Պորտալ:Հունաստան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Պ Ո Ր Տ Ա Լ   «Հ ՈՒ Ն Ա Ս Տ Ա Ն» Athens Acropolis.jpg Greece Mount Olympus (1).jpg O Partenon de Atenas.jpg
խմբ. 

Հունաստան Բարի գալուստ Պորտալ Հունաստան ։)!

Հունաստանի դրոշը
Հունաստանի զինանշանը

Հունաստան (հուն.՝ Ελλάδα), պաշտոնապես Հունաստանի Հանրապետություն (Ελληνική Δημοκρατία, Ellīnikî Dīmokratía), երկիր Հարավ-արևելյան Եվրոպայում։ Մայրաքաղաքը և խոշորագույն քաղաքն Աթենքն է (վերջինիս վարչական տարածքի մեջ է մտնում նաև Պիրեոս համայնքը)։ Հունաստանի բնակչության թիվը ըստ 2011 թ. մարդահամարի՝ 11 միլիոն է։ Հյուսիսից սահմանակից է Ալբանիային, Մակեդոնիային և Բուլղարիային, իսկ արևելքից՝ Թուրքիային։ Հունաստանն արևելքից ողողվում է Էգեյան ծովով, արևմուտքից՝ Հոնիական ծովով, իսկ հարավից՝ Միջերկրական ծովով։

Հունաստանը ըստ ջրափնյա գծի երկարության (13.676 կմ) 11-րդն է աշխարհում։ Ունի հսկայական թվով կղզիներ (մոտ 1․400, որոնցից 227-ը բնակեցված են), որոնցից են՝ Կրետեն, Դոդեկանեսը, Կիկլադեսը և Հոնիական կղզիները։ Հունաստանի տարածքի 80%-ը լեռնոտ է։ Լեռներից ամենաբարձրը Օլիմպոսն է (2917 մ)։

Ժամանակակից Հունաստանը իր արմատներով սկիզբ է առնում Հին Հունաստանի քաղաքակրթությունից, որն ընդհանուր առմամբ համարվում է արևմտյան քաղաքակրթության օրրանը։ Այն ժողովրդավարության, արևմտյան փիլիսոփայության,Օլիմպիական խաղերի, արևմտյան գրականության և պատմագրության, քաղաքագիտության, հիմնական գիտական և մաթեմատիկական սկզբունքների, և արևմտյան դրամայի, ներառյալ ողբերգության և կատակերգության, բնօրրանն է։

Այս ժառանգությունը մասամբ արտահայտված է ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային Ժառանգության ցանկում 17 հուշարձաններով․ այդ քանակով Հունաստանը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում 13-րդն է աշխարհում և 7-րդը Եվրոպայում։

Ժամանակակից Հունաստանը հիմնադրվել է 1830 թ., Հունական անկախության պատերազմից հետո։ 1981 թվականից Հունաստանը Եվրամիության, իսկ 2001-ից Եվրոգոտու անդամ է։ ՆԱՏՕ-ի անդամ է և ՄԱԿ-ի հիմնադիր անդամ։ Հունաստանը զարգացած երկիր է, բարձր շահութաբեր տնտեսությամբ, բարձր կենսամակարդակով։ Համաշխարհային բանկի 2010 թ. տվյալներով, ըստ կյանքի որակի աշխարհում 21-րդն է։ (մանրամասն...)

խմբ. 

Հունաստան Ընտրյալ հոդված

Աթոս

Սուրբ Աթոս Լեռ կամ Աֆոն (հուն.՝ Ἄθως, պաշտոնապես՝ հուն.՝ Άγιο Όρος - «Սուրբ լեռ»), լեռ և թերակղզի արևելյան Հունաստանի Խալկիդի շրջանում (Մակեդոնիա), որն իրենից ներկայացում է ծովի մակերևութից 2033 մետր բարձրությամբ լեռ։ Ընդհանուր տարածությունը՝ 335,637 կմ² է։

Վարչականորեն հանդիսանում է Հունաստանի Հանրապետության հատուկ միավոր։ Մտնում է ՅՈՒՆԵՍԿՕհամաշխարհային ժառանգության մեջ։

Հունաստանի հանդեպ ինքնիշխանությունը ամրագրվել է 1923 թվականի Լոզանի պայմանագրով, ինքնակառավարման կարգը հիմնված է Սուրբ լեռան Կանոնադրությունով («Տրագոս»), որը հաստատվել է 972 թվականին կայսր Հովհաննես Կուրկուասի կողմից Խրիսովուլլի կնիքով։

Թերակղզու կառավարումը հանձնված է 20 ուղղափառ եկեղեցիների տնօրինությանը։ 676թ-ին բյուզանդական կայսր Կոնստանդին Դ-ն թերակղզին հանձնեց այդտեղ բնակվող հոգևորականներին։ 1312 թվականից գտնվում է Կոնստանդնոպոլի Պատրիարքի իրավասության տակ։

Ի տարբերություն Կոնստանդնապոլյան Պատրիարքատի այլ մասերի, Աթոսում գործածման մեջ է միայն Հուլյան օրացույցը։ (մանրամասն...)

խմբ. 

Հունաստան Ընտրյալ անձ

Վասիլիս Սպանուլիս

Վասիլիս Սպանուլիս (հունΒασίλης Σπανούλης, ծնվ.՝ օգոստոսի 7, 1982թ.), հույն պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Հունաստանի բասկետբոլի լիգայում և Բասկետբոլի Եվրալիգայում մասնակցող «Օլիմպիակոս» ակումբում որպես խաղարկող և հարձակվող պաշտպան (այլ կերպ՝ կոմբոգարդ)։

Սպանուլիսը մասնագիտական կարիերան հաջողությամբ մեկնարկում է «Գիմնաստիկոս Լարիսսա» ակումբում։ 2002 թվականին նրան շնորհվում է Հունաստանի բասկետբոլի լիգայի լավագույն երիտասարդ բասկետբոլիստի մրցանակը։ Ցուցաբերած բարձրորակ խաղի շնորհիվ Սպանուլիսը տեղ է գտնում Աթենքի «Մարուսի» ակումբում։ 2004–05 մրցաշրջանում Սպանուլիսն առաջնորդում է թիմը դեպի ազգային լիգայի եզրափակիչ և Եվրագավաթի 1/4 եզրափակիչ։ 2005 թվականին Սպանուլիսը պայմանագիր է կնքում հունական լավագույն ակումբներից մեկի՝ «Պանատինաիկոսի» հետ, որի կազմում արդեն դրոշմում է իր ուրույն տեղը Եվրալիգայում։ 2005–06 մրցաշրջանում Սպանուլիսը առաջին անգամ դառնում է All-Euroleague խորհրդանշական հավաքականի անդամ։ 2006–07 մրցաշրջանը Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Հյուստոն Ռոքեթս» ակումբի հետ անցկացնելուց հետո Սպանուլիսը կրկին վերադառնում է «Պանատինաիկոս»: 2009 թվականին Սպանուլիսն իր թիմն առաջնորդում է դեպի Եվրալիգայի տիտղոսը, իսկ ինքը Սպանուլիսը ճանաչվում է «Եվրալիգայի եզրափակիչ քառյակի MVP»: 2010 թվականի ամռանը Սպանուլիսը տեղ է գտնում «Օլիմպիակոսում», որի կազմում երկու տարի անընդմեջ 2012 և 2013 թվականներին Սպանուլիսը կրկին դառնում է Եվրալիգայի չեմպիոն և կրկին արժանանում եզրափակիչ քառյակի MVP-ի մրցանակին։

Սպանուլիսը Հունաստանի բասկետբոլի ազգային հավաքականի անդամ է, որի կազմում նվաճել է ոսկե և բրոնզե մեդալներ համապատասխանաբար 2005 և 2009 թվականների Եվրոպայի առաջնություններում, ինչպես նաև արծաթե մեդալ 2006 թվականի ՖԻԲԱ-ի աշխարհի առաջնությունում։ (մանրամասն...)

խմբ. 

Հունաստան Ընտրյալ պատկեր

Parthenon temple at the Acropolis Athens in 2004.jpg
Աթենյան Պարթենոն
խմբ. 

Հունաստան Կատեգորիաներ

խմբ. 

Հունաստան Ինչպե՞ս կարող եմ ես օգնել

Դուք կարող եք հայերեն թարգմանել օտարալեզու վիքիների Հունաստանին վերաբերվող կատեգորիաների (անգլերեն, ռուսերեն և այլն) հոդվածները։

խմբ. 

Հունաստան Նախագծեր

խմբ. 

Հունաստան Գիտե՞ք դուք արդյոք

  • ․․․ որ Հունաստանի բնակչությունը կազմում է ավելի քան 11 միլիոն մարդ:
  • ․․․ որ մոտավորապես 16.5 միլիոն մարդ տարեկան այցելում է Հունաստան:
  • ․․․ որ Հունաստանում ընտրություններին պետք է մասնակցեն բոլոր 18 տարին լրացած անձինք:
  • ․․․ որ Հետաքրքիր փաստ է այն, որ երկրի ներքին համախառն արդյունքի 16%-ը զբոսաշրջության հաշվին է:
  • ․․․ որ Ձիթապտղի արտադրությամբ Հունաստանը աշխարհում զբաղեցնում է երրորդ տեղը: Հետաքրքիր է նաև այն, որ հույները դեռևս հնագույն ժամանակներից աճեցրել են ձիթապտղի ծառեր: Դրանցից մի քանիսը տնկվել են դեռևս 13-րդ դարում և մինչև այժմ էլ բերքատու են։
  • ․․․ որ Հունաստանի ընդհանուր տարածքի 80%-ը զբաղեցնում են լեռները։
  • ․․․ որ Հունաստանի ամենբարձր լեռնաշղթան Օլիմպն է (2917 մ): Օլիմպի երկու ամենաբարձր գագաթները Միտիկասը և Ստեֆանին են (2911 մ):
  • ․․․ որ Օլիմպոս լեռը հատուկ նշանակություն է ունեցել Հին Հունական դիցաբանության մեջ: Համարվում էր, որ Օլիմպոսում էին ապրում աստվածները, որոնց գլխավորը Զևսն էր:
  • ․․․ որ Հունաստանի բնակչության մոտավորապես 98%-ը էթնիկ հույներ են: Ինչպես նաև, քիչ քանակությամբ թուրքեր, ալբանացիներ, մակեդոնացիներ, բուլղարացիներ, հայեր և գնչուներ են ապրում:
  • ․․․ որ աշխարհում ավելի քան 12 միլիոն մարդ խոսում է հուներեն: Մոտավորապես 95 %-ը ապրում են հայրենիքում, 3 %-ը Կիպրոսում և Իտալիայում, մնացածը՝ Ալբանիայում, Թուրքիայում, ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում:
  • ․․․ որ յուրաքանչյուր լեզվի հազարավոր բառեր առաջացել են հունարենից: Հունարեն բառերով հագեցած լեզուներից մեկը հենց անգլերենն է:
  • ․․․ որ ավելի քան 2 հազար կղզիներ պատկանում են Հունաստանին, սակայն միայն 170-ն են բնակեցված:
  • ․․․ որ Հունաստանի ամենամեծ կղզին Կրետեն է` 3189 քառ. կմ:
  • ․․․ որ աշխարհի հնագիտական թանգարանների ամենամեծ քանակը Հունաստանում է:
  • ․․․ որ ֆուտբոլը համարվում է Հունաստանի ազգային սպորտաձևը: Ի դեպ, այն ավելի շատ ճանաչում ձեռք բերեց 2004 թվականին Եվրոպայի առաջնությունից հետո, երբ Հունաստանի ազգային հավաքականը հաղթանակ տարավ:
  • ․․․ որ 1950 թվականին Հունաստանի բնակչության 30%-ը նոր սկսեց կարդալ և գրել սովորել: Այժմ կրթվածության մակարդակը կազմում է 96%:
  • ․․․ որ Աթենքը Եվրոպայի հնագույն քաղաքներից մեկն է: Այն նաև համարվում է ժողովրդավարության, փիլիսոփայության, Օլիմպիական խաղերի, քաղաքագիտության, արևելյան գրականության, պատմագրության, հիմնարար մաթեմատիկական սկզբունքների, ողբերգության և կատակերգության հայրենիքը:
  • ․․․ որ Հունաստանում տղամարդիկ պետք է ծառայեն 1 տարի 18 ամիս զինված ուժերի ցանկացած ստորաբաժանումում: Պետությունը մթերքի ներքին համախառն արդյունքի (ՀՆԱ) 6%-ը ամեն տարի ծախսում է բանակի վրա:
  • ․․․ որ Հունաստանը Եվրոպայում ամենահարուստ բազմազան վայրի բնությունը ունի. 240 տեսակ թռչուններ, 107 տեսակի ձկներ և 116 տեսակի կաթնասուններ։
  • ․․․ որ աշխարհի առաջին պատմաբանը Հերոդոտոսն է. գրող, որը ապրել է մ. թ. ա 484-425 թթ-ին: Նա եղել է առաջին մեծ պատմական գրքի` «Հունա-պարսկական պատերազմների» հեղինակը: Հերոդոտոսը համարվում է Հունաստանի խորհրդանիշը։
  • ․․․ որ անգլիացի բանաստեղծ Բայրոնը (1788-1824) այնքան հիացած է եղել Հունաստանով, որ մեկնել է այնտեղ պայքարելու թուրքերի դեմ Հունաստանի անկախության համար մղվող պատերազմում։
խմբ. 

Հունաստան Քույր պորտալներ

խմբ. 

Հունաստան Հունաստանը թեմաներում