Դոդեկանես

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դոդեկանես (այլ կիրառումներ)
Picto infobox map.png
Դոդեկանես
Δωδεκάνησα

Տեղագրություն Էգեյան ծով
Երկիր Հունաստան Հունաստան
Մակերես 2714 կմ2
Ամենաբարձր կետը 1216 մ
Բնակչություն (2005) 200 452 մարդ
Բնակչության խտությունը 73,859 մարդ/կմ2
##Դոդեկանես (Հունաստան)
Blue pog.svg
Commons-logo.svg Վիքիպահեստում

Դոդեկանես (հուն․՝ Δωδεκάνησα, Dodekánisa, բառացի` տասերկու կղզիներ), Հունաստանում գտնվող 12 մեծ և 150 փոքր կղզիաումբ՝ Էգեյան ծովում, որոնցից բնակեցված են 26-ը։ Կղզիախումբը հիմնականում սահմանում է Կրետե ծովի արևելյան սահմանը[1]։ Դրանք ունեն հարուստ պատմություն և բնակեցված կղզիներից շատերը՝ նույնիսկ ամենափոքրերը, կարող են հպարտանալ Բյուզանդական ճարտարապետության տասնյակ եկեղեցիներով և միջնադարյան ամրոցներով։

Աշխարհագրական դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չնայած անվանումը նշանակում է «տասներկու կղզիներ», բայց ամեն դեպքում կղզիախումբը իր մեջ ընդգրկում է տասնյոթից ավել միայն բնակելի կղզիներ: Մակերեսը կազմում է 2.7 հազար կմ²: Բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմում է 1216 մետր (Ատավիրոս լեռը Հռոդոս կղզու վրա):

Կղզիների ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական կղզիները (տե'ս նաև ամբողջական ցանկը):

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կղզիները տարբեր ժամանակաշրջաններում գտնվել են Հին Հունաստան, Հռոմեական կայսրության, Բյուզանդական կայսրության և Արաբական խալիֆայության, այնուհետև կրկին Բյուզանդիայի, Վենետիկյան հանրապետության և Օսմանյան կայսրության տիրապետության ներքո (մինչև 1912 թվականը)։

1912-1947 թվականներին կղզիները պատկանել են Իտալիային, սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ գաղութացման գործընթացի արդյունքում, դրանք հանձնել են Հունաստանին:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վարչականորեն նրանք ներկայացնում են տարածաշրջանի Հարավային Էգեյան կղզիները: Բնակչությունը 200,452 մարդ (2005 թվական), որի կեսից ավելին (102,000) ապրում է Հռոդոս կղզում, որը կղզիախմբի ամենամեծ կղզին է: Գտնվում է միջերկրածովյան կլիմայում: Ներկայիս բնակչությունը ուղղափառություն դավանող էթնիկ հույներ են (90%): Երկու ամենամեծ կղզիներում (Հռոդոս և Կոս) պահպանվել է մի փոքր թուրքական համայնք՝ Օսմանյան կայսրությունից ի վեր, այսպես կոչված դոդեկանյան թուրքեր, որոնց թիվը կազմում է մոտ 5000 մարդ (Հռոդոսում մոտ 3000 մարդ և Կոսում մոտ 2000): Հռոդոսում նաև ապրում են Եվրոպայի և Ասիայի այլ երկրներից ներգաղթյալներ (տնտեսական և հանգստի): Կղզիախմբի փոքր կղզիները բնութագրվում են ցածր կենսամակարդակով և չզարգացած ենթակառուցվածքով, նրանց բնակչությունն աստիճանաբար նվազում է:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռելիեֆ, երկրաբանություն, կլիմա, կենդանական աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կղզիներում տարածված են քարքարոտ բլուրներն ու ցածր լեռները, որոնք բաղկացած են կրաքարից և թերթաքարից: Տարեկան արևոտ օրերի քանակը հասնում է 350-ի: Բուսականությունը ներկայացված է քսերոֆիտիկ թփերով, կաղնու, սոճու, նոճու մշտադալար անտառների տարածքներով:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տնտեսության ճյուղերից զարգացած են ձկնորսությունը և զբոսաշրջությունը (կան հին հունական մշակույթի բազմաթիվ հուշարձաններ):


Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հյուսիսային սպորադներ

Ծանոթագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]