Սուրբ Ամենափրկիչ վանք (Նոր Ջուղա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նոր Ջուղայի Սուրբ Ամենափրկիչ վանք
պարսկերեն՝ کلیسای وانک

##Սուրբ Ամենափրկիչ վանք (Նոր Ջուղա) (Իրան)
Set01-church1.svg
Հիմնական տեղեկություններ
Տեղագրություն Իրան Իրան Սպահան, Նոր Ջուղա թաղամաս
Կոորդինատներ 32°38′05.67″ հս. լ. 51°39′20.99″ ավ. ե. / 32.634911, 51.65583332°38′05.67″ հս. լ. 51°39′20.99″ ավ. ե. / 32.634911, 51.655833
Թաղամաս Նոր Ջուղա
Հոգևոր կարգավիճակ գործող
Ներկա վիճակ գերազանց
Commons-logo.svg Վիքիպահեստում

Սուրբ Ամենափրկիչ վանք, Հայ առաքելական վանք Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սպահան քաղաքում։ Իրանի գլխավոր հայկական եկեղեցին է ։

Պատմություն[խմբագրել]

Ս.Ամենափրկիչ վանքը Նոր Ջուղայի ամենահին եւ ամենայայտնի կառոյցներից է: Կառուցուել է 1655թ. Շահ-Աբբաս Բ-ի ժամանակ: Վանքի նոր շէնքը կառուցւել է ինը տարում' Փիլիպոս կաթողիկոս Աղբակեցու եւ ժողովրդի օժանդակութեամբ: Ներսի պատերին պատկերւած են դրուագներ Ս.Գրիգոր Լուսաւորիչի կեանքից, Ադամի եւ Եւայի պատմութիւնը, պատկերներ Յիսուս Քրիստոսի խաչելութիւնից: Պատկերազարդումները կատարուել են անուանի նկարիչներ Հովհաննես Մրքուզի, Հայր Ստեփանոսի եւ վարպետ Մինասի կողմից: Եկեղեցու խորանի տակ թաղւած են Խաչատուր Կեսարացին, ով հիմնադրեց Իրանում առաջին տպարանը, եւ Դավիթ Առաջնորդը, որի ժամանակ վերակառուցւել է վանքի մայր տաճարը: Վանքի պատերի հախճասալերը տեղադրւել են 1710-1716թթ.: Վանքի արեւմտեան դռնից քիչ հեռու, 1702թ-ին կառուցած զանգակատունն է իր չորս զանգերով: Եկեղեցու մուտքի դռան մոտ, խորանարդաձեւ բարձր շինութեան վրայ, չորս կողմից տեղադրուած Է ժամացոյց: Այն նուիրւել Է եկեղեցուն 1930թ.: 1971թ., Սպահանի թեմի առաջնորդարանի ջանքերով, կառուցւել Է Նոր Ջուղայի թանգարանը: Իսկ գրադարանը, որը ծառայել Է նաեւ իբրեւ թանգարան, հիմնւել Է 1905թ.: 1930թ. Նոր ջուղայեցիների թանկարժէք իրերը, որոնք իրենց հետ բերել էին Եւրոպայից, ցուցադրւեցին թանգարանում: Քանի որ ցուցահանդէսը մեծ հետաքրքրութեան արժանացաւ զբօսաշրջիկների կողմից, ազգային առաջնորդարանը որոշեց Վանքի բակում կառուցել միջազգային չափանիշներին համապատասխանող թանգարանի երկյարկանի շէնք: Այնտեղ են պահպանւում եւ ցուցադրւում ձեռագիր գրքեր, կտաւներ, կրօնական արարողութիւնների հանդերձանքներ, ազգային տարազներ, կաթողիկոսների կոնդակներ, թագաւորների հրովարտակներ, 18-րդ դարում գրւած հայերէն ձեռագիր Ղուրան, նաեւ անւանի եւրոպացի նկարիչների գործեր ու Հայաստանի թագաւորների պատկերներով ոսկեդրամներ: Առանձնայատուկ տեղ Է գրաւում Վահրամ Յակոբեանի' 7մմ. երկարութեամբ մազի վրայ գրւած հետեւեալ նախադասութիւնը' «՛Ճանաչել զիմաստություն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ »: Այն գրւել Է մազի հաստութիւնից 20 անգամ աւելի բարակ ալմաստէ գրչով: Բանաստեղծների, անւանի գրողների եւ Խաչատուր Կեսարացու կիսանդրիները տեղադրւած են մուտքի դռան առջեւ: Ս.Ամենափրկիչ վանքի տպարանը, որն առաջինն Էր Իրանում եւ ողջ Միջին Արեւելքում, հիմնադրւել Է 1636թ.' Խաչատուր Կեսարացու ջանքերով: Վանքի գրադարանը հարուստ է հայերէն, պարսկերէն եւ եւրոպական լեզուներով գրւած գրքերով, որոնք հասանելի են գիտաշխատողներին եւ ընթերցողին: Տպարանի շէնքի մոտ Է գտնւում 1915թ. Մեծ եղեռնի յուշարձանը, որը կառուցւել Է 1975թ.:

Տես նաև[խմբագրել]