Ախթալայի վանք
 |
Այս հոդվածը տեղեկատվական աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել նախագծին՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում և ավելացնելով այդ աղբյուրներին հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ |
| Ախթալայի վանք |
|
|---|---|
 Ախթալայի վանքը |
|
  |
|
| Հիմնական տեղեկություններ | |
| Տեղագրություն |  Հայաստան Լոռու մարզ, Ախթալա գյուղ |
| Կոորդինատներ | |
| Դավանություն |  Հայ Առաքելական եկեղեցի |
| Թեմ | Գուգարաց |
| Տարածք | Պատմական Գուգարք նահանգ |
| Մարզ | Լոռու մարզ |
| Հոգևոր կարգավիճակ | Եկեղեցի, վանք, նաև ամրոց |
| Ճարտարապետական նկարագրություն | |
| Ճարտարապ. ոճ | Հայկական |
| Կառուցման ավարտ | 10-րդ դար |
 Վիքիպահեստում |
|
Ախթալայի վանական համալիր, X դարում հիմնադրված պարսպապատ վանական համալիր, գտնվում է ՀՀ Լոռու մարզի Ախթալա գյուղում` Երևանից 185 կմ հյուսիս: Ախթալայի վանական համալիրը Հայաստանի այն քակեդոնական վանքերից է, որի կառուցումը համընկնում է Հայաստանի Վերածնության շրջանի հետ: Ախթալայի վանական հուշարձանախմբում ներդաշնակ միահյուսվել են հայկական, վրացական ու բյուզանդական ճարտարապետության տարրերը: Ներկա տեսքով կառուցվել է Զաքարյան նախարարական տոհմի ներկայացուցիչ, հունադավանություն ընդունած Իվանե Զաքարյանի կողմից:
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու պատերը նկարազարդված են հոյակապ, հրաշալի պահպանված որմնանկարներով: Որմնանկարները կատարվել են XIII դարում, երբ եկեղեցին վերափոխվեց քաղկեդոնականի: Որմնանկարներն իրենց գունային լուծումներով մոտենում են բյուզանդականին, սակայն թեմաների ընտրությունը զուտ հայկական է:
Ներկայումս Ախթալայի վանքն ունի ուխտագնացության օրեր` սեպտեմբերի 20-21, երբ վանք են այցելում հայեր, հույներ ու վրացիներ:
Եկեղեցու որմնանկարների ստորին շերտը վերաբերում է 11-րդ դարին: Գունազարդումը բնորոշ է բյուզանդական արվեստին, իսկ թեմատիկ լուծումները` հայկական մանրանկարչությանը: Իսկ 13-րդ դարում և հետո կատարված որմնանկարները հարազատ են բյուզանդական արվեստին: Դրանց մեծ մասն ունի հունարեն, մի մասն էլ` վրացերեն արձանագրություններ: Երկշերտ բարձրարվեստ որմնանկարները պատկերում են Հին եւ Նոր կտակարանների առանձին դրվագներ, սրբերի պատկերներ, այդ թվում` և Գրիգոր Լուսավորչի պատկերը: Խորանի գմբեթարդին Մարիամ Աստվածածինն է` գահին նստած, մանուկ Հիսուսը գրկին. (պահպանվել է որմնանկարի միայն մի մասը), նրանից ներքև հաղորդության` խորհրդավոր ընթրիքի տեսարանն է: Հիսուսը պատկերված է երկու անգամ` մերթ շրջված դեպի աջ և մերթ դեպի ձախ` առաքյալների հետ հացը կիսելիս:
Պահպանվել են Պետրոս, Հովհաննես, Պողոս առաքյալների, Ղուկաս և Մատթեոս ավետարանիչների պատկերները:
Քիչ ավելի ներքևում ողջ հասակով պատկերված են սրբեր, ի թիվս որոնց` Հռոմի Սեղբեստրոս պապի, Հակոբ Տյառնեղբոր, Հովհան Ոսկեբերանի, Բարսեղ Մեծի, Գրիգոր Ա Լուսավորչի, Աթանաս Ալեքսանդրացու, Հռոմի Կլեմենտ (Կղեմես) պապի, Գրիգոր Սքանչելագործի, Կյուրեղ Ալեքսանդրացու, Գրիգոր Աստվածաբանի, Կիպրիանոս Կարթագենացու պատկերները:
Արևմտյան պատի որմնանկարներում պատկերված է երկնային արքայությունը, իսկ հյուսիսային պատին` Հիսուսի չարչարանքները, Կայիափա քահանայապետը ու հռոմեական կառավարիչ Պիղատոս Պոնտացին: Կամարները, միջնապատերն ու սյուները նույնպես պատկերազարդված են սրբագրային թեմաներով և սրբերի դիմապատկերներով: Որմնանկարների մի մասը վերականգնվել է:
Ախթալայի վանական համալիրում Սերգեյ Փարաջանովը նկարահանել է “Նռան գույնի” որոշ տեսարաններ:
[խմբագրել] Պատկերասրահ
-
-
Ամրոցի արևելյան պատը
-
Տաճարի արևմտյան ճակատը
-
Տաճարի հարավային պատի վրա որմնանկարի հատված
-
-
-
Խորան
-
