Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցի (Երևան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցի
Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցին

##Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցի (Երևան) (Հայաստան)
Set01-church1.svg
Հիմնական տեղեկություններ
Տեղագրություն Հայաստան Հայաստան Երևան, Կենտրոն համայնք
Կոորդինատներ 40°11′09.88″ հս. լ. 44°30′34.58″ ավ. ե. / 40.186079, 44.50960640°11′09.88″ հս. լ. 44°30′34.58″ ավ. ե. / 40.186079, 44.509606
Թեմ Արարատյան
Տարածք Հայաստան
Մարզ Երևան
Թաղամաս Կենտրոն համայնք
Հոգևոր կարգավիճակ Գործող
Ներկա վիճակ Կանգուն
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապ. ոճ Հայկական
Կառուցման ավարտ 1694 թ


Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցու տաճար Երևանում։

Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցի[խմբագրել]

Պատմություն[խմբագրել]

Այս եկեղեցուն կից մատուռում է ամփոփված Քրիստոսի 72 առաքյալներից մեկի` Սուրբ Անանիայի սրբասուն մասունքները (Գործք 9:1-22): Երևանի հնագույն եկեղեցիներից է։ Սկզբում կոչվել է Սուրբ Աստվածածին, այնուհետև վերանվանվել Սուրբ Զորավոր Աստվածածին, քանի որ այնտեղ է պահվել հրաշագործ «Զորավոր» ավետարանը։ Եկեղեցին հին Երևանի Շահար թաղամասում էր։ Եկեղեցում է գտնվում Սուրբ Անանիա առաքյալի մատուռ - դամբարանը, որը նշանավոր սրբավայր էր համարվում։ Երևանցիների նյութական օժանդակությամբ Մովսես Սյունեցի վարդապետը կառուցել է վանքային համալիր՝ բաղկացած եկեղեցուց, մատուռից, միաբանական խցերից, առաջնորդարանից և պարսպապատել։ Այստեղ հիմնվել է անապատ և վանական դպրոց։ Այս վանքում Մովսես վարդապետը ձեռնադրվում է եպիսկոպոս, իսկ 1620 թվականին օծվում է որպես Ամենայն Հայոց Հայրապետ: Վանքը կառուցվել է Փիլիպոս կաթողիկոսի օրոք (1632-1635 թթ), սակայն նորակառույց վանքը նույնպես երկար չի գոյատևել. 1679 թ երկրաշարժի ժամանակ կործանվել է։ Այժմյան Ս. Զորավոր եկեղեցին կառուցվել է նույն տեղում 1693 թ` Երևանի մեծահարուստ Խոջա Փանոսի նվիրատվությամբ։ 1793 թ արձանագրության մեջ նշված է, որ Ս. Զորավոր եկեղեցին նորոգվել է Գաբրիել հարյուրապետի կողմից` Ղուկաս կաթողիկոսի օրոք։ 17-18 րդ դարերում Սուրբ Անանիայի վանքը հռչակվում է որպես գրչության կենտրոն, որի մշակներից էին Զաքարե գրիչը, Եսայի սարկավագը, Մկրտիչ քահանան (1621թ.), Ոսկան Երևանցին, Մինասը, Գրիգոր Երևանցին (1686թ.) և Կիրակոս քահանան (1776թ.): Այստեղ կրթություն է ստացել նաև Սիմեոն Երևանցի կաթողիկոսը: 1679 թվականին ավերիչ երկրաշարժից վնասվեց վանքը, որի փլատակների տակ իր հավատավոր եղբայրների հետ զոհվեց համբավավոր վարդապետ, սուրբ Գեղարդի վանահայր Ստեփաննոսը: Խորհրդային տարիներին, տարբեր նպատակների ծառայելուց հետո, Ս. Զորավոր եկեղեցին վերադարձվել է հավատացյալներին և սկսել է գործել։ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հովանավորությամբ 1974-78 թթ եկեղեցին հիմնանորոգվել է, հատակը` մարմարապատվել, երգչախմբի համար կառուցվել է վերնատուն ու երիցատան նոր շենք։ Նորոգվել է նաև Ս. Անանիայի մատուռը։ Սուրբ Անանիայի մատուռը մեծ հռչակ է վայելում ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս: Ռուս և Ֆին ուղղափառ և կաթոլիկ եկեղեցիների տարբեր համայնքներ պարբերաբար այցելում են Սուրբ Անանիայի մատուռ` այն համարելով կարևոր ուխտատեղի:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]