Սամսոնավանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Սամսոնավանք
##Սամսոնավանք (Հայաստան)
Set01-church1.svg
Հիմնական տեղեկություններ
Տեղագրություն Հայաստան Հայաստան Տավուշի մարզ, Կիրանց գյուղ
Կոորդինատներ 40°58′28.92″ հս. լ. 45°02′11.04″ ավ. ե. / 40.9747, 45.036440°58′28.92″ հս. լ. 45°02′11.04″ ավ. ե. / 40.9747, 45.0364
Նահանգ Գուգարք
Տարածք Հայաստան
Մարզ Տավուշի մարզ
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապ. ոճ Հայկական
Կառուցման սկիզբ 12-րդ դար
Կառուցման ավարտ 13-րդ դար
Առանձնահատկություններ
Գմբեթ(ներ) 1 հատ

Սամսոնավանք (Սամսոնի վանք), Հայ առաքելական եկեղեցու վանքային համալիր Հայաստանի Տավուշի մարզի Կիրանց գյուղից 15 կմ հարավ-արևմուտք, Խնձորուտ անտառապատ դաշտամասում։

Պատմություն[խմբագրել]

Սամսոնի Վանքը հնում մտնում էր Մեծ Հայքի Գուգարք աշխարհի Կայեն գավառի մեջ։ Վանքը կառուցված է Խնձորկուտ կոչվող անտառապատ սարահարթի վրա, 12-13 դարերում։

Ճարտարապետություն[խմբագրել]

Համալիրը բաղկացած է երկու եկեղեցուց, մատուռից, գերեզմանատնից, բնակելի ու տնտեսական նշանակության օժանդակ շինություններից, որոնք գտնվում են ավերված վիճակում։ Մատենագրական աղբյուրներում այս հուշարձանախմբի մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Ճարտարապետական ձևերով հուշարձանները կարող են վերագրվել XII - XIII դարերին։ Կառուցված են մոխրագույն ավազով, սրբատաշ քարերով, կրաշաղախով։

Մեծ (գլխավոր) եկեղեցի[խմբագրել]

Գխավոր կամ մեծ եկեղեցին համարյա կանգուն է, պատերը ներսից սվաղված են, դրանց վրա պահպանվել են կրոնական բովանդակությամբ որմնանկարների մնացորդներ։ Կառուցված է սրբատաշ ավազաքարով, ունի գմբեթ։ Եկեղեցու մուտքը արևմուտքից է, արևելյան կողմում ունի ցածրիկ բեմ։

Փոքր եկեղեցի[խմբագրել]

Փոքր եկեղեցին գտնվում է գլխավոր եկեղեցու հարավային կողմում։ Ունի թաղակապ միանավ դահլիճի հորինվածք, ծածկը թաղակապ է, արևելյան կողմում կիսաշրջան աբսիդով։ Այս շինության միայն արևելյան հատվածն ու պատերի ստորին շարքերն են պահպանվել։ Այս եկեղեցին ունեցել է որմնանկարներով զարդարված թաղակապ ծածկ։ Արևմտյան պատին կան անթվակիր վիմագիր արձանագրություններ։

Մատուռ[խմբագրել]

Կիսավեր վիճակում է նաև հյուսիսային կողմում գտնվող մատուռը։ Մատուռը փոքր թաղածածկ, երկթեք կտուրով շինություն է։ Գտնվում է գլխավոր եկեղեցուց հյուսիս։ Ծածկը և հյուսիսային կողմի պատը փլվել են։ Հարուստ դրվագված դուռը բացվում է արևմտյան կողմից։ Ներսից և դրսից պատերին փորագրված են նվիրատվական, անվանական մի քանի արձանագրություններ։ Գերեզմանատան տապանաքարերը խաչքարերի պատվանդանները սրբատաշ քարերի բեկորներր ծածկված են հողով։

Այլ կառույցներ[խմբագրել]

Շրջակայքում մնացել են միջնադարյան գերեզմանոցը և Սամսոնի գյուղ գյուղատեղին։ [1]

Տես նաև[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]

  • Ի.Բ. Էլլարյան // Աղստևի հովտի պատմության և կուլտուրայի հուշարձաններ // Երևան: Հայաստան, 1980. — 68-69. — 68-69. — 154 էջ.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, 4-րդ հատոր, էջ 489-490