Պորտալ:Վրաստան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Flag of Georgia Background.png
Georgia Portal Sign-hy.png



Greater coat of arms of Georgia.svg

Flag of Georgia.svg

Վրաստան (վրաց.՝ საქართველო, [sɑkʰɑrtʰvɛlɔ] Սաքա՛րթվելո), երկիր Անդրկովկասում, Սև ծովի արևելյան ափին։ Վրաստանը և աշխարհի բոլոր պետությունները բացի Ռուսաստանից և մի քանի այլ պետություններից, մի շարք տարածքներ համարում են օկուպացված և Վրաստանի կազմի մեջ մտնող։ Դրանք են՝ Աբխազիան և Հարավային Օսիան, որոնք Ռուսաստանի և մի շարք այլ պետությունների կողմից ճանաչված են որպես անկախ պետություններ (տես Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի միջազգային ճանաչում)։ Վրացական իշխանությունների կողմից վերահսկվող տարածքը արևմուտքում սահմանակից է Աբխազիային, իսկ հյուսիսում՝ Հարավային Օսիային։ Ինչպես նաև հյուսիսում սահմանակցում է Ռուսաստանին, հարավում՝ Թուրքիային և Հայաստանին, հարավ-արևելքում՝ Ադրբեջանին։ Վրաստանը միջերկրամասային երկիր է, հիմնականում գտնվում է Ասիայում, մասամբ՝ Եվրոպայում։ 1999 թվականի ապրիլի 27-ից Եվրախորհրդի անդամ է։

Խոշոր քաղաքներն են Քութայիսը, Ռուսթավին, Բաթումը, Սուխումը։ Մայրաքաղաքն է Թբիլիսին։ (շարունակել...)

Խմբագրել

Ընտրված հոդված

Վրաց թագավորություն (վրաց.՝ საქართველოს სამეფო՝ սաքարթվելոս սամեփո), միջնադարյան պետություն Կովկասում և Հայկական լեռնաշխարհում 1008-1490 թվականներին։ Հիմնադրել է Աբխազիայի արքա Բագրատ III-ը 1008 թվականին։ Երկիրը կառավարել է Բագրատիոնիների թագավորական տոհմը։ Տարածքը կազմել է առավելագույնը 380 000 քառ. կմ՝ Թամար թագուհու օրոք (1184-1213)։

Վրացական թագավորությունը «Ոսկեդարի» շրջանում՝ ենթակա երկրների հետ

Առաջին շրջանում մայրաքաղաքն էր Քութայիսը։ 1122 թվականից Դավիթ Շինարարը մայրաքաղաքը տեղափոխում է վրացական մշակութային, քաղաքական ու տնտեսական կենտրոն Թբիլիսի։ Հզորության շրջանում, երբ անկում էին ապրում Բյուզանդական կայսրությունը և Սելջուկյան սուլթանությունը, իր մեջ ներառել է բազմաթիվ հարևան և հեռավոր երկրներ։ Ոսկեդարի շրջանում այն իր մեջ ներառում էր Կովկասյան լեռները, Հայկական լեռնաշխարհի մեծագույն մասը և Կուր-Արաքսյան դաշտավայրը՝ տարածվելով Սև ծովի և Կասպից ծովի միջև։

13-րդ դարում Վրաստանը վերածվում է Մոնղոլական կայսրության մարզի։ Նրա տարածքում առաջանում են բազմաթիվ իշխանություններ։ 14-րդ դարում պետությունը միավորվում ու անկախանում է։ Լենկթեմուրի արշավանքից հետո Վրացական թագավորությունը թուլանում է։ 1490 թվականին բաժանվում է 3 ինքնիշխան թագավորությունների՝ Իմերեթ, Քարթլի և Կախեթ։

Վրաց թագավորությունը քրիստոնյա Արևելքի հզորագույն թագավորությունն էր, որ իր շուրջ էր համախմբել հայերին, աբխազներին, օսերին, ասիաբնակ հույներին և աղվաններին։ (շարունակել․․․)

Արխիվ/Խմբագրել

Ընտրված անձ

Շոթա Ռուսթավելի (վրաց.՝ შოთა რუსთაველი) (1172-1216), «Ոսկեդարի» վրացի քաղաքական գործիչ և բանաստեղծ։ Հայտնի «Ընձենավորը» (վրաց.՝ ვეფხისტყაოსანი, վէփխիստղաոսիանի) էպոսի հեղինակն է։

Շոթա Ռուսթավելու անունը վկայված է 17-րդ դարի գրավոր աղբյուրներում։ Էպոսի տողերում հեղինակը նշել է իր անունը: Հեղինակի ազգանունը ցույց է տալիս ծննդավայրը (Մեսխեթի Ռուսթավ գյուղ): Կրթությունը ստացել է Գելաթի և Իկալտոյի ակադեմիաներում, ապա «հունաց երկրում» (Բյուզանդիա):

Շոթա Ռուսթավելի

Զարգացած միջնադարում միացյալ Վրացական թագավորությունը զորեղանում է: Նրա գերիշխանության տակ են անցնում հարևան ու հեռավոր բազմաթիվ երկրներ: Պայմաններ են ստեղծվում վրացական մշակույթի բարգավաճման համար: Թբիլիսիի արքունիքը ջանք ու միջոցներ չի խնայում արվեստների ու գրականության զարգացման համար: Թամար թագուհին (1184-1213) Շոթա Ռուսթավելուն հանձնում է արքունի գանձապահի պաշտոնը:

Ուշ միջնադարի վրացի հեղինակները տեղեկություններ են տալիս Ռուսթավելու կենսագրության մասին: Կյանքի վերջին տարիները բանաստեղծն անցկացրել է Երուսաղեմի նախկին վրացական Սուրբ Խաչ վանքում, որտեղ էլ գտնվել է նրա որմնանկարը: Այն հեղինակել է վրացի ուխտավոր Տիմոթեոս Գաբաշվիլին 1757/58 թվականներին: Երուսաղեմում գտնված տեղեկությունների համաձայն Շոթա Ռուսթավելին նշվում է որպես բարերար, ինչը հաստատում է Թամար թագուհու պալատում իր ունեցած բարձր դիրքի մասին:

Այսօր Շոթա Ռուսթավելու անունով Թբիլիսիում գործում է Պետական ակադեմիական թատրոն (1887 թվականից), կա պետական մրցանակ (1965 թվականից), նրա անունն է կրում Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Գրականության ինստիտուտը: (շարունակել․․․)

Արխիվ/Խմբագրել

Ընտրված վայր

Գրեմի բերդ (վրաց.՝ გრემი), 16-րդ դարի ճարտարապետական հուշարձան: Գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզում: Ժամանակին ծաղկուն Գրեմի քաղաքից պահպանվել են միայն բերդն ու Հրեշտակապետների եկեղեցին: Ճարտարապետական համալիրը տեղակայված է համանուն գյուղից արևելք՝ Ղվարել քաղաքի մոտ՝ Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիից 175 կմ դեպի արևելք:

Գրեմի բերդ

Գրեմի քաղաքը եղել է Կախեթի թագավորության մայրաքաղաքը 16-17-րդ դարերում: Քաղաքում ապրել են մեծ թվով հայեր:

17-րդ դարի երեսնական թվականներին որպես դեսպան քաղաք է եկել Ֆեոդոր Վոլկոնսկին, ով հիշատակել է, որ քաղաքում կա հայկական եկեղեցի, հայկական պալատ քարե պարսպով, որտեղ կա ևս մեկ հայկական եկեղեցի: Այդ եկեղեցուց բացի, քաղաքում եղել են մինչև 10 հայկական եկեղեցիներ: Կախեթի Լևան թագավորի կողմից հիմնադրված մայրաքաղաքը եղել է թագավորական նստավայր ու առևտրական քաղաք Մետաքսի ճանապարհի վրա մինչ 1615 թվականը, երբ քաղաքը հողին հավասարեցրին շահ Աբաս I-ի զորքերը:

Այդ ժամանակվանից ի վեր քաղաքն այլևս երբեք չվերականգնեց իր նախկին փառքը և 17-րդ դարի կեսերին Կախեթի արքաներն իրենց մայրաքաղաքը տեղափոխեցին Թելավ: (շարունակել...)

Արխիվ/Խմբագրել

Ընտրված պատկեր

Georgian Fortress Ananuri.jpg
Արխիվ/Խմբագրել

Ինչպե՞ս կարող եմ ես օգնել

Դուք կարող եք հայերեն թարգմանել օտարալեզու վիքիների Վրաստանին վերաբերվող կատեգորիաների (անգլերեն, ռուսերեն և այլն) հոդվածները։

Խմբագրել

Թեմաներ…

Պորտալ:Վրաստան/Navbox2 Պորտալ:Վրաստան/Թեմաներ/Աշխարհագրություն Պորտալ:Վրաստան/Navbox-bottom2 Պորտալ:Վրաստան/Navbox2 Պորտալ:Վրաստան/Թեմաներ/Պատմություն Պորտալ:Վրաստան/Navbox-bottom2 Պորտալ:Վրաստան/Navbox2 Պորտալ:Վրաստան/Թեմաներ/Մշակույթ Պորտալ:Վրաստան/Navbox-bottom2 Պորտալ:Վրաստան/Navbox2 Պորտալ:Վրաստան/Թեմաներ/Տնտեսություն Պորտալ:Վրաստան/Navbox-bottom2 Պորտալ:Վրաստան/Navbox2 Պորտալ:Վրաստան/Թեմաներ/Դիվանագիտություն Պորտալ:Վրաստան/Navbox-bottom2 Պորտալ:Վրաստան/Navbox2 Պորտալ:Վրաստան/Թեմաներ/Սպորտ Պորտալ:Վրաստան/Navbox-bottom2 Պորտալ:Վրաստան/Navbox2 Պորտալ:Վրաստան/Թեմաներ/Զբոսաշրջիկություն Պորտալ:Վրաստան/Navbox-bottom2 Պորտալ:Վրաստան/Navbox2 Պորտալ:Վրաստան/Թեմաներ/Անձինք Պորտալ:Վրաստան/Navbox-bottom2

Արխիվ/Խմբագրել

Գիտե՞ք դուք արդյոք…

Արխիվ/Խմբագրել

Կատեգորիաներ

Խմբագրել

Ուրիշ նախագծեր

Commons-logo.svg Վիքիպահեստ:Վրաստան
Խմբագրել

Հոդվածներ

Խմբագրել


Վրաստանի քաղաքներ

Խմբագրել


Նոր հոդվածներ

Արխիվ/Խմբագրել

Եղբայրական պորտալներ


Europe (orthographic projection).svg

Coat of Arms of the Russian Federation.svg

Armoiries république française.svg

Coat of arms of Armenia.svg

Coat of arms of Greece.svg

Emblem of Azerbaijan.svg

Asia Globe NASA.jpg

Եվրոպա

Ռուսաստան

Ֆրանսիա

Հայաստան

Հունաստան

Ադրբեջան

Ասիա

Խմբագրել