Պատմոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Պատմոս
Πάτμος

37°18′39″ հս․. լ. 26°32′57″ ավ. ե. / 37.310833° հս․. լ. 26.549167° ավ. ե. / 37.310833; 26.549167Կոորդինատներ: 37°18′39″ հս․. լ. 26°32′57″ ավ. ե. / 37.310833° հս․. լ. 26.549167° ավ. ե. / 37.310833; 26.549167
Երկիր Հունաստան Հունաստան
Կղզեխումբ Դոդեկանես
Մակերես 34.6 կմ2
Ամենաբարձր կետը 269 մ
Բնակչություն 3044[1] մարդ
Բնակչության խտությունը 87.977 մարդ/կմ2
##Պատմոս (Հունաստան)
Red pog.svg
##Պատմոս (Հունաստան)
Red pog.svg

Պատմոս (հուն․՝ Πάτμος), հունական ոչ մեծ կղզի Էգեյան ծովի հարավ-արևելքում, Դոդեկանես կղզեխմբի կղզիներից մեկը։ Մակերեսը 34.6 կմ² է, բնակչությունը՝ 3.044 մարդ (2011)։ Բնակչությունը դավանում է ուղղափառություն։ Գլխավոր քաղաքը Պատմոսն է (հուն․՝ Πάτμος բառացի՝ ժայռ)՝ հրաշալի նավահանգստով:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կղզու ափագծի երկարությունը 63կմ է, բարձրագույն կետը ունի ծովի մակարդակից 269մ բարձրություն։ Կղզին ժեռուտ է, գործնականում զուրկ է անտառներից։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Chora di Patmos con il Monastero di San Giovanni "il teologo".JPG

Դեռևս Ք. ա. 4-րդ դարում կղզում կար ակրոպոլիս: Պատմոսը եղել է հռոմեացիների աքսորավայր։ Ավանդության համաձայն՝ այստեղ աքսորված է եղել Հովհաննես առաքյալը. քարանձավներից մեկում էլ կատարավել է մարգարեական հայտնությունը:

Պատմոս կղզում է գտնվում Հունաստանի ամենախոշոր վանքերից մեկը՝ Հովհաննես առաքյալի վանքը, որը հիմնվել է 1088 թվականին։ Այնտեղ պահվում է ձեռագրերի հարուստ հավաքածու[2]:

1453 թվականին՝ Կոստանդնուպոլսի կործանումից հետո, կղզում ապաստանել են հազարավոր արտագաղթածներ, որոնց մի մասը հաստատվել է կղզում։ Որոշ ժամանակ կղզին գտնվել է բյուզանդացիների տիրապետության տակ, բայց 1537 թվականին նրանք կղզին առանց կռվի հանձնել են թուրքերին: Ե՛վ բյուզանդական, և՛ թուրքական տիրապետության ժամանակ կղզու բնակչությունը կազմել են բացառապես հույները: 1669 թվականի այստեղ հիմնվել է Պատմոսի՝ ողջ Հունաստանում հռչակ վայելած ակադեմիան։ 1771-1774 թվականներին Միջերկրածովյան գիտարշավի շրջանակներում այստեղ գտնվել է ռուսական նավատորմի բազան։

Պատմոս կղզին հայտնի է նաև նրանով, որ այստեղ է ծնվել Էմանուիլ Քսանթոսը, ով գաղտնի նախապատրաստում էր համահունական ապստամբություն՝ ընդդեմ Օսմանյան կայսրության: Հիմնադրելով «Ֆիլիկի էթերիա» կազմակերպությունը՝ հայրենասեր գործիչը նախապատրաստում էր ապստամբություն թուրքական լծից ազատվելու համար։ Կղզու բնակիչները մասնակցել են 1821-1829 թվականների՝ Հունաստանի ազատագրման համար մղված պայքարին, սակայն միջազգային պայմանագրի համաձայն՝ Պատմոսը չի ընդգրկվել հունական նորահռչակ պետության կազմում։

1912 թվականին՝ իտալա-թուրքական պատերազմի ժամանակ, կղզին օկուպացրել են իտալացիները։ Միայն 1948 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, կղզին վերադարձվեց Հունաստանին։

Մշակույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամեն տարի՝ օգոստոսի վերջին, կղզում անցկացվում է եկեղեցական երաժշտության միջազգային փառատոն։

Հայտնի բնակիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պլատոս Այվազիդիս, Ամասիայի հոգևորական
  • Գեորգիոս Խաձոպուլոս, հույն նկարիչ
  • Ռոբերտ Լակս, ամերիկացի պոետ-մինիմալիստ։ Իր կյանքի վերջին հատվածն անց է կացրել Պատմոսում։ Նրան շատերը համարում էին ճգնավոր։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]