Գեթսեմանի մատուռ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գեթսեմանի մատուռ
Գեթսեմանի մատուռ.jpg
Հիմնական տվյալներ
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՏեղագրությունԵրևան Կենտրոն
Հոգևոր կարգավիճակգոյություն չունի
Ներկա վիճակՔանդվել է 1936-ին
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական ոճՀայկական ճարտարապետություն
Կառուցման սկիզբ11-րդ դար - 13-րդ դար
Կառուցման ավարտ1690-ականներ (վերակառուցում)
Կոորդինատներ: 40°11′8.8800001000015″ հս․ լ. 44°30′54.360000099988″ ավ. ե. / 40.185800000027775525° հս․. լ. 44.51510000002777190° ավ. ե. / 40.185800000027775525; 44.51510000002777190

Գեթսեմանի մատուռ, Հին Երևանի նշանավոր եկեղեցիներից մեկը։ Նրա տեղում է կառուցվել Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի շենքը։ Մատուռի շուրջն է եղել հին Երևանի գերեզմանոցը՝ օրորոցաձև և տապանաձև բազմաթիվ գերեզմանաքարերով։ Ենթադրվում է, որ մատուռի տեղում նախապես եղել է փոքրաչափ, Կաթողիկե (Սուրբ Աստվածածին) եկեղեցու նմանությամբ, 11 - 13-րդ դարերի կառուցված մի գմբեթավոր եկեղեցի։

1679 թվակյանի երկրաշարժից ավերվելուց հետո, այդ տեղում, նույն դարի վերջին, կառուցվում է մատուռը։ Այն իր հորինվածքով պատկանում էր միանավ թաղածածկ եկեղեցիների տիպին։ Աղոթասրահի արևելյան կողմում տեղավորված էր կիսաշրջան խորանը, առանց ավանդատների։ Պատերին ագուցված խաչքարերի վերևում եղած հիշատակությունները վերաբերում են 17-րդ դարի վերջին, որը և համարվում է նրա կառուցման ժամանակը։ 1901 թվականին մատուռը նորոգվել է, կտուրը թիթեղապատվել՝ Երևանի քաղաքագլուխներ Իսահակ և Հովհաննես Մելիք-Աղամալյանների նվիրատվությամբ։

Մատուռը քանդվել է օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի՝ այն ժամանակ Ժողովրդական տան կառուցման նպատակով։ Ալեքսանդր Թամանյանը որոշել էր Մատուռը այլ տեղում վերակառուցել, որը սակայն չի իրականացել, քարերի կորստի պատճառով[1]։

Հետաքրքիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2007 թվականին Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի շենքում տեղադրվել է խաչքար՝ ի հիշատակ Գեթսեմանի մատուռին[2]։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ալեքսանդր Թամանյան, Փաստաթղթերի ու նյութերի ժողովածու, Երևան, 2000 թ.:
  2. Հայաստանի հանրային ռադիոյի կայք