Դիեգո Մարադոնա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆուտբոլ

Դիեգո Մարադոնա
Անձնական տեղեկատվություն
Ամբողջ. անուն Դիեգո Արմանդո Մարադոնա
Ծննդյան թիվ   հոկտեմբերի 30, 1960 (1960-10-30) (54 տարեկան)
Ծննդավայր   Լանուս,

Արգենտինա Արգենտինա

Հասակ 1.67 սմ
Դիրք Կիսապաշտպան, Հարձակվող
Պատանեկան կարիերա
1970-1976 Արգենտինոս Խունիորս
Մասնագիտական կարիերա1
Տարի Ակումբ Խաղ (Գոլ)
1976–1981
1981–1982
1982–1984
1984–1991
1992–1993
1993
1995–1997
ԱրգենտինաԱրգենտինոս Խունիորս
ԱրգենտինաԲոկա Խունիորս
ԻսպանիաԲարսելոնա
ԻտալիաՆապոլի
ԻսպանիաՍևիլիա
ԱրգենտինաՆյուելս Օլդ Բոյս
ԱրգենտինաԲոկա Խունիորս
166 (116)
42 (28)
36 (22)
188 (81)
26 (5)
5 (0)
30 (7)   
Ազգային հավաքական
1977-1994 Արգենտինա 91 (34)
Մարզչական կարիերա
1994
1995
2008-2010
2011-ներկա
Մանդիյու
Ռասինգ Ավելյանեդա
Արգենտինա
Ալ-Վասլ

1 Մասնագիտական կարիերայում ընդգրկված են
միայն առաջնության խաղերը և գոլերը.

Դիեգո Արմանդո Մարադոնա (իսպ.՝ Diego Armando Maradona; հոկտեմբերի 30, 1960, Լանուս, Բուենոս-Այրես նահանգ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, ում խաղը աչքի է ընկել արտակարգ տեխնիկայով և ստանդարտ դրությունների հիանալի կատարմամբ։

Մարադոնայի ընտանիքն ապրում էր Վիլյա Ֆիորիտո շրջանում, որը քաղաքի ամենաաղքատ բնակավայրն էր համարվում։ Մանկուց զբաղվել է ֆուտբոլով՝ 10 տարեկանում հայտնվելով Արգենտինոս «Խունիորս» երիտասարդական թիմում։ Ակումբի առաջին թիմում իր նորամուտը նշել է 15 տարեկանում, իսկ մեկ տարի անց հագել է Արգենտիանայի ազգային երիտասարդական հավաքականի մարզաշապիկը։ 1978 թ. Մարադոնային վերջին պահին հանում են ազգային թիմից, որը Սեսար Մենոտիի գլխավորությամբ դառնում է աշխարհի չեմպիոն։ Մարադոնան հավաքականի կազմում մասնակցել է 1979 թ. երիտասարդական արաջնությանը՝ նվաճելով ոսկե մեդալ։

1981 թվականին տեղափոխվել է «Բոկա Խունիորս» թիմ։ 1982 թ. Մարադոնան ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է Իսպանիայում տեղի ունեցած աշխարհի առաջնությանը։ 21-ամյա արգենտինացին երկու անգամ գրավել է Հունգարիայի հավաքականի դարպասը, սակայն նրա թիմը չի կարողացել հաղթահարել խմբային փուլի արգելքը։ 1986 թ. Մեքսիկայում Արգենտինայի հավաքականը նվաճել է ոսկե մեդալները, իսկ Մարադոնային շատերը սկսել են համարել աշխարհի լավագույն խաղացող։ Մրցաշարում Դիեգոն խփել է 5 գնդակ, որոնցից մեկը հետագայում ճանաչվել է աշխարհի արաջնությունների պատմության մեջ լավագույնը։ Այդ գոլը Մարադոննան խփել է անգլիացիների հետ 1/4 եզրափակիչ խաղում, շրջանցելով մրցակցի 5 ֆուտբոլիստի և դարպասապահ Պիտեր Շիլտոնին։ Դրանից 3 րոպե առաջ Մարադոնան գոլ էր խփել ձեռքով, որը սակայն մրցավարի կողմից հաշվվել էր։ Խաղից հետո կայացած մամլո-ասուլիսի ժամանակ Մարադոնան հայտարարեց, որ այդ վիճելի գոլը խփել է «մասամբ իր գլխով, և մասամբ էլ Աստծո ձեռամբ»[1]։

1982 թ. Մարադոնան տեղափոխվել է Եվրոպա։ Երկու տարի հանդես գալով «Բարսելոնայի» կազմում՝ Մարադոնան 1984 թ. տեղափոխվում է Իտալական «Նապոլի»։ 1986-87 թթ. մրցաշրջանում նեապոլցիները դառնում են Իտալիայի չեմպիոն և երկրի գավաթակիր։ 1989-90 թթ. մրցաշրջանում նրանք նորից հաջողութjան են հասնում ազգային առաջնությունում։ 1989 թ. «Նապոլին», եզրափակչում հաղթելով «Շտուտգարտին», նվաճում է ՈւԵՖԱ-ի գավաթը։

Աշխարհի 1990 թ. առաջնության եզրափակիչում Արգենտինայի հավաքականը, որի կազմում հանդես էր գալիս Մարադոնան, 0-1 հաշվով զիջել է ԳՖՀ-ի հավաքականին։

Որոշ ժամանակ խաղալով «Սևիլիայում»՝ Մարադոննան 1993 թ. տեխափոխվել է հայրենիք։ 1994 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության ընթացքում Մարադոնան 15 ամսով որակազրկման է ենթարկվում, քանի որ նրա արյան մեջ հայտնաբերվեցին թմրադեղեր, որոնք ժամանակավորապես բարձրացնում են կենսագործունեությունը (դոպինգ)։ Առանց Մարադոնայի Արգենտինայի հավաքականը պարտվում է խմբային խաղերում և դուրս մնում մրցաշարից։ Արգենտինայի հավաքականի կազմում Մարադոնան անցկացրել է 91 խաղ և խփել 34 գոլ։ Երեք տարի անց՝ 1997 թ. ֆուտբոլիստն ընդհանրապես հեռանում է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլից։ 2008 թ.-ին Մարադոնան գլխավորել է Արգենտինայի ազգային հավաքականը։ Աշխարհի 2010 թ.-ի առաջնությունում նրա սաները 1/4 եզրափակիչում պարտվել են գերմանացիներին և դուրս մնացել հետագա պայքարից։ Մրցաշարի ավարտից որոշ ժամանակ անց Դիեգո Մարադոնային հեռացնում են զբաղեցրած պաշտոնից։

Դիեգո Մարադոնան իր երկրպագուների կողմից ստացել է «ոսկե տղա» մականունը։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Մանկություն[խմբագրել]

Դիեգո Արմանդո Մարադոնան ծնվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 30-ին (կիրակի)` առավոտյան ժամը 5-ին, Բուենոս-Այրես գավառում գտնվող Լանուս քաղաքի Էվիտա կլինիկայում: Նա ծնվել է Դոն Դիեգոյի ընտանիքում: Հայրն աշխատում էր Տրիտումոլ հողմաղացում [2] որպես բանվոր, իսկ մայրը` Դալմա Սալվադորա Ֆրանկոն, տնային տնտեսուհի էր։ Դիեգոն ընտանիքի հինգերորդ, բայց առաջին արու զավակն էր, ուներ չորս քույր` Ռիտան, Աննան, Էլզան և Մարիան։ [3] Դալմա Սալվադորան ասում էր. «Նա բոլորովին չչարչարեց ինձ. շաբաթ ամբողջ օրը ես ինձ շատ լավ էի զգում, իսկ գիշերն ինձ կլինիկա տարան: Նա շատ արագ լույս աշխարհ եկավ: Այդ պահին ես միայն մի բան էի խնդրում. որպեսզի նա առողջ ծնվի և լավ մարդ դառնա: Բարեբախտաբար, այդ ամենն իրականացավ, կարծում եմ, դեռ մի բան էլ ավելի»։[2]

Մարադոնայի ընտանիքի արմատները ծագում են Իտալիայից։ Դիեգոն Մարկո Պոլոյի հետնորդներից է։[4][5] Նա ունի նաև խորվաթական արմատներ. Սալվադորայի տատիկի օրիորդական ազգանունն էր` Կարիոլիչ, իսկ նրա հայրը ծնվել էր Կորչուլա կղզում։[6]

10 ամսական հասակում Դիեգոն սկսեց քայլել։ Ինչպես Արգենտինայի երեխաների մեծամասնությունը, Մարադոնան վաղ հասակից սկսել է գնդակով վազվզել. այն, ինչ անում էին երեխաները, դժվար է ֆուտբոլ անվանել. նրանք պարզապես վազվզում էին և հարվածում գնդակին։[3]

Երբ Մարադոնան 7 տարեկան էր, նրա հորաքույր Նենոյի որդին` Բետոն,[2] նվիրեց նրան կյանքի առաջին գնդակը։ Դիեգոն այնքան էր ուրախացել նվերի համար, որ առաջին գիշերը գնդակը գրկած անցկացրեց։ Հետո Դիեգոն գնդակը դուրս բերեց բակ, որպեսզի պարծենա ընկերների մոտ, սակայն, որոշելով գնդակը ոչ ոքի չտալ, կրկին տուն բերեց այն։ Ամբողջ ձմեռ գնդակը մնաց Դիեգոյի ննջարանում, և միայն երբեմն-երբեմն նա տանը քույրերի հետ խաղում էր գնդակով։[3] Գարնանը Դիեգոն այնուամենայնիվ որոշեց գնդակը բակ հանել. հայրը նրան ցույց տվեց, թե ինչպես է պետք հարվածել, իսկ որդին պարզապես մարզվում էր պատի մոտ` ձախ ոտքով գնդակին հարվածներ հասցնելով։

Երբ Դիեգոն մարզումների շնորհիվ արդեն սովորել էր բավականին լավ հարվածել գնդակին, նա սկսեց իրենից մեծ տղաների հետ արդեն իսկական ֆուտբոլ խաղալ։ Սակայն խաղում նա դեռ հաջողակ չէր. ավելի մեծ խաղացողները սլանում էին նրա կողքով կամ պարզապես շրջանցում նրան, և վիրավորված Մարադոնան գրկում էր գնդակն ու ամուր սեղմում կրծքին։[3] Աստիճանաբար Մարադոնան սկսեց սովորել և, ինչպես բոլորը դաշտում, սկսեց խաղալ։ Նա կարող էր ժամերով խաղալ, այսպես կոչված, «Յոթ դաշտեր» տարածքում, որտեղ կազմակերպվում էին բակային մրցախաղերը։[7] Դիեգոն գերադասում էր խաղալ ազատ պաշտպանի դերում, միայն ավելի մեծ հասակում նա անցավ հարձակվողի դերին։[8] Աստիճանաբար Մարադոնան դարձավ բակի խաղացողներից տեխնիկապես ամենաուժեղը, և դպրոցական թիմերից յուրաքանչյուրն ուզում էր, որպեսզի նա իրենց կազմում խաղա։ «Ռեմեդիոս դե Էսկալադա Սան-Մարտին» դպրոցն ընդունվելուց անմիջապես հետո Մարադոնան ընդգրկվեց Էսկալադայի ֆուտբոլային թիմի կազմում, որտեղ խաղում էին տարրական դասարանների աշակերտները։[3] 1999 թվականին իր գրքում Մարադոնան գրել է. «Ես միշտ ասում եմ, որ պրոֆեսիոնալ եմ դարձել` սկսած ամենավաղ հասակից։ Ես խաղում էի այն թիմի կազմում, որն առաջինն էր ինձ հրավիրում։ Երբեմն ինձ տնից դուրս չէին թողնում, և այդ ժամանակ ես խելագարի պես ոռնում էի։ Այնուամենայնիվ, մրցախաղից 5 րոպե առաջ Տոտան միշտ թույլ էր տալիս դուրս գալ։ Բայց հորս` դոն Դիեգոյին, համոզելու համար շատ ավելի մեծ ջանքեր էին պահանջվում։ Ես հասկանում էի ծերուկիս, և ինչպե՞ս չհասկանայի, եթե նա բացարձակապես ամեն ինչ անում էր, որպեսզի մենք քաղցած չմնանք ու սովորենք։ Նա շատ էր ուզում, որ ես ուսում ստանամ»։[2]

Դիեգոյի ընտանիքն ապրում էր երեքսենյականոց բնակարանում, որը գտնվում էր Բուենոս Այրեսի հարավային ծայրամաս հանդիսացող Վիլյա Ֆիորիտո աղքատ թաղամասում,[7] Ասամոր և Մարիո Բրավո փողոցների խաչմերուկում։[3] Ընտանիքն էլ աղքատ էր, և երեխաները, ծնողներին օգնելու համար, կավից ծաղկամաններ էին ծեփում ու վաճառում տեղի շուկայում և աշխատած ողջ գումարը տալիս էին մորը։[3] Դրանով զբաղվում էր նաև Դիեգոն։ Ավելի ուշ Դիեգոն ասել է. «Եթե ծնողներս լուսինն էլ խնդրեն ինձնից, ես ամեն ինչ կանեմ, որ ձեռք բերեմ այն: Եվ դա դեռ չնչին բան կլինի այն ամենի համեմատ, ինչ նրանք են արել ինձ համար»։ [4]

Los Cebollitas[խմբագրել]

Ութ տարեկանում Մարադոնան ծանոթացավ տասնամյա Գոյյո Կարիսոյի հետ, որը խաղում էր «Արխենտինոս Խունիորս» ակումբի մանկական թիմում։ Կարիսոն տարված էր ֆուտբոլով, այդ հողի վրա էլ տղաներն ընկերացան. առավել փորձված Կարիսոն կրտսեր ընկերոջը պատմում էր անցյալի ականավոր ֆուտբոլիստների մասին, որոնք Մարադոնային շատ էին հետաքրքրում[3]։

1969 թվականի կեսերին Կարիսոն Մարադոնային ծանոթացրեց «Արխենտինոս Խունիորս»-ի սկաուտ և մինչև 14 տարեկանների թիմի մարզիչ Ֆրանսիսկո Կորնեխոյի հետ[7][9]։ Առաջին իսկ ցուցադրական խաղում Մարադոնան այնքան լավ խաղաց, որ Կորնեխոն կասկածեց նրա տարիքի հարցում` մտածելով, որ տղան գաճաճ է[9]։ Կորնեխոն Մարադոնային հրավիրեց այցելել ավագ թիմի խաղերը, որտեղ Դիեգոն, մյուս պատանի խաղացողների նման, գնդակ էր տալիս ֆուտբոլիստներին։ Այդ տղաներից Կորնեխոն ստեղծեց «Սոխուկներ» (իսպ.՝ Los Cebollitas) թիմը, որը «Արխենտինոս Խունիորս»-ի պատանեկան թիմն էր հանդիսանում։ Նա տղաներին ապահովեց համազգեստով և դաշտով, որտեղ պարբերաբար անցկացվում էին մարզումները։ Թիմը բավականին ուժեղ էր ստացվել. պատանի ֆուտբոլիստները հաղթում էին տեղի բոլոր պատանեկան թիմերին։ «Սոխուկներ»-ի առաջնորդը Մարադոնան էր, որը տիրապետում էր հրաշալի տեխնիկայի, դաշտում ճիշտ որոշումներ կայացնելու ունակությանը և գտնվում էր գերազանց ֆիզիկական վիճակում, ինչի շնորհիվ կարողանում էր երկու խաղակեսի ընթացքում անընդհատ վազել` գրեթե առանց հոգնելու։ Դիեգոյի անգնահատելի արժանիքներից մեկն էլ այն էր, որ նա ոտքերին հարվածներ ստանալուց վայր չէր ընկնում։ Ֆրանսիսկո Կորնեխոն ասում էր. «Դեռ այն ժամանակ Մարադոնան կարողանում էր գնդակի հետ անել գրեթե ամեն ինչ: Նա նման էր փայտե չընկնող տիկնիկի. ինչքան ուզում ես` հրիր, նա, միևնույն է, կանգնած կմնա»։ Այդ ամենով հանդերձ` Դիեգոն թիմի մյուս անդամներից փոքր էր երեք տարով[9][10]։

«Սոխուկները» գնալով կատարելագործվում էին. հաճախակի էին դառնում երկնիշ թվով հաղթանակները։ Մարադոնայի թիմի ապոթեոզը դարձավ «Ռիվեր Փլեյթ» երիտասարդական թիմի հետ մրցախաղը 1971 թվականի սեպտեմբերի 21-ին, որն ավարտվեց 7։1 հաղթական հաշվով։ Այդ խաղում Դիեգոն, որն ընդամենը 10 տարեկան էր, 5 գոլ խփեց։ Բանն այն է, որ նա խաղից առաջ խոստացել էր վնասվածք ստացած ընկերոջը, որ երկու գոլ կխփի իր, երեքն` ընկերոջ փոխարեն։ «Դաշտում մենք մեքենաներ էինք հիշեցնում: Բոլորին հաղթում էինք, նույնիսկ 20:0 հաշվով: Մենք երազում էինք խաղալ հանրահայտ «Ռիվեր Փլեյթ»-ի պատանեկան թիմի հետ, որն այդ ժամանակ Արգենտինայի չեմպիոնն էր: Վերջապես այդ մրցախաղը կայացավ: Մենք հաղթեցինք 7:1 հաշվով, և ես մի հրաշալի գոլ խփեցի, իսկ ընդամենը խփեցի 5-ը, ինչպես և խոստացել էի: Պետք էր տեսնել, թե հակառակորդն ինչպես էր կատաղում և դաշտով մեկ վազում հետևիցս»[11]։

Այդ մրցախաղից հետո Մարադոնայի մասին սկսեցին խոսել` որպես արգենտինական ֆուտբոլի ապագա գերաստղի, իսկ Clarín թերթը Դիեգոյի մասին հոդված գրեց, որում սխալմամբ նրան անվանել էին Կարադոնա[12]։ Թիմն այնքան ուժեղ էր խաղում, որ հասավ 136 խաղ անընդմեջ առանց պարտության ցուցանիշին[9][12]։ «Բենֆիլդ»-ի երիտասարդական թիմի հետ խաղից առաջ Դիեգոն լուրջ վնասեց ձեռքը, վերքի վրա 7 կար դրվեց, և Կորնեխոն չէր ցանկանում նրան դաշտ թողնել։ Սակայն Մարադոնան, մարզչին համոզելով, խաղաց այդ մրցախաղում` խփելով 5 գոլ, և նրա ակումբը հաղթեց 7։1[9] հաշվով։ Ներքին մրցաշարերից բացի` թիմը մասնակցում էր նաև Պերուում և Ուրուգվայում տեղի ունեցող մրցույթներին։ «Սոխուկներ»-ում խաղի հետ միաժամանակ` Մարադոնան ելույթ էր ունենում «Արխենտինոս Խունիորսի» խաղերի ընդմիջումներում` գնդակով հնարքներ ցուցադրելով։ Այդ ունակության համար նա հրավիրվեց հեռուստատեսություն` «Sabados Circulares» հեռուսատածրագրի կողմից[13]։

Կարիերան Արգենտինայում[խմբագրել]

Արխենտինոս Խունիոս[խմբագրել]

12 տարեկանից Մարադոնան սկսեց խաղալ «Արխենտինոս Խունիորս»-ի երիտասարդական կազմում։ Որպեսզի Դիեգոն կարողանար խաղալ «Խունիորս»-ում, մարզիչն ստիպված էր թաքցնել նրա տարիքը, որը ցածր էր թույլատրելի սահմանից։ Այդ պատճառով Մարադոնան սկսեց խաղալ «Կարմիր բզեզներ» թիմում` ուրիշի անվան տակ[14]։ 1973 թվականին «Արխենտինոս»-ի երիտասարդական թիմը Էվիթի գավաթի եզրափակչում հաղթեց «Ռիվեր Փլեյթին»` 5:4 հաշվով: Այդ խաղում Մարադոնան գոլ խփեց` շրջանցելով 7 խաղացողի։ Խաղից մեկ շաբաթ անց «Ռիվեր Փլեյթ»-ի նախագահ Ուիլյամ Քեյթը Դիեգոյի հորն առաջարկեց գնել Մարադոնային, սակայն մերժում ստացավ։ Հաջորդ տարի թիմը հաղթեց Արգենտինայի իններորդ լիգայի չեմպիոնատը` դուրս գալով ութերորդ լիգա։ 1975 թվականին թիմը կարողացավ առաջ անցնել ամենամոտ գտնվող թիմից 10 միավորով, և Դիեգոն ուղարկվեց «Արխենտինոս»-ի յոթերորդ թիմ։ Յոթերորդ թիմում նա խաղաց ընդամենը երկու խաղ, և նրան անմիջապես տեղափոխեցին հինգերորդ թիմ։ Հինգերորդ թիմում Մարադոնան խաղաց չորս մրցախաղ և տեղափոխվեց երրորդ թիմ։ Երրորդ թիմում Դիեգոն անցկացրեց երեք խաղ, որից հետո նրան տեղափոխեցին «Արխենտինոս Խունիորս»-ի հիմնական կազմ[9]։

Չնայած այս նվաճումներին, Մարադոնայի ընտանիքն առաջվա պես աղքատ էր։ Դիեգոյից հետո ընտանիքում ծնվել էին եղբայրները` Ռաուլը և Ուգոն, և քույրը` Կլավդիան։ Հայրը խրախուսում էր որդու նախասիրությունը` ամեն օր աշխատանքից հետո նրան ակումբ մարզումների տանելով, հույս ունենալով, որ որդին հռչակավոր ֆուտբոլիստ կդառնա և դուրս կբերի ընտանիքն այդ աղքատություհից։ «Հայրս շարունակում էր աշխատել ալրաղացում: Նա միշտ աշխատանքից գալիս էր հոգնած: Աշխատում էր երկու հերթով` առավոտյան և երեկոյան: Ցորենը բերվում էր ամբողջ օրն անընդմեջ, և թարմ աղացած ալյուրն անմիջապես վերադարձվում էր տիրոջը: Այնուամենայնիվ, ցերեկը նա բռնում էր ձեռքս և տանում ինձ ակումբ...»[3]:

1976 թվական[խմբագրել]

1976 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, իր 16-ամյակից 10 օր առաջ, Մարադոնան դեբյուտով հադես եկավ «Արխենտինոս Խունիորսի» հիմնական կազմում` Արգենտինայի առաջնության խաղի ավարտից 10 րոպե առաջ 16 համարի տակ դաշտ դուրս գալով: Չնայած նրան, որ «Կարմիր բզեզներն» այդ խաղը տանուլ տվեցին «Տալերես» ակումբին, Մարադոնան անմիջապես ցույց տվեց իրեն` մի քանի խաղանցում անելով, ինչպես նաև իրականացրեց Խորխե Լոպեսի ձախողած գլխով կոմբինացիան, որից հետո «Տոլերեսի» պաշտպան Խուան Կաբրերեին հանձնարարվեց մարզչի աթոռից անձամբ հետևել 16-ամյա ֆուտբոլիստին: Երեկոյան, խաղից հետո, Մարադոնան ասաց. «Այսօր ես ձեռքերով հպվեցի երկնքին»[3]։ Խաղից հետո Մարադոնան նույնիսկ մի փոքր հոնորար ստացավ, սակայն մեծագույն պարգևը երկրպագուների հարգանքն էր և մամուլի արձագանքը։

Aquote1.png
— Խաղի վերջում դաշտ դուրս գալով` երիտասարդ մարզիկ Մարադոնան (տաս օրից կլրանա նրա տասնվեց տարին) զգալիորեն հզորացրեց հարձակումը: Գնդակին տիրապետելու նրա ունակությունն ըհդգծվում է նույնիսկ Կորդոբայի ֆուտբոլիստների խաղի ֆոնի վրա, որոնք, ի դեպ, համարվում են լավագույն «տեխնիկները» արգենտինական ֆուտբոլում: Բայց նույնիսկ այդ ճարպիկ պատանին չկարողացավ ճեղքել «Տոլերեսի» երկաթյա պաշտպանությունը, և «Արխենտինոսն» ստիպված էր զիջել 0:1 հաշվով[3]
Aquote2.png


Հաջորդ խաղում, «Նյուէլս Օլդ Բոյս» ակումբի հետ, Մարադոնան հանդես եկավ մեկնարկային կազմում։ Սակայն խաղն անհաջող ստացվեց ինչպես Մարադոնայի, այնպես էլ ակումբի համար, որը պարտվեց 2։4 հաշվով։ Դրանից հետո երիտասարդ խաղացողին մի քանի ամսով ուղարկեցին խաղալու «Խունիորսի» երկրորդ կազմում։ Միայն նոյեմբերի 14-ին նա կրկին դաշտ դուրս եկավ հիմնական կազմում` «Սան Լորենս»[9] ակումբի հետ խաղի երկրորդ խաղակեսի վերջում փոխարինելով Գյակոբետտիին։ Այստեղ էլ Մարադոնոն ցուցադրեց իր տաղանդը` կարճ ժամանակում երկու գոլ խփելով։ Այս խաղից հետո արդեն Մարադոնան դարձավ «Կարմիր բզեզների» հիմնական խաղացող` 11 խաղի ընթացքում խփելով 2 գոլ։ Մամուլը դրական էր արտահայտվում երիտասարդ ֆուտբոլիստի խաղի մասին, սակայն ինքը` Մարադոնան ասում էր, որ դեռ շատ բան ունի սովորելու[3]։

1977 և 1978 թվականներ[խմբագրել]

1977 թվականին Արգենտինայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Սեզար Լուիս Մենոտտին Մարադոնային կանչեց Հունգարիայի հետ ընկերական խաղին, որն անցկացվում էր փետրվարի 27-ին։ Մարադոնան դաշտ դուրս եկավ խաղի ավարտից 20 րոպե առաջ՝ փոխարինելով Լեոպոլդո Լուկեին, բայց ոչնչով աչքի չընկավ։ Ինքը՝ Դիեգոն դժգոհ մնաց իր այդ խաղից։[9] Հրավերն անակնկալ էր. այդ պահի դրությամբ Մարադոնան «Խունիորսի» հիմնական կազմում անց էր կացրել ընդամենը 12 խաղ։[15]

Aquote1.png
— Փետրվարին (այն ժամանակ ես տասնվեց տարեկան էի) ես մեկնարկեցի հավաքականում, ինձ ծանոթ «Բոկա Խունիորս» մարզադաշտում, Հունգարիայի հավաքականի դեմ: Ինձ հրավիրել էր ինքը՝ Մենոտտին: Նա զանգահարեց ինձ. «Մարադոնա, Մարադոնա, այդ դու՞ ես,-երկու անգամ հարցրեց նա:-Ես ընդգրկել եմ քեզ հունգարացիների հետ խաղում: Կգա՞ս:»: Մենոտտին խորամանկում էր. նա լավ գիտեր, որ արգենտինացի ցանկացած ֆուտբոլիստ իր կանչին ուղղակի կվազեր հավաքներին:[3]
Aquote2.png


Նույն տարվա ապրիլի 3-ին Մարադոնան մեկնարկեց Արգենտինայի երիտասարդական հավաքականի կազմում, մասնակցեց Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական խաղերին, որոնք կայացան Վենեսուելայում։ Այնտեղ Դիեգոն խաղաց ազգային թիմի բոլոր երեք խաղերում։ «Կարմիր բզեզների» կազմում ևս Մարադոնան հաջող սեզոն անցկացրեց՝ խաղալով 49 խաղ և խփելով 19 գոլ։ Արգենտինացի երիտասարդ տաղանդով հետաքրքրվեցին հարավամերիկյան և եվրոպական առաջատար ակումբները, սակայն Դիեգոն բոլորին մերժեց՝ գերադասելով հանգիստ պայմաններում պատրաստվել աշխարհի առաջնությանը, որի հավանական մասնակիցների թվում էր։[3]

Սակայն աշխարհի առաջնությանը Դիեգոն չմեկնեց. մրցաշարի մեկնարկից 13 օր առաջ նա դուրս մնաց հավաքականի նախնական կազմից։ Այդ հայտարարությունը երիտասարդ Դիեգոյի մոտ հիստերիկ նոպա առաջացրեց։ Երեք օր անց նա նույնիսկ զանգահարեց Մենոտտիին՝ խնդրելով թույլ տալ իրեն մեկնել, բայց մերժում ստացավ։[3] Մարադոնան ասում էր. «Դա իմ կյանքի ամենածանր պարտությունն էր. լինել գերազանց մարզավիճակում, վառվել հարազատ թիմի համար պայքարելու ցանկությունից և դուրս մնալ...նման բանը չի հաղթահարվում»։[3]

Aquote1.png
— Ես այդպես էլ չներեցի Մենոտտիին և չեմ ների: Ես մինչև հիմա էլ մտածում եմ, որ նա բաց թողեց իր հնարավորությունը, սակայն ատելություն նրա հանդեպ ես չեմ զգում: Ատելն ու չներելը նույնը չէ: Տանն ահավոր էր. նման էր թաղման արարողության. մայրս լալիս էր, հայրս լալիս էր, լալիս էին քույրերս և եղբայրներս: Նրանք ասում էին, որ ես լավագույնն եմ, որ ընկճվելու առիթ չկա, քանի որ ես դեռ կհասցնեմ խաղալ հինգ մրցաշարերում: Բայց բոլորը լալիս էին: Եվ դա վատթարագույնն էր: Այդ օրը, իմ կարիերայի ամենատխուր օրը ես երդվեցի, որ կհասնեմ նպատակիս: Ոտքերով, սրտով, մտքով ես զգում էի, որ դեռ ցույց կտամ բոլորին: Ես աշխարհի շատ խաղերի դեռ կմասնակցեմ:[9]
Aquote2.png


Մարադոնային մրցաշարին չհրավիրելու հնարավոր պատճառ կարող էր լինել այն, որ Մենոտտիին դուր չէր գալիս նրա չափազանց բռնկուն բնավորությունը։ Գլխավոր մարզիչը նրան անվանում էր «վայրենի» և մեղադրում նրանում, որ նա հարցազրույց է տալիս միայն գումարի դիմաց՝ իր իմպրեսարիոյի խորհրդով։[3] Որպես մեկ այլ պատճառ բերվում էր այն հանգամանքը, որ թիմի առաջատար Դանիել Պասարելլան չէր ցանկանում հավաքականի կազմում տեսնել երիտասարդ ֆուտբոլիստների, հատկապես՝ Դիեգոյին։[4][10] Հավաքականի տեղակայման վայրից վերադառնալով «Արխենտինոս»՝ Մարադոնան մասնակցեց «Չակարիտա Խունիորս» ակումբի հետ խաղին, որտեղ խփեց 2 գոլ և կատարեց 2 գոլային փոխանցում։ Նրա ակումբը խաղը շահեց 5։0 հաշվով։ Ողջ սեզոնի ընթացքում Մարադոնան խփեց 25 գոլ 35 խաղում, դրանցից 22-ը Մետրոպոլիտանոյում՝ դառնալով առաջնության գլխավոր ռմբարկու։ Աշխարհի առաջնությունից հետո, որտեղ Արգենտինան նվաճեց պատմության մեջ իր առաջին տիտղոսը, Մենոտտին արգենտինական գլխավոր թիմի ճամբար կանչեց մի քանի երիտասարդ ֆուտբոլիստների, որոնց թվում էր և Մարադոնան. Արգենտինայի առաջնությունում Մարադոնան խաղաց 4 խաղ՝ խփելով 4 գոլ։ [9]

1979 թվական[խմբագրել]

1979 թվականին Մարադոնան երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցում էր Հարավային Ամերիկայի առաջնությանը։ Այնտեղ արգենտինացիները գրավեցին երկրորդ տեղը` զիջելով միայն տանտերերին` Ուրուգվայի հավաքականին։ Մրցաշարի ընթացքում Մարադոնան մասնակցեց իր թիմի վարած 6 խաղերից 5-ին։[16] Նույն տարում նա, թիմի ավագի կարգավիճակում,[9] մեկնեց Ճապոնիա` աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը: Մեկնարկեց օգոստոսի 29-ին` Ինդոնեզիայի հետ խաղում, որն արգենտինացիները հաղթեցին 5։0 հաշվով, և երկու գնդակ խփեց հենց Դիեգոն։ Առաջնությունում արգենտինացիները հաղթեցին բոլոր խաղերը` բաց թողնելով միայն 2 գնդակ, և դարձավ աշխարհի լավագույն հավաքական, իսկ ինքը` Մարադոնան, որ չէր մասնակցել միայն Ալժիրի հետ 1/4 եզրափակչի խաղին, իր բոլոր մասնակցած խաղերում, բացի Հարավսլավիայի հետ խաղից, գոլ խփելով, ճանաչվեց առաջնության լավագույն խաղացող։[17] Բացի այդ, ԽՍՀՄ-ի հավաքականի հետ եզրափակիչ խաղում խփեց վերջին գնդակը, որը վերջնականապես «ամրապնդեց» խաղի հաշիվը։[18] Դիեգոյի կարծիքով, 1979 թվականի երիտասարդական հավաքականն իր ողջ կարիերայի ընթացքում լավագույն թիմն էր, որում ինքը խաղացել էր։[9]

Ակումբային մակարդակով Մարադոնան «Արխենտինոս Խունիորսի» կազմում դարձավ Մետրոպոլիտանոյի և Նասիոնալի լավագույն ռմբարկուն` համապատասխանաբար խփելով 14 և 12 գնդակ։ Սեզոնի ավարտին, որի ընթացքում նրա ակումբն այնքան էլ հաջող հանդես չեկավ, Մարադոնան ճանաչվեց լավագույն խաղացող և Արգենտինայի լավագույն մարզիկ`[3] 27 խաղի ընթացքում խփելով ընդհանուր առմամբ 26 գնդակ։ 1979 թվականին Արգենտինայի հավաքականի կազմում Դիեգոն խփեց առաջին գնդակը` հունիսի 2-ին ընկերական խաղում նվաճելով Շոտլանդիայի դարպասը։ Նույն տարում հավաքականի կազմում նա մեկնեց Ամերիկայի Գավաթի առաջնությանը, որտեղ անցկացրեց 2 խաղ` խփելով 1 գնդակ Բոլիվիայի դարպասին։ Այդ առաջնությունում «Ալբիսելեստան» անհաջող հանդես եկավ` իր խմբում գրավելով վերջին տեղը։[19]

1980 թվական[խմբագրել]

Հաջորդ տարի Մարադոնան կրկին ճանաչվեց Արգենտինայի երկու առաջնությունների լավագույն ռմբարկու` 25 և 18 խփած գնդակներով, որը թույլ տվեց նրան դառնալ Արգենտինայի առաջնության պատմության մեջ միակ խաղացողը, որը 5 անգամ դարձել էր երկրի առաջնությունների լավագույն ռմբարկու։[20] Դիեգոյի խփած գնդակներն օգնեցին նրա ակումբին գրավել երկրորդ տեղը Մետրոպոլիտանոյում։ Սեպտեմբերի 14-ին Մարադոնան խփեց պրոֆեսիոնալ մակարդակում իր 100-րդ գնդակը` նվաճելով «Սան-Լորենսոյի» դարպասը։[9] Սակայն լրատվամիջոցների չափից դուրս մեծ ուշադրությունը և հավաքականի խաղերի համար ակումբից հաճախակի բացակայությունները բացասաբար էին ազդում ակումբում Մարադոնայի հանդեպ վերաբերմունքի վրա։ «Արխենտինոս Խունիորսի» խաղացողների մեծամասնությունը չէր շփվում Դիեգոյի հետ, իսկ ակումբի մարզիչը պահանջում էր գոլեր սկզբում ամեն խաղում, իսկ հետո արդեն` ամեն խաղակեսում։[3] Հոկտեմբերին, «Բոկա Խունիորս» ակումբի հետ խաղի նախօրեին, «Բոկայի» դարպասապահ Ուգո Օրլանդո Գատտին հարցազրույցում ասաց, որ Մարադոնան վատ խաղացող չէ, սակայն մասսայական լրատվամիջոցները չափազանցնում են նրա նշանակալիությունը և նաև Դիեգոյին անվանեց «գիրուկ»։ Ի պատասխան, Մարադոնան մամուլում Գատտիին անվանեց նախանձ և ասաց, որ վերջինս «հիմար գոլեր է բաց թողնում»։ Խաղից առաջ Գատտին մոտեցավ Դիեգոյին և ասաց, որ ինքը նման բան չի ասել, բայց Դիեգոյի համար արդեն միևնույն էր. դարպասապահի խոսքերից կատաղած` նա այդ խաղում 4 գնդակ խփեց։[9] Շատերի կողմից այդ խաղը ճանաչվեց որպես «Արխենտինոս Խունիորսի» կազմում Դիեգոյի լավագույն խաղը։[9] Խաղից հետո Մարադոնան ակնկալում էր ակումբի ղեկավարության բարյացակամությունը, սակայն գովեստի փոխարեն նրան ասվեց. «Քեզ համար դա նորմալ է: Գոլերի համար դու վարձատրվում ես»։[3] Դրանից հետո Մարադոնան դադարեց մասնակցել ակումբի մարզումներին և սկսեց իր համար նոր ակումբ փնտրել։ Մարադոնային ձեռք բերելու հավակնություն ուներ «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբը, որը Դիեգոյին առաջարկեց ակումբի ամենաբարձր վարձատրվող խաղացողի` Ուբալդո Ֆիլյոլի աշխատավարձին հավասար աշխատավարձ։ Սակայն Մարադոնան չցանկացավ տեղափոխվել «Ռիվեր». հարցազրույցներից մեկում նա ասաց, որ իրեն հրավիրել են «Բոկա Խունիորս», չնայած դա ճիշտ չէր։[9] Բայց դրանից հետո «Բոկան» իսկապես սկսեց բանակցություններ վարել հարձակվողի տրանսֆերի առիթով։ Փետրվարի 20-ին Մարադոնան դարձավ «Բոկա Խունիորսի» անդամ։ Այս տեղափոխությունն անվանեցին «դարի տրանսֆեր»։[3] Մարադոնայի հետ ակումբի պայմանագրի ընդհանուր արժեքը կազմում էր 3 600 000 դոլար, որը «Բոկան» վճարում էր մեկուկես տարի շարունակ։ Անձամբ Մարադոնային ակումբը պետք է վճարեր 600 000 դոլար, սակայն ֆինանսական խնդիրների հետ կապված` գումարի փոխարեն ակումբը Դիեգոյին տրամադրեց գործարար Տիտո Գուրովիչի շենքերում գտնվող երկու բնակարան` Կորրեա ի Լիբերտադոր և Ռեպուբլիկա դե լա Ինդիա թաղամասերում։[9]

Արգենտինայի հավաքականում 1980 թվականին Մարադոնան անցկացրեց 10 խաղ` խփելով 6 գնդակ։ Դիեգոյի համար ամենաարդյունավետը Ավստրիայի հետ խաղն էր մայիսի 21-ին, որում նա կատարեց իր առաջին և վերջին հեթ-թրիքը ազգային թիմի շապիկով։

Բոկա Խունիորս[խմբագրել]

«Բոկայի» հետ Մարադոնան ստորագրեց արգենտինյան ֆուտբոլի ամենաշահավետ պայմանագրերից մեկը. նրան տարվա ընթացքում վճարում էին 15 աշխատավարձ` 60 հազարական դոլարով, նաև` 10 հազար դոլար յուրաքանչյուր ցուցադրական խաղի համար: Ակումբը նաև ապահովագրեց Դիեգոյին. նրա վնասվածքի դեպքում «Բոկան» պետք է ստանար 500 հազար դոլար:[3] Այս իրադարձությունը փոխեց ոչ միայն ֆուտբոլիստի, այլև նրա ողջ ընտանիքի կյանքը. նրանք տեղափոխվեցին նոր ընդարձակ բնակարան: Պայմանագրի ստորագրման օրը Դիեգոն խաղաց «Բոկա»-«Արխենտինոս Խունիորս» ընկերական խաղում` յուրաքանչյուր թիմի կողմից խաղալով մեկական խաղակես, և «Բոկայի» կողմից խփեց մեկ 11 մետրանոց:[9]

Մարադոնայի պաշտոնական դեբյուտը տեղի ունեցավ փետրվարի 22-ին: «Տալիերեսի» հետ խաղում Մարադոնայի ակումբը հաղթեց 4:1 հաշվով, իսկ ինքը` ֆուտբոլիստը խփեց 2 գնդակ: Ընդ որում, նա խաղին դուրս էր եկել վնասվածքով, որն ստացել էր դեռևս «Արխենտինոս Խունիորսի» կազմում խաղալու ընթացքում. վնասվել էին աջ ոտքի մկանները: Չնայած ցավին` Դիեգոն շարունակեց խաղալ մինչև մարտի 8-ը, երբ նրա մոտ հայտնաբերվեց կոնքային մկանների վնասվածք, որի պատճառով նա ստիպված էր հրաժարվել ելույթներից ընդհուպ մինչև մարտի 29-ը: Ապրիլի 10-ին, վերականգնվելուց մի քանի օր անց, Մարադոնան խաղաց իր առաջին «սուպերկլասիկոյում»` «Բոկայի» և «Ռիվեր Պլեյտի» միջև դասական դիմակայության հերթական խաղում: Խաղը տեղի էր ունենում Բոմբոներայում: Խաղում հաղթեց «Բոկան»` 3:0 հաշվով, գնդակներից մեկը խփեց Մարադոնան` շրջանցելով Ֆիլյոլին և Տարանտինիին: Մյուս երկու գնդակները խփեց Բրինդիսին:[21][22]

Նույն` 1981 թվականին սրվեցին հարաբերությունները Մարադոնայի և թիմի գլխավոր մարզիչ Սիլվիո Մարսոլինիի միջև. վերջինս խաղում առաջատար ֆուտբոլիստին չէր տալիս այն ազատությունը, որ նա ուներ «Արխենտինոսում»: Ընդհանրապես, Մարսոլինին խիստ պահանջկոտ էր այն ամենում, ինչ վերաբերում էր կարգապահությանն ու մարզումներին, որը դուր չէր գալիս Դիեգոյին: Նրա կարծիքով, Մարսոլինին մտավախություն ուներ, որ ինքը կարող է դուրս գալ վերահսկողությունից: Բացի այդ, խումբը տուժում էր երկրպագուների «12» կոչվող խմբավորումից, որը, 4 անընդմեջ անհաջող խաղից հետո, զենքով ներխուժեց թիմի բազան` պահանջելով արդյունքների բարելավում: [23]

Մարադոնան «Բոկայի» հետ հաղթեց «Մետրոպոլիտանո» մրցաշարը` «Ռեսինգի» հետ վերջին խաղն ավարտելով ոչ ոքի`1:1. գնդակը խփեց ինքը` Մարադոնան` իրացնելով 11 մետրանոցը:[9] «Ռիվեր Պլեյտի» հետ խաղից հետո վերջինս Դիեգոյին գաղտնի շահավետ պայմանագիր առաջարկեց, սակայն Մարադոնան մերժեց: Նասիոնալ մրցաշարը «Բոկան» անհաջող անցկացրեց. թիմը 1/4 եզրափակչում զիջեց «Վելես Սարսֆիլդին», ընդ որում, այս թիմի հետ առաջին խաղում Մարադոնան հեռացվեց դաշտից, իսկ երկրորդին չմասնակցեց որակազրկման պատճառով: «Վելեսի» հետ խաղը Արգենտինայի առաջնությունում վերջինն էր, որ Մարադոնան անցկացրեց «Բոկայի» կազմում: Պարտությունը բացատրվում էր մեծ թվով ընկերական խաղերով, որ «Բոկան» ստիպված էր անցկացնել ֆինանսական բարդ կացության պատճառով: Անհաջող խաղերից մեկից հետո հանդերձարան մտավ ակումբի տնօրենների խորհրդի անդամ Պաբլո Աբատանջելոն և ակնարկեց, որ ֆուտբոլիստներն իրենց հնարավորությունների չափով չեն խաղում: Դրան ի պատասխան Մարադոնան «60 րոպե» հեռուստահաղորդման եթերից Աբատանջելոյին հիմար անվանեց:[9] Հավաքականի կազմում Դիեգոն մի քանի հաջող խաղ անցկացրեց Եվրոպայում և Հարավային Ամերիկայում, բայց շուտով, խաղերի խիստ հագեցած գրաֆիկի պատճառով բաց թողեց մի քանի պարապմունք, և Մենոտտին հեռացրեց նրան թիմից: Մամուլում այս իրադարձության բացասական գնահատականից հետո ֆուտբոլիստն ու մարզիչը հաշտվեցին, սակայն բացի դաշտից ոչ մի տեղ այլևս չէին շփվում: [3]

1982 թվականի ձմռանը Մարադոնան Վերանոյի մրցաշարում «Բոկիտայի» կողմից վերջին խաղերն անցկացրեց, քանի որ պետք է կենտրոնանար Իսպանիայում կայանալիք աշխարհի առաջնության վրա: «Բոկա Խունիորսի» կազմում նրա վերջին խաղը կայացավ 1982 թվականի փետրվարի 6-ին` «Ռիվեր Պլեյտի» հետ, խաղն ավարտվեց «Բոկայի» պարտությամբ:[3] Ընդհանուր առմամբ, «Բոկայի» կազմում Մարադոնան խաղաց 40 խաղ` խփելով 28 գնդակ:

1982 թվականի Աշխարհի առաջնությունը[խմբագրել]

Արգենտինան աշխարհի առաջնությանը պատրաստվեց մոտ 4 ամիս։ Ողջ երկիրը, նախորդ մունդիալում հավաքականի հաղթանակով և 1979 թվականի պատանեկան հավաքականի հաջողություններով ոգեշնչված, թիմից պահանջում էր միայն հաղթանակ։[3] Արգենտինան առաջնությունն սկսեց հունիսի 13-ին` Բելգիայի հետ խաղով, որում արգենտինացիները պարտություն կրեցին 0։1 հաշվով։ Այդ խաղը Դիեգոյի համար առաջինն էր աշխարհի առաջնությունում։ Իրացնելով տուգանայինը` նա հարվածեց դարպասաձողին։[24] Երկրորդ` Հունգարիայի հետ խաղում, Արգենտինան հաղթեց 4։1 հաշվով. Մարադոնան լավագույնն էր դաշտում[24] և խփեց երկու գնդակ` 28-րդ և 57-րդ րոպեներին։ Երրորդ խաղը, այս անգամ Սալվադորի հետ, Արգենտինան ևս ավարտեց հաղթանակով` 2։0 հաշվով և երկրորդ տեղով դուրս եկավ երկրորդ փուլ։

Երկրորդ փուլը նույնպես խմբային պայքար էր. 12 թիմեր կազմել էին 4 խումբ, խմբերի հաղթողները դուրս էին գալիս կիսաեզրափակիչ, իսկ մնացած թիմերը լքում էին մրցաշարը։ Արգենտինան ընդգրկվեց 3-րդ խմբում` Իտալիայի և Բրազիլիայի հետ։ Խմբային երկրորդ մրցաշարի առաջին խաղում Արգենտինան հանդիպեց Իտալիայի հետ և պարտվեց 1։2 հաշվով։ Մարադոնայի դեմ գործում էր անձամբ Կլաուդիո Ջենտիլեն, ով բավականին հաջող իրագործում էր արգենտինացու «խնամակալությունը»` բացառությամբ մի դեպքի, երբ Մարադոնան հարվածեց դարպասաձողին:[25] Երկրորդ խաղում Արգենտինան պարտվեց Բրազիլիային` 1։3 հաշվով, իսկ Մարադոնան, ով «Ալբիսելեստայի» կազմում ամենաակտիվն էր,[25] 85-րդ րոպեին հեռացվեց դաշտից` Բատիստային հարվածելու պատճառով։[26] Այսպիսով, Արգենտինան չարդարացրեց մրցաշարից առաջ իր հետ կապված սպասումները։[27]

Անհաջող ելույթի պատճառներից մեկը պաշտպանների սևեռուն ուշադրությունն էր, որոնք կոշտ, իսկ երբեմն կոպիտ էին խաղում Դիեգոյի դեմ։ Հենց այդ պատճառով Մարադոնան հեռացվեց Բրազիլիայի հետ վերջին խաղից, երբ հարվածեց Բատիստային, ով իր դեմ խաղում խախտել էր կանոնները։[3] Դիեգոյի կարծիքով, թիմի անհաջող ելույթի պատճառը հավաքականի ոչ ճիշտ ֆիզիկական պատրաստվածությունն էր, որը չափազանց ինտենսիվ էր, և արդյունքում արգենտինացի ֆուտբոլիստները մրցաշարին ներկայացան արդեն շատ հոգնած։[9]

Aquote1.png Նրան այնպես էին խփում, որ ես վախեցա, որ կսպանեն: Իսպանիայում Մարադոնան արդեն աստղ էր, իսկ աստղի դեմ, սովորաբար, ավելի ուշադիր, կոշտ, իսկ երբեմն կոպիտ են խաղում: Երևի թե այն ժամանակ նա այդքան փորձ չուներ. նա առաջին անգամ էր ելույթ ունենում աշխարհի առաջնությունում և, իհարկե, չէր սպասում, որ իր դեմ այդքան չար կլինեն, նա հոգեպես պատրաստ չէր դրան: Նրա հետ հատկապես կոպիտ գտնվեցին իտալացիները, իսկ նրանց խաղացող Ջենտիլեն Մարադոնայի դեմ խաղում էր պարզապես գազանաբար:[3]
Ռինատ Դասաևը Մարադոնայի մասին 1982 թվականի աշխարհի առաջնությունում։
Aquote2.png


Կարիերան Եվրոպայում[խմբագրել]

Բարսելոնա[խմբագրել]

1982/1983 մրցաշար[խմբագրել]

Մարադոնայի մարզաշապիկը «Բարսելոնա ՖԱ»-ի ակումբային թանգարանում

1982 թվականին Մարադոնան տեղափոխվեց կատալոնական «Բարսելոնա», որն անձամբ Դիեգոյին վճարեց 3 մլն դոլար «մեկնադրամ» և 200 հազ. դոլար տարեկան` որպես աշխատավարձ. պայմանագիրը ստորագրվեց 6 տարի ժամկետով:[3] Տրանսֆերի չափը կազմում էր 1,2 մլրդ պեսետա[28] (8 մլն. դոլար (8 млн долларов[9]), ընդ որում, այդ գումարի 66%-ը գնաց «Արխենտինոս Խունիորսին», իսկ մնացածը` «Բոկա Խունիորսին»:[29] Այդ պահի դրությամբ դա ֆուտբոլի պատմության մեջ ամենաթանկ տրանսֆերն էր:

Կատալոնիան Մարադոնային դիմավորեց որպես ֆուտբոլի իսկական աստղի. բոլոր թերթերն առաջին էջերում տեղադրեցին Դիեգոյի ժամանման մասին ռեպորտաժը:[3] Նրա դեբյուտային խաղը կայացավ 1982 թվականի սեպտեմբերի 4-ին` «Վալենսիայի» հետ, որում «Բարսան» պարտվեց 1:2 հաշվով:[15] Առաջին իսկ խաղերից հետո ֆուտբոլիստն իսպանացիների իսկական կուռքը դարձավ, և հաճախ տեղացի մեկնաբանները, բնութագրելով խաղացողների անհատական հաջող գործողությունները, ասում էին. «խաղաց, ինչպես Մարադոնան»:[3] Նա Իսպանիայի առաջնությունում անցկացրեց 15 խաղ և խփեց 6 գնդակ:[3] Դեկտեմբերին նրա մոտ հեպատիտ հայտնաբերեցին: Հիվանդության պատճառով Մարադոնան 3 ամիս մնաց առանց ֆուտբոլի: Առանց Մարադոնայի «Բարսելոնան» անցկացրեց 14 խաղ առաջնությունում և Գավաթների գավաթի մի քանի խաղ, որտեղ «կապտանռնագույնները» դուրս մնացին 1/4 եզրափակչից:[30]

1983 թվականի մարտի 12-ին Մարադոնան կրկին դաշտ դուրս եկավ «Բետիսի» հետ խաղում: Այս խաղում «Բարսելոնան» առաջին անգամ ղեկավարում էր նոր ավագ մարզիչ և Արգենտինայի հավաքականում Մարադոնայի նախկին խորհրդատու Սեսար Լուիս Մենոտին: Նրա գալուստը Մարադոնան ողջունեց. բանն այն է, որ ակումբի նախկին մարզիչ Ուդո Լատեկը պարապմունքների ընթացքում աշխատում էր բացառապես դիմացկունությունն ամրապնդող մրցավազքային վարժությունների վրա, ինչը Մարադոնային բոլորովին դուր չէր գալիս: Վերադառնալուց հետո, երկրորդ խաղի ընթացքում Դիեգոն երեք գնդակ խփեց «Լաս Պալմասի» դարպասը: Շուտով, Մարադոնայի ապաքինվելուց և Մենոտիի նշանակումից հետո, «Բարսելոնան» շահեց Իսպանիայի գավաթը: Եվրոպայում իր առաջին սեզոնի ընթացքում Մարադոնան ընդհանուր առմամբ անցկացրեց 35 խաղ և խփեց 23 գնդակ: Առաջնությունում «Բարսան» գրավեց չորրորդ տեղը:[9] Նույն այդ սեզոնում Դիեգոն օգնեց իր ակումբին շահել իսպանական լիգայի գավաթը` «Մադրիդի Ռեալի» հետ երկու խաղերից յուրաքանչյուրում խփելով մեկական գնդակ, ընդ որում, Սանտիագո Բերնաբեուում խփած գնդակը բուռն ծափահարությունների արժանացավ նույնիսկ «Ռեալի» երկրպագուների կողմից[3], ովքեր գնահատեցին պահի գեղեցկությունը, երբ Մարադոնան, շրջանցելով երկու պաշտպաններին և դարպասապահին, մի պահ կանգ առավ, որի հետևանքով «Թագավորական ակումբի» պաշտպանը դիպավ դարպասաձողին, և միայն դրանից հետո Դիեգոն հարվածեց դարպասին:[15]

1983/1984 մրցաշար[խմբագրել]

1983-1984 սեզոնը Մարադոնան անհաջող մեկնարկեց: 1983 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Իսպանիայի չեմպիոնատի 4-րդ մրցաշրջանում «Բարսելոնան» հանդիպեց «Ատլետիկ» ակումբի հետ: Այդ խաղում, որը «Բարսան» հաղթեց 4:0 հաշվով, ֆուտբոլիստը ծանր վնասվածք ստացավ. «Ատլետիկի» խաղացող Անդոնի Գոյկոէչեան, որն ամբողջ խաղի ընթացքում անընդհատ հարվածում էր Դիեգոյի ոտքերին, 59-րդ րոպեին կոտրեց նրա կոճը և մի քանի ավելի մանր վնասվածք հասցրեց: Այդ միջադեպի պատճառով դաշտում կռիվ սկսվեց` թիմերի բոլոր անդամների մասնակցությամբ[31]: Մարադոնան վիրահատվեց Բարսելոնի կլինիկայում` բժիշկ Գոնսալես Անդրիոյի կողմից, որն ասաց, որ Դիեգոն կարող է դաշտ վերադառնալ միայն 6 ամիս հետո: Այնուհետև Դիեգոն վերականգնողական շրջան անցավ մարզական բժիշկ Ռուբեն Դարիո Օլիվայի մոտ[9]: Այս բժշկի բուժման կուրսի շնորհիվ 1984 թվականի հունվարի 8-ին «Սևիլիայի» հետ խաղում Մարադոնան դաշտ վերադարձավ և, երկու գոլային փոխանցում կատարելով, օգնեց իր թիմին հաղթել 3:1 հաշվով: Չնայած հաջող վերադարձին, մի քանի անհետաքրքիր խաղից հետո հանդիսատեսը, որ հիշում էր մինչև վնասվածքը Դիեգոյի խաղը, սկսեց սուլել, որին ի պատասխան ֆուտբոլիստը բռունցք ցույց տվեց, ինչն, իհարկե, դուր չեկավ «կապտա-նռնագույնների»[3] ֆանատներին: 1983-1984 սեզոնի ընթացքում Դիեգոն, ընդհանուր առմամբ, անցկացրեց 23 խաղ` խփելով 15 գնդակ, իսկ «Բարսելոնան» չեմպիոնատում միայն 3-րդ տեղը գրավեց:

«Բարսան» նաև Իսպանիայի գավաթի եզրափակիչ դուրս եկավ, որտեղ նրա հակառակորդն էր «Ատլետիկը»` Գոյկոէչեայի մասնակցությամբ, և պարտվեց 0:1 հաշվով: Խաղից անմիջապես հետո Մարադոնան բռունցքներով հարձակվեց «Ատլետիկի» խաղացող Սոլուի վրա, արդյունքում ծեծկռտուք սկսվեց` թիմերի գրեթե բոլոր խաղացողների մասնակցությամբ: Խաղից հետո երկու ակումբների մի քանի խաղացողներ որակազրկվեցին. Մարադոնան, որպես հրահրողներից մեկը, որակազրկվեց 3 ամսով[3]:

Բացի Մարադոնայի ֆուտբոլային ելույթներից, մամուլում մեծ ուշադորւթյուն էր դարձվում նրա աշխատավարձին և ֆուտբոլից դուրս նրա վարքին: Բացի այդ, թիմի նախագահ Խոսեպ Նունիեսը քննադատում էր իր խաղացողին` գիշերային ակումբներ հաճախակի այցելելու համար[32], ինչը բարկացնում էր Դիեգոյին: Մի անգամ Նունիեսը նույնիսկ Դիեգոյի անձնագիրը վերցրեց[3], որպեսզի վերջինս չկարողանա գնալ Պաուլ Բրայթների հրաժեշտի խաղին: Դիեգոյի անձնագիրը վերադարձրին միայն այն ժամանակ, երբ նա եկավ ակումբի գրասենյակ և, մեծ աղմուկ բարձրացնելով, կոտրեց Տերեսայի գավաթը: Սակայն, միևնույն է, Բրայթների խաղին նրան այդպես էլ թույլ չտվեցին գնալ: Այս բոլոր իրադարձությունների, վնասվածքների, հիվանդությունների և Նունիեսի հետ տարաձայնությունների արդյունքում Մարադոնան, քաղաքացիական կնոջ` Կլաուդիայի հետ խորհրդակցելով, որոշում ընդունեց լքել «Բարսելոնան»: Դիեգոն պատրաստ էր անգամ հետ գնել ակումբի հետ իր պայմանագիրը: Շուտով կատալոնյան թիմն առաջարկություն ստացավ Իտալիայից. «Նապոլի» թիմը պատրաստ էր գնել ֆուտբոլիստի տրանսֆերը[3]:

«Բարսելոնայում» ընդամենը երկու սեզոնի ընթացքում Մարադոնան անցկացրեց 58 խաղ` խփելով 38 գնդակ: 1999 թվականին, «Բարսայի» 100-ամյակի կապակցությամբ, կատալոնյան հեռուստատեսությամբ հարցում անցկացվեց երկրպագուների շրջանում, ըստ որի Մարադոնան ակումբի պատմության մեջ երրորդ խաղացողն էր. նրանից առաջ էին միայն Լադիսլավ Կուբալան և Յոհան Կրոյֆը[33]: Չնայած կապտա-նռնագույնների կազմում բավական լավ ելույթին, Մարադոնան ավելի ուշ հայտարարեց, որ իր` «Բարսելոնա» գնալը սխալ էր[34]:

Նապոլի[խմբագրել]

1984 թվականի հունիսի 29-ին նախկին ֆուտբոլիստ և «Նապոլի» ակումբի այն ժամանակվա մենեջեր Անտոնիա Յուլիանոն Մարադոնայի տեղափոխման հարցով բանակցություններ սկսեց «Բարսելոնայի» հետ: Եվ արդեն հաջորդ օրը գործարքն իրականացավ. ակումբները պայմանավորվեցին 14 մլրդ լիր (մոտ 7,6 մլն դոլար) արժողությամբ տրանսֆերի շուրջ: Այդ պահի դրությամբ դա խաղացողի տեղափոխության համար ակումբների միջև կայացած խոշորագույն գործարքն էր: Պայմանագիրը կնքվեց մինչև 1989 թվականի հունիսը: Անձամբ Մարադոնային վճարվեց 800 000:[3]

Երբ Մարադոնան առաջին անգամ ժամանեց Նեապոլ, նրան դիմավորեց երկրպագուների մի ստվար բազմություն: Ակումբի երկրպագուները Մարադոնային ձեռքերի վրա բարձրացրին և այդպես հասցրին քաղաք: Հուլիսի 5-ին կայացավ Մարադոնայի` որպես «Նապոլիի» խաղացողի պաշտոնական շնորհանդեսը: Այն տեղի ունեցավ Սան-Պաոլո մարզադաշտում, որտեղ 70 000 հանդիսատես էր հավաքվել` տեսնելու համար նոր խաղացողին, որը, սպիտակ շապիկով և երկնագույն անդրավարտիքով («Նապոլիի» պաշտոնական գույները), սկզբում արտասանեց իր առաջին իտալերեն բառերը` «Բարի երեկո, Նեապոլի բնակիչներ, ես երջանիկ եմ` ձեզ հետ լինելու համար», իսկ հետո պատվո շրջան կատարեց` բոլոր տրիբունաներին նստած երկրպագուներին ողջունելով. «Դա անմոռանալի ընդունելություն էր և ինձ համար անմոռանալի օր: Ես կարծես կենսագրությանս նոր էջ էի բացում` միաժամանակ ինձ համար նոր աշխարհ հայտնագործելով»:»[3]

1984/1985[խմբագրել]

Մարադոնան «Նապոլիի» կազմում սկսեց իր առաջին խաղը սեպտեմբերի 16-ին` «Վերոնայի» հետ խաղում, որն ավարտվեց 1:3 հաշվով:»[3] Երկրորդ խաղում «Ազզուրրիի» կազմում Մարադոնան գրավեց «Սամպդորիա» ակումբի դարպասը և, գնդակը ձեռքն առնելով, համբուրեց այն, որն արդյունքում ավանդույթի վերածվեց. այս կերպ Մարադոնան տոնում էր իր բոլոր խփած գնդակները: Նոյեմբերի 19-ին, «Ասկոլիի» հետ ընկերական խաղի 84-րդ րոպեին, երբ խաղի հաշիվը 1:1 էր, Մարադոնան ստացավ նեապոլիտանյան ակումբի կազմում իր առաջին կարմիր քարտը: Նա հրեց «սևուսպիտակների» խաղացող Էնրիկո Նիկոլինիին, ով այդ դրվագից հետո, ձեռքերի ափերով դեմքը ծածկած, ընկավ խոտածածկույթին: Արդյունքում երկու ֆուտբոլիստներն էլ հեռացվեցին դաշտից: Ընդհանուր առմամբ, Մարադոնայի հետ առաջին սեզոնը «Նապոլին» անհաջող խաղաց. սեզոնի ընթացքում ակումբը նույնիսկ հայտնվեց A սերիայի վտանգավոր գոտում, սակայն մի քանի հաջող խաղից հետո նեապոլիտանական ակումբը շտկեց իրավիճակը և գրավեց 8-րդ տեղը: Այդ սեզոնի ընթացքում Մարադոնան 14 անգամ գրավեց հակառակորդի դարպասը` դառնալով ամենաարդյունաբերը թիմում, ով ընդհանուր առմամբ խփել էր 34 գնդակ: Սեզոնի վերջում Մարադոնան ասաց, որ դա Իտալիայում իր առաջին հաղթանակն էր:»[3].

1985/1986[խմբագրել]

1985-1986 սեզոնի մեկնարկից առաջ «Նապոլին» սկսեց իր դիրքերն ամրապնդել` նոր խաղացողներ ներգրավելով: Ակումբ եկան դարպասապահ Գարելան, «Վերոնայի» կազմում Իտալիայի չեմպիոն դարձած հարձակվող Ջորդանոն և կիսապաշտպան Ռենիկը: Վերջին երկուսը թիմում հայտնվեցին Մարադոնայի հանձնարարականով:[9] Մրցաշարում ակումբը գրավեց 3-րդ տեղը, ինչպես նաև, Մարադոնայի խփած միակ գնդակի շնորհիվ, սեփական դաշտում հաղթեց «Յուվենտուսին», որն այդ մրցաշարում պարտվեց ընդամենը երեք անգամ: Նույն այդ տարում Մարադոնան խփեց իր ամենահայտնի գնդակներից մեկը` գրավելով «Վերոնայի»` նախորդ սեզոնի հաղթողի դարպասը.[3] գնդակը վեր նետելով` Մարադոնան կտրեց-անցավ 40 մետր տարածություն՝ անցնելով դարպասից հեռացած վերոնյան թիմի դարպասապահ Ջուլիանո Ջուլիանիին:[3]

1986 թվականի աշխարհի առաջնություն[խմբագրել]

Նախընտրական խաղեր[խմբագրել]

1982 թվականի աշխարհի առաջնությունից հետո Մարադոնան չէր խաղացել Արգենտինայի հավաքականի կազմում: 1983 թվականին Արգենտինայի ազգային թիմը գլխավորեց Կարլոս Բիլարդոն: Նրա առաջին քայլն եղավ Մարադոնային թիմի ավագ նշանակելը, ինչի կապակցությամբ նա անձամբ ժամանեց Իսպանիա. «Ազգային հավաքականի ավագ. այն, ինչի մասին ես միշտ երազել եմ: Ներկայացնել բոլոր արգենտինացի ֆուտբոլիստներին, այո, այո, բոլորին: Բոլոր հարցազրույցներում ես ասել եմ, որ ցանկանում եմ իմ կարիերան ավարտել Արգենտինայի հավաքականի ավագի դերում»:[9] Ի սկզբանե, արգենտինացիների նոր ավագ մարզիչը ցանկանում էր թիմ կազմել միայն երկրի առաջնության խաղացողներից, իսկ Դիեգոյին կանչել միայն եզրափակիչ խաղերին: Սակայն շուտով փոխեց որոշումը և Մարադոնային հրավիրեց Պարագվայի հետ 1985 թվականի մայիսի 10-ի ընկերական խաղին, որն ավարտվեց ոչ ոքի` 1:1. այդ խաղում Դիեգոն խփեց արգենտինացիների միակ գնդակը:[3]

Աշխարհի առաջնության ընտրական փուլը բաղկացած էր խմբային մրցաշարից: Արգենտինայի հետ նույն խմբում էին Վենեսուելան, Կոլումբիան և Պերուն: Արգենտինացիներն սկսեցին Վենեսուելայի հետ խաղով` Սան Կրիստոբալում, ուր ժամանելուն պես վենեսուելացիներից մեկը վազեց Դիեգոյի մոտ և ոտքով խփեց նրա աջ ծնկին, ինչի պատճառով Մարադոնան ամբողջ գիշեր սառույցը ոտքին պառկած մնաց, իսկ առավոտյան դուրս եկավ խաղի և երկու գնդակ խփեց, իսկ նրա թիմը հաղթեց 3:2 հաշվով:[9] Դրան հետևեցին ևս երեք հաղթանակներ, որոնք ավարտվեցին Պերուի կողմից պարտությամբ` 0:1 հաշվով: Նույն այդ Պերուի հետ վերջին խաղն Արգենտինան խաղաց ոչ ոքի` 2:2 և դուրս եկավ աշխարհի առաջնության եզրափակիչ:

Նախապատրաստություն[խմբագրել]

Արգենտինացիների` աշխարհի առաջնության նախապատրաստական խաղերն անհաջող ստացվեցին. հավաքականը ոչ ոքի խաղաց Մեքսիկայի հետ, 0:2 հաշվով պարտվեց Ֆրանսիային, 1:0 հաշվով հաղթեց «Գրասխոպերին», 7:2 հաշվով` Իսրայելին և զրոյական ոչ ոքի խաղաց «Ատլետիկո Խունիոր» ակումբի հետ:

Խաղերի այս շարքից հետո Բիլարդոն որոշեց արգենտինացիների խաղը «կառուցել» Մարադոնայի շուրջը: Դա նրան դժվարությամբ տրվեց. Բիլարդոյին քննադատում էին բոլորը, նույնիսկ երկրի նախագահը, հիմնականում` արգենտինական ֆուտբոլի ավանդույթներից հրաժարվելու և վետերանների համար հավաքականի «դռները փակելու» համար: Հասավ նրան, որ հարց բարձրացվեց Բիլարդոյին ազգային թիմի մարզչի պաշտոնից զրկելու վերաբերյալ: Եվ միայն Մարադոնայի միջամտությունից հետո, ով ասել էր. «Եթե Բիլարդոն հեռանա, ես էլ կհեռանամ», որոշումը կասեցվեց:[9] Դիեգոյի շուրջ խաղը կառուցելու նպատակով Բիլարդոն անձամբ ժամանեց Իտալիա, որտեղ խաղում էր Մարադոնան. «Ես կարող էի Մարադոնային պաշտոնական հրավեր և մինչև Մեխիկո ինքնաթիռի տոմս ուղարկել փոստով, բայց այդ դեպքում կստանայի ինձ օտար` «իտալական» Մարադոնային, իսկ ինձ պետք էր իմ գաղափարով տարված, իմ թիմի խաղացող իսկական արգենտինացի»:[3] Մարադոնայի հետ անձնական զրույցի ժամանակ Բիլարդոն ասաց, որ դա կլինի նրա մրցարշավը, և Դիեգոյին առաջարկեց թիմի ավագի ժապավենը: Նա ասաց Մարադոնային, որ նրա տեղը ոչ թե դաշտի կենտրոնն է, այլ` հարձակվողների թիկունքում, որտեղից նա կարող է ցանկացած ուղղությամբ գրոհ ձեռնարկել: Բայց այս ամենը Բիլարդոն խոստացավ մի պայմանով. Մարադոնան հանուն ֆուտբոլի 30 օրով պետք է մոռանար ամեն ինչ, իր բոլոր հետաքրքրություններն ու սովորությունները: Բիլարդոն նույնիսկ ստիպեց Մարադոնային երդվել, որ վերջինս չի խախտի ռեժիմը. «Ավելի վաղ՝ իմ ավագ դառնալուց առաջ, ինձ համար գլխավորը խաղում սեփական հնարավորությունները ցուցադրելն էր: Այժմ գլխավորը ամբողջ թիմի խաղն է»:[3] Ինքը` Բիլարդոն, միանգամայն վստահում էր Դիեգոյին. մասնավորապես, Դիեգոյի ցանկությամբ, ազգային հավաքականի կազմում չընդգրկեց վերջինիս հետ ընդհարված Ռամոն Դիասին:[24] Դիեգոն հերքեց Դիասի մեղադրանքները` ասելով, որ ինքն անձամբ խնդրել է Բիլարդոյին` Դիասին հավաքական վերցնել, սակայն մերժվել է:[9]

Հավաքականի շատ խաղացողներ, այդ թվում` Դանիել Պասարելան, 1978 թվականի աշխարհի միակ չեմպիոնը հավաքականի կազմում, ինչպես նաև` ֆուտբոլի ֆեդերացիայի մի շարք պաշտոնյաներ, դեմ էին թիմի ավագի պաշտոնը Մարադոնային հանձնելուն: Ինքը` Պասարելան կարծում էր, որ թիմի ավագն ինքը պետք է լիներ: Հասավ նրան, որ Դանիելը, ստամոքսի խանգարում ստանալով, խուսափում էր դեղ ընդունելուց` վախենալով, որ Մարադոնան դեղի հետ գաղտնի դոպինգ կտա:[35] «Ատլետիկո-Խունիորսի» հետ խաղից հետո Մարադոնան և Պասարելան ընդհարվեցին` փոխադարձ մեղադրանքներ հղելով: Սակայն այն բանից հետո, երբ Դիեգոն պատմեց, որ Պասարելան հանդիպում է հավաքականի խաղացողներից մեկի կնոջ հետ, ամբողջ թիմը Մարադոնայի կողմն անցավ: Պասարելան հեռացավ ազգային հավաքականի բանակից՝ չնայած պահպանեց հավաքականի` աշխարհի առաջնության հայտը:[9]

Մունդիալին նախապատրաստվելը Մարադոնան սկսեց Հռոմի մարզական ինստիտուտում, մարզիկների` բարձր լեռնային պայմաններին հարմարվելու հմուտ մասնագետ, պրոֆեսոր Անտոնիո դել Մոնտեի ղեկավարությամբ, ով Մարադոնայի հետ աշխատում էր Բիլարդոյի խնդրանքով: 5 շաբաթվա ընթացքում, երկուշաբթի օրերին, Դիեգոն գնում էր Մոնտեի մոտ, թեստեր հանձնում, իսկ մնացած օրերին դիմացկունության մարզումներ էր անցկացնում:

Aquote1.png Ես աշխատում էի ոչ թե Մարադոնայի վրա, այլ Մարադոնայի հետ: Ավելին` այդ աշխատանքում փաստացի ներգրավված էր ողջ ֆակուլտետը: Իսկ Մարադոնան ոչ թե պասիվ, այլ ակտիվ հաճախորդ էր, աշխատանքային այդ գործընթացի շահագրգիռ կողմը, մարդ, ով ձգտում էր ինքն իր մասին որքան հնարավոր է շատ իմանալ: Նա շատ զգացմունքային, նրբազգաց և սրամիտ մարդ էր: Եվ ես կնշեի նաև նրա անսահման նվիրվածությունը սիրած գործին` ֆուտբոլին: Այն ժամանակ արդեն ինձ թվում էր, որ Մարադոնան միայնակ կարող է հաղթել բոլորին: Համառությունը, կամքի ուժը, համբերությունը կատարեցին իրենց գործը: Ես հավատացի այդ երիտասարդի ունակություններին: Ցածր ծանրության կենտրոնը և ամուր ոտքերը նրան ֆուտբոլի դաշտում դյուցազուն էին դարձնում: Մկանների ճկունությունն ու հզորությունը հաջողությամբ համադրվում են հրաշալի ռեակցիայի և աներևակայելի դիմացկունության հետ: Ֆիզիկական պլանում նրան կարելի է համեմատել Ապոլլոնի հետ: Բարոյական առումով նա խոյ է` մարդ, ով միշտ պատրաստ է հաղթանակի համար պայքարելու: Այդպիսի մարզիկը պետք է յուրաքանչյուր թիմի: Նրա փոքր ոտքերը հրաշալի մեխանիզմ են: Մարադոնան նման է հզոր շարժիչով և փոքր անիվներով ավտոմեքենայի: Այդպիսի ավտոմոբիլը բոլորից շուտ է արագություն հավաքում: Բնությունը նրան պարգևատրել է մկաններն արագ լարելու և թուլացնելու, շարժման ուղղությունն ակնթարթորեն փոխելու ունակությամբ: Մեքսիկայում՝ ֆուտբոլի դաշտում, մարզումների ժամանակ ես գործընկերներիս հետ ժամանակացույցով հետևում էի նրա բոլոր շարժումներին և երևում էր, որ նրա օրգանիզմն աշխատում է կատարյալ մեքենայի պես: Մրցաշարին մասնակցող և ոչ մի ֆուտբոլիստ, նույնիսկ բարձրությանը սովոր մեքսիկացիները, չեն կարողացել գերազանցել նրա վարպետությունն ու մարզավիճակը:[3] Aquote2.png


Նախապատրաստական փուլում Մարադոնան իր ողջ ժամանակը հատկացնում էր ֆուտբոլին, չէր հաճախում երեկույթների, նույնիսկ խուսափում էր ընկերների հետ հանդիպումներից: Ռեժիմով արթնանում էր առավոտյան ժամը 8-ին և պառկում երեկոյան ժամը 10-ին, նաև կատարում էր ավագի ամենօրյա արարողությունը. քնելուց առաջ այցելում էր թիմի բոլոր խաղացողներին և բարի գիշեր մաղթում` համարելով, որ ավագը պետք է թիմի ոգին լինի:[3]

Եզրափակիչ մրցաշար[խմբագրել]

Անմիջապես եզրափակիչ խաղից առաջ Մարադոնան ասաց. «Այս առաջնությունն իմը կլինի»:[3] Առաջին խաղն Արգենտինայի հավաքականն անցկացնում էր Պուեբլա քաղաքում: Սկզբում արգենտինացի ֆուտբոլիստներն ավելի շատ հանգստանում էին, քան մարզվում: Նրանք այցելում էին տեղի թանգարանները, զբոսնում էին ուղտերով` աստիճանաբար բարձր լեռնային կլիմային վարժվելով: Խաղը կայացավ հունիսի 2-ին. Արգենտինան բավականին հեշտությամբ հաղթեց Հարավային Կորեային` 3:1 հաշվով: Խաղից հետո Դիեգոն մեղադրեց ՖԻՖԱ-ին այն բանում, որ նրանք բավարար չափով հոգ չեն տանում տեխնիկապես լավ պատրաստված ֆուտբոլիստների մասին, և նաև նրանում, որ խաղերն սկսվում էին օրվա շոգ ժամին` ցերեկվա ժամը 12-ին:[9] Երկրորդ խաղում արգենտինացիների հակառակորդն էր աշխարհի չեմպիոն Իտալիան: Խաղի հաշիվը բացեցին իտալացիները, բայց 34-րդ րոպեին Մարադոնան խփեց պատասխան գնդակը, որն ինքը` Դիեգոն, անվանեց իր կարիերայի ընթացքում խփած լավագույն գնդակներից մեկը:[9] Արդյունքում խաղն ավարտվեց ոչ ոքի` 1:1 հաշվով: Երրորդ խաղում Արգենտինան 2:0 հաշվով հաղթեց Բուլղարիային (Մարադոնան գոլային փոխանցում կատարեց) և դուրս եկավ 1/8 եզրափակիչ:[9] 1/8 եզրափակչում Արգենտինան հանդիպեց Ուրուգվայի հետ. խաղը տեղի ունեցավ հունիսի 16-ին Պուեբլայում: Այդ խաղում Արգենտինան հաղթեց 1:0 հաշվով` Պեդրո Պասկուլիի խփած գնդակի շնորհիվ: Դա աշխարհի առաջնությունների եզրափակիչ փուլերում Ուրուգվայի դեմ տարած Արգենտինայի առաջին հաղթանակն էր:[9]

Խաղ Անգլիայի հետ[խմբագրել]

1/4 եզրափակչում Արգենտինան հանդիպեց Անգլիայի հետ: Խաղն ուներ ոչ միայն սպորտային նշանակություն. աշխարհի առաջնությունից 4 տարի առաջ Արգենտինան և Մեծ Բրիտանիան պայքարում էին Ֆոլկլենդյան (Մալվինյան) կղզու համար, որի պատճառով տրիբունաների վրա և դրանցից դուրս տեղի ունեցան ընդհարումներ այդ իրադարձությունը հիշող երկրպագուների միջև:[36] Խաղը կայացավ հունիսի 22-ին Մեխիկոյի «Ացտեկ» մարզադաշտում: 51-րդ րոպեին Մարադոնան բացեց խաղի հաշիվը: Սթիվ Խոջն անհաջող փոխանցում կատարեց դեպի իր թիմի դարպասապահ Պիտեր Շիլտոնը, և Մարադոնան, որը հասակով 20 սմ-ով զիջում էր դարպասապահին, ձախ ձեռքով, անցնելով դարպասապահին, գնդակը դեպի դարպասն ուղարկեց:[37] Հանդիպման մրցավարը կանոնների խախտում չարձանագրեց: Այդ գնդակը տրիբունաներում ծեծկռտուքի պատճառ դարձավ. անգլիացիները հարձակվեցին արգենտինացիների վրա: Խաղից հետո Դիեգոն ասաց. «Ես գնդակին չկպա. դա Աստծո ձեռքն էր»:[38]

Իտալիայում, արդեն խաղի ավարտից հետո, Մարադոնայի այդ գնդակն անվանեցին «Պիոլայի թաթիկ»` 1939 թվականի մայիսի 13-ին անգլիացիների դարպասին Սիլվիո Պիոլայի խփած գնդակի պատճառով:[3] Այդ գնդակից հետո անգլիացիներն սկսեցին բառացիորեն «հետապնդել» Մարադոնային, մեծ եռանդ էին ցուցաբերում հատկապես կենտրոնական պաշտպաններ Թերի Բուտչերը և Թերի Ֆենվիկը: Առաջին գնդակից մի քանի րոպե անց Մարադոնան խփեց երկրորդը` հաջորդաբար շրջանցելով անգլիացի 6 խաղացողների` Հարրի Սթիվենսին, Փիթեր Ռիդին, Ստիվ Խոջին, Թերի Բուտչերին, դարպասապահ Փիթեր Շիլտոնին և Թերի Ֆենվիկին: Ավելի ուշ, 2002 թվականին, այդ գնդակն անվանեցին լավագույնն աշխարհի առաջնությունների պատմության մեջ:[39] Անգլիայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Բոբի Ռոբսոնը խաղից հետո ասաց. «Դա ֆանտաստիկ գոլ էր»: Ինքը` Մարադոնան ասաց. «Այդ գնդակն ինձ էլ դուր եկավ, բայց դա ընդամենը մեկ գնդակ էր. դրանով առաջնությունը չես նվաճի․․․»: Խաղի վերջում անգլիացիները մեկ պատասխան գնդակ խփեցին, և խաղն ավարտվեց Արգենտինայի հաղթանակով` 2:1 հաշվով: Այդ խաղի պատճառով Մարադոնային կնքեցին «Ֆուտբոլի Միքելանջելո» անունով:[3]

Aquote1.png Մեզ համար, մեր ներկայացրած երկրի համար, Անգլիայի հետ խաղը եզրափակիչ էր: Մենք պաշտպանում էինք ոչ միայն հավաքականի պատիվը, այլ նաև երկրի: Իհարկե, մինչև խաղը մենք ասում էինք, որ ֆուտբոլը ոչ մի կապ չունի Մալվինյան կղզիների պատերազմի հետ, բայց մենք ճանաչում էինք շատ տղաների, ովքեր զոհվել էին այնտեղ` գնդակահարված, ինչպես թռչուններ: Դա վրեժ էր: Ասես մենք հետ վերցրինք մի քանի կղզի: Խաղին նախորդած հարցազրույցներում մենք ասում էինք, որ ֆուտբոլն ու քաղաքականությունը չի կարելի իրար խառնել, բայց դա սուտ էր: Մենք չէինք կարող չմտածել այդ մասին: Մեզ համար հաղթանակն ավելին էր, քան ուղղակի շահումը, հաջորդ փուլ դուրս գալն ու Անգլիայի` առաջնությունից դուրս թռչելը: Մենք ինչ-որ չափով մեղադրում էինք անգլիացի ֆուտբոլիստներին այն ամենում, ինչ տեղի էր ունեցել, արգենտինացի ժողովրդի բոլոր տառապանքների համար: Այդ զգացումն ուժեղ էր մեզնից. մենք պաշտպանում էինք դրոշի գույները, զոհված տղաներին և ողջ մնացածներին: Կարծում եմ` հենց այդ պատճառով էլ իմ խփած գնդակն այքան կարևոր էր: Այսինքն, երկու գնդակներն էլ: Երկուսի մեջ էլ հմայք կար:[9] Aquote2.png


«Աստծո ձեռքը», «Ադամի արարումը» որմնանկարի հումորային ֆոտոմոնտաժը

Աշխարհի առաջնությունից մեկ տարի անց, 1987 թվականի օգոստոսի 8-ին, Մարադոնան աշխարհի հավաքականի կազմում հանդես եկավ անգլիական ֆուտբոլային լիգայի 100-ամյակին նվիրված խաղում: Այդ խաղի համար Դիեգոն վաստակեց 100 000 ֆունտ ստերլինգ: Խաղն անցնում էր Ուեմբլիում, և երբ գնդակը հասնում էր Մարադոնային, տրիբունաներում դժգոհության ալիք էր անցնում: Խաղից հետո Մարադոնան ասաց. «Ես չեմ մեղադրում հանդիսատեսին: Այն, ինչ տեղի էր ունենում, մի շարք լրագրողների անբարեխիղճ աշխատանքի արդյունք էր․․․»:[3] Իսկ 20 տարի անց Դիեգոն ասաց. ««Աստծո ձեռքը» երբևէ գոյություն չի ունեցել: Աստված իրոք այն ժամանակ օգնեց մեզ, բայց այդ գնդակը ես ձեռքով խփեցի»:[40] Այդ գնդակից 22 տարի անց Մարադոնան ներողություն խնդրեց իր արարքի համար. «Եթե ես կարողանայի վերադառնալ անցյալ և փոխել պատմության ընթացքը, ես դա կանեի: Այժմ ես կարող եմ միայն ներողություն խնդրել իմ արարքի համար: Ինչ եղել, եղել է. Արգենտինան դարձավ աշխարհի չեմպիոն, իսկ ես դարձա աշխարհի լավագույն ֆուտբոլիստ»: [41]

Նվաճումները[խմբագրել]

Թիմային[խմբագրել]

Անձնական[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Maradona: I hold my hands up Wells, Tom; The Sun; Accessed 29-01-08
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «Биография Диего Марадоны»։ maradona.cc։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9tqnb8s։ Վերցված է 2010-06-10։ 
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 3,24 3,25 3,26 3,27 3,28 3,29 3,30 3,31 3,32 3,33 3,34 3,35 3,36 3,37 3,38 3,39 3,40 3,41 3,42 3,43 3,44 3,45 3,46 3,47 3,48 3,49 3,50 Выборнов Ю. В., Горанский И. В. Марадона, Марадона…. — Физкультура и спорт, 1989. — Т. 1. — 192 с. — (Звезды зарубежного спорта). — ISBN 5278001860
  4. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named footballplayers.ru1
  5. «Потомок Марко Поло»։ Спорт-Экспресс։ 27 сентября 2002։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9p266uZ։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  6. «Biography of Diego Armando Maradona»։ new-dimension-software.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9p4cOey։ Վերցված է 2010-05-21։ 
  7. 7,0 7,1 7,2 «Я — Диего»։ euro-football.ru։ 16 января 2001։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9p5kfHD։ Վերցված է 2010-06-10։ 
  8. «Двуличный гений: Диего Армандо Марадона»։ euro-football.ru։ 12 апреля 2006։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9trmZ6g։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  9. 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 9,12 9,13 9,14 9,15 9,16 9,17 9,18 9,19 9,20 9,21 9,22 9,23 9,24 9,25 9,26 9,27 9,28 9,29 9,30 9,31 9,32 9,33 9,34 Марадона Д. А., перевод Юнгер М. Диего Армандо Марадона. О себе о футболе и не только = Yo soy el Diego. — Москва: АСТ и У-Фактория, 2010. — Т. 1. — С. 18-22, 24-25, 28, 32-35, 38, 40, 47-50, 53-58, 66-67, 69-71, 75-76, 80-84, 87-88, 99-100, 106-107, 111-112, 115-117, 119, 122, 126, 128, 130, 136, 139-142, 143-145, 147, 149, 157, 161, 165-166, 174-175, 177-178, 181, 186, 192, 194-195, 197-199, 202-203, 205, 208, 211-212, 217-220, 222-224, 233, 245-247, 250-252, 254, 256, 258-259, 261, 268, 271, 276-280. — 320 с. — 4000 экз. — ISBN 9785170592685
  10. 10,0 10,1 «Диего Армандо Марадона»։ view-sport.ru։ http://view-sport.ru/2008/05/28/diego-armando-maradona-diego-armando-maradona/։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  11. «Диего Марадона. Биография игрока»։ soccerland.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9p86WhK։ Վերցված է 2010-05-11։ 
  12. 12,0 12,1 «Официальный сайт Марадоны — Себольитас»։ diegomaradona.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2006-11-04-ին։ http://web.archive.org/20061104152650/www.diegomaradona.com/historia/cebollas/ceb76.html։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  13. «En el recuerdo»։ Clarin։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-18-ին։ http://www.webcitation.org/6121Tp7uq։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  14. Diego Armando Maradona. Yo soy el Diego. — Planeta, 2000. — Т. 1. — P. 20, 26, 47, 71, 79, 84, 93—96, 220, 221, 240, 250.
  15. 15,0 15,1 15,2 Владимир Константинов. (12 августа 2003)։ «Golden Foot: Великий и Ужасный»։ Спорт-Экспресс։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9u7gNPL։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  16. «IX Sudamericano Juvenil 1979 (Uruguay)»։ rsssf.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9p9TZVi։ Վերցված է 2010-04-12։ 
  17. «Japan 1979: All hail Maradona»։ FIFA։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9pAFHeg։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  18. «FIFA World Youth Championship Japan 1979. Argentina — Soviet Union»։ FIFA։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9pC1o9a։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  19. «Copa America 1979»։ rsssf.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9tv19Mu։ Վերցված է 2010-04-12։ 
  20. Emmanuel Castro Serna, Ricardo Ismael Gorosito, Osvaldo José Gorgazzi.։ «Argentina — List of Topscorers»։ rsssf.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9tvofJh։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  21. «Мировые футбольные дерби. Буэнос-Айрес / Аргентина: Бока Хуниорс vs Ривер Плейт»։ sports.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9twaNiU։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  22. Julio Chiappetta.։ «25 años de romance»։ Clarin։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-18-ին։ http://www.webcitation.org/6121Ugvog։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  23. «Maradona por Maradona»։ Clarin։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-18-ին։ http://www.webcitation.org/6121VkzfY։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  24. 24,0 24,1 24,2 Игорь Гольдес. (7 мая 1998)։ «Сальвадор приехал на мундиаль ради одного гола»։ Спорт-Экспресс։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9tyRWCG։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  25. 25,0 25,1 Игорь Гольдес. (7 мая 1998)։ «Марадона под дых бил точнее, чем по воротам»։ Спорт-Экспресс։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9u1PNNQ։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  26. «Argentina — Brazil»։ FIFA։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9u40t3x։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  27. Hernán Buzzella. (30 августа 2006)։ «Argentina y Brasil, el clásico de los clásico»։ Clarin։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-18-ին։ http://www.webcitation.org/6121WowEF։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  28. Игорь Гольдес. (23 июня 1996)։ «Самые дорогие трансферы в истории Испании»։ Спорт-Экспресс։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9u54eSA։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  29. «Los Andes — Efemérides 5 de septiembre»։ losandes.com։ 5 сентября 2005։ Արխիվացված օրիգինալից 2007-09-27-ին։ http://web.archive.org/20070927215208/www.losandes.com.ar/2005/0905/efemerides.htm։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  30. James M. Ross, Ambrosius Kutschera, Hubert Schmiedl. (9 января 2008)։ «European Competitions 1982—83»։ rsssf.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9uADH7x։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  31. Алексей Третяк. (23 мая 2010)։ «Мясник из Бильбао»։ Чемпионат.ру։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9uAz3Q1։ Վերցված է 2010-05-23։ 
  32. Jimmy Burns. La mano de Dios. — El País — Aguilar, 1996. — Т. 1. — P. 139, 140.
  33. «Лучшим игроком «Барселоны» назван Кубала»։ Спорт-Экспресс։ 15 ноября 1999։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9uDK43v։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  34. Глеб Косаковский. (12 января 2000)։ «Если Марадона не откажется от кокаина, его ждет скорая смерть»։ Спорт-Экспресс։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9uGE5Lv։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  35. Игорь Рабинер (30 июня 1998)։ «Пассарелла смог поступиться принципами»։ Спорт-Экспресс։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9uIzV89։ Վերցված է 2010-04-10։ 
  36. «Cuando el fútbol visita el infierno»։ univision.com։ 24 марта 2005։ http://web.archive.org/web/20050328193044/http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=89676։ Վերցված է 2010-04-12։ 
  37. «Соперники в 1/8 финала. Как это было раньше»։ Спорт-Экспресс։ 30 июня 1998։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9uLp42a։ Վերցված է 2010-04-12։ 
  38. Raúl Piña.։ «Maradona, mediapunta titular en el 11 de oro»։ elmundo.es։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9uOJpw5։ Վերցված է 2010-04-12։ 
  39. «Diego Maradona goal voted the FIFA World Cup™ Goal of the Century»։ FIFA։ http://web.archive.org/web/20060620110323/http://www.fifa.com/en/media/index/0,1369,39594,00.html?articleid=39594։ Վերցված է 2010-04-12։ 
  40. Сергей Бутов. (28 января 2005)։ «Слова»։ Спорт-Экспресс։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9uPqUe5։ Վերցված է 2010-04-12։ 
  41. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named etoday.ru