ · Վրաստան Թբիլիսի · Իրան Թեհրան · Բութան Թհիմփհու · Պակիստան Իսլամաբադ · Նեպալ Կատմանդու · Մալայզիա Կուալա Լումպուր · Վիետնամ Հանոյ · Մալդիվներ Մալե · Բահրեյն Մանամա · Ֆիլիպիններ Մանիլա · Օման Մասկատ · Ռուսաստան Մոսկվա · Մյանմա Նայպիդո · Կիպրոսի Հանրապետություն Նիկոսիա · Հնդկաստան Նյու Դելի · Շրի Լանկա Շրի Ջայավարդենեպուրա Կոտտե · Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Պեկին · Կամբոջա Պնոմպեն · Ինդոնեզիա Ջակարտա · Եմեն Սանաա · Հարավային Կորեա Սեուլ · Սինգապուր Սինգապուր · Լաոս Վիենտյան · Ուզբեկստան Տաշքենդ · Ճապոնիա Տոկիո · Մոնղոլիա Ուլան Բատոր · Հյուսիսային Կորեա Փենյան · Պակիստան Քաբուլ