Դիեգո Մարադոնա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆուտբոլ
Դիեգո Մարադոնա
Անձնական տեղեկատվություն
Ամբողջ. անուն Դիեգո Արմանդո Մարադոնա
Ծննդյան թիվ   հոկտեմբերի 30, 1960 (1960-10-30) (53 տարեկան)
Ծննդավայր   Լանուս,

Արգենտինա Արգենտինա

Հասակ 1.67 սմ
Դիրք Կիսապաշտպան, Հարձակվող
Պատանեկան կարիերա
1970-1976 Արգենտինոս Խունիորս
Մասնագիտական կարիերա1
Տարի Ակումբ Խաղ (Գոլ)
1976–1981
1981–1982
1982–1984
1984–1991
1992–1993
1993
1995–1997
ԱրգենտինաԱրգենտինոս Խունիորս
ԱրգենտինաԲոկա Խունիորս
ԻսպանիաԲարսելոնա
ԻտալիաՆապոլի
ԻսպանիաՍևիլիա
ԱրգենտինաՆյուելս Օլդ Բոյս
ԱրգենտինաԲոկա Խունիորս
166 (116)
42 (28)
36 (22)
188 (81)
26 (5)
5 (0)
30 (7)   
Ազգային հավաքական
1977-1994 Արգենտինա 91 (34)
Մարզչական կարիերա
1994
1995
2008-2010
2011-ներկա
Մանդիյու
Ռասինգ Ավելյանեդա
Արգենտինա
Ալ-Վասլ

1 Մասնագիտական կարիերայում ընդգրկված են
միայն առաջնության խաղերը և գոլերը.

Դիեգո Արմանդո Մարադոնա (իսպ.՝ Diego Armando Maradona; 1960թ. հոկտեմբերի 30, Լանուս, Բուենոս-Այրես նահանգ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, նրա խաղը աչքի է ընկել արտակարգ տեխնիկայով և ստանդարտ դրությունների հիանալի կատարմամբ։

Ծնվել է 1960 թ. հոկտեմբերի 30-ին Լանուսում։ Մարադոնայի ընտանիքն ապրում էր Վիլյա Ֆիորիտո շրջանում, որը քաղաքի ամենաաղքատ բնակավայրն էր համարվում։ Մանկուց զբաղվել է ֆուտբոլով՝ 10 տարեկանում հայտնվելով Արգենտինոս «Խունիորս» երիտասարդական թիմում։ Ակումբի առաջին թիմում իր նորամուտը նշել է 15 տարեկանում, իսկ մեկ տարի անց հագել է Արգենտիանայի ազգային երիտասարդական հավաքականի մարզաշապիկը։ 1978 թ. Մարադոնային վերջին պահին հանում են ազգային թիմից, որը Սեսար Մենոտիի գլխավորությամբ դառնում է աշխարհի չեմպիոն։ Մարադոնան հավաքականի կազմում մասնակցել է 1979 թ. երիտասարդական արաջնությանը՝ նվաճելով ոսկե մեդալ։

1981 թվականին տեղափոխվել է «Բոկա Խունիորս» թիմ։ 1982 թ. Մարադոնան ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է Իսպանիայում տեղի ունեցած աշխարհի առաջնությանը։ 21-ամյա արգենտինացին երկու անգամ գրավել է Հունգարիայի հավաքականի դարպասը, սակայն նրա թիմը չի կարողացել հաղթահարել խմբային փուլի արգելքը։ 1986 թ. Մեքսիկայում Արգենտինայի հավաքականը նվաճել է ոսկե մեդալները, իսկ Մարադոնային շատերը սկսել են համարել աշխարհի լավագույն խաղացող։ Մրցաշարում Դիեգոն խփել է 5 գնդակ, որոնցից մեկը հետագայում ճանաչվել է աշխարհի արաջնությունների պատմության մեջ լավագույնը։ Այդ գոլը Մարադոննան խփել է անգլիացիների հետ 1/4 եզրափակիչ խաղում, շրջանցելով մրցակցի 5 ֆուտբոլիստի և դարպասապահ Պիտեր Շիլտոնին։ Դրանից 3 րոպե առաջ Մարադոնան գոլ էր խփել ձեռքով, որը սակայն մրցավարի կողմից հաշվվել էր։ Խաղից հետո կայացած մամլո-ասուլիսի ժամանակ Մարադոնան հայտարարեց, որ այդ վիճելի գոլը խփել է «մասամբ իր գլխով, և մասամբ էլ Աստծո ձեռամբ»[1]։

1982 թ. Մարադոնան տեղափոխվել է Եվրոպա։ Երկու տարի հանդես գալով «Բարսելոնայի» կազմում՝ Մարադոնան 1984 թ. տեղափոխվում է Իտալական «Նապոլի»։ 1986-87 թթ. մրցաշրջանում նեապոլցիները դառնում են Իտալիայի չեմպիոն և երկրի գավաթակիր։ 1989-90 թթ. մրցաշրջանում նրանք նորից հաջողութjան են հասնում ազգային առաջնությունում։ 1989 թ. «Նապոլին», եզրափակչում հաղթելով «Շտուտգարտին», նվաճում է ՈւԵՖԱ-ի գավաթը։

Աշխարհի 1990 թ. առաջնության եզրափակիչում Արգենտինայի հավաքականը, որի կազմում հանդես էր գալիս Մարադոնան, 0-1 հաշվով զիջել է ԳՖՀ-ի հավաքականին։

Որոշ ժամանակ խաղալով «Սևիլիայում»՝ Մարադոննան 1993 թ. տեխափոխվել է հայրենիք։ 1994 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության ընթացքում Մարադոնան 15 ամսով որակազրկման է ենթարկվում, քանի որ նրա արյան մեջ հայտնաբերվեցին թմրադեղեր, որոնք ժամանակավորապես բարձրացնում են կենսագործունեությունը (դոպինգ)։ Առանց Մարադոնայի Արգենտինայի հավաքականը պարտվում է խմբային խաղերում և դուրս մնում մրցաշարից։ Արգենտինայի հավաքականի կազմում Մարադոնան անցկացրել է 91 խաղ և խփել 34 գոլ։ Երեք տարի անց՝ 1997 թ. ֆուտբոլիստն ընդհանրապես հեռանում է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլից։ 2008 թ.-ին Մարադոնան գլխավորել է Արգենտինայի ազգային հավաքականը։ Աշխարհի 2010 թ.-ի առաջնությունում նրա սաները 1/4 եզրափակիչում պարտվել են գերմանացիներին և դուրս մնացել հետագա պայքարից։ Մրցաշարի ավարտից որոշ ժամանակ անց Դիեգո Մարադոնային հեռացնում են զբաղեցրած պաշտոնից։

Դիեգո Մարադոնան իր երկրպագուների կողմից ստացել է «ոսկե տղա» մականունը։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Մանկություն[խմբագրել]

Դիեգո Արմանդո Մարադոնան ծնվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 30-ին (կիրակի)` առավոտյան ժամը 5-ին, Բուենոս-Այրես գավառում գտնվող Լանուս քաղաքի Էվիտա կլինիկայում: Նա ծնվել է Դոն Դիեգոյի ընտանիքում: Հայրն աշխատում էր Տրիտումոլ հողմաղացում [2] որպես բանվոր, իսկ մայրը` Դալմա Սալվադորա Ֆրանկոն, տնային տնտեսուհի էր։ Դիեգոն ընտանիքի հինգերորդ, բայց առաջին արու զավակն էր, ուներ չորս քույր` Ռիտան, Աննան, Էլզան և Մարիան։ [3] Դալմա Սալվադորան ասում էր. «Նա բոլորովին չչարչարեց ինձ. շաբաթ ամբողջ օրը ես ինձ շատ լավ էի զգում, իսկ գիշերն ինձ կլինիկա տարան: Նա շատ արագ լույս աշխարհ եկավ: Այդ պահին ես միայն մի բան էի խնդրում. որպեսզի նա առողջ ծնվի և լավ մարդ դառնա: Բարեբախտաբար, այդ ամենն իրականացավ, կարծում եմ, դեռ մի բան էլ ավելի»։[2]

Մարադոնայի ընտանիքի արմատները ծագում են Իտալիայից։ Դիեգոն Մարկո Պոլոյի հետնորդներից է։[4][5] Նա ունի նաև խորվաթական արմատներ. Սալվադորայի տատիկի օրիորդական ազգանունն էր` Կարիոլիչ, իսկ նրա հայրը ծնվել էր Կորչուլա կղզում։[6]

10 ամսական հասակում Դիեգոն սկսեց քայլել։ Ինչպես Արգենտինայի երեխաների մեծամասնությունը, Մարադոնան վաղ հասակից սկսել է գնդակով վազվզել. այն, ինչ անում էին երեխաները, դժվար է ֆուտբոլ անվանել. նրանք պարզապես վազվզում էին և հարվածում գնդակին։[3]

Երբ Մարադոնան 7 տարեկան էր, նրա հորաքույր Նենոյի որդին` Բետոն,[2] նվիրեց նրան կյանքի առաջին գնդակը։ Դիեգոն այնքան էր ուրախացել նվերի համար, որ առաջին գիշերը գնդակը գրկած անցկացրեց։ Հետո Դիեգոն գնդակը դուրս բերեց բակ, որպեսզի պարծենա ընկերների մոտ, սակայն, որոշելով գնդակը ոչ ոքի չտալ, կրկին տուն բերեց այն։ Ամբողջ ձմեռ գնդակը մնաց Դիեգոյի ննջարանում, և միայն երբեմն-երբեմն նա տանը քույրերի հետ խաղում էր գնդակով։[3] Գարնանը Դիեգոն այնուամենայնիվ որոշեց գնդակը բակ հանել. հայրը նրան ցույց տվեց, թե ինչպես է պետք հարվածել, իսկ որդին պարզապես մարզվում էր պատի մոտ` ձախ ոտքով գնդակին հարվածներ հասցնելով։

Երբ Դիեգոն մարզումների շնորհիվ արդեն սովորել էր բավականին լավ հարվածել գնդակին, նա սկսեց իրենից մեծ տղաների հետ արդեն իսկական ֆուտբոլ խաղալ։ Սակայն խաղում նա դեռ հաջողակ չէր. ավելի մեծ խաղացողները սլանում էին նրա կողքով կամ պարզապես շրջանցում նրան, և վիրավորված Մարադոնան գրկում էր գնդակն ու ամուր սեղմում կրծքին։[3] Աստիճանաբար Մարադոնան սկսեց սովորել և, ինչպես բոլորը դաշտում, սկսեց խաղալ։ Նա կարող էր ժամերով խաղալ, այսպես կոչված, «Յոթ դաշտեր» տարածքում, որտեղ կազմակերպվում էին բակային մրցախաղերը։[7] Դիեգոն գերադասում էր խաղալ ազատ պաշտպանի դերում, միայն ավելի մեծ հասակում նա անցավ հարձակվողի դերին։[8] Աստիճանաբար Մարադոնան դարձավ բակի խաղացողներից տեխնիկապես ամենաուժեղը, և դպրոցական թիմերից յուրաքանչյուրն ուզում էր, որպեսզի նա իրենց կազմում խաղա։ «Ռեմեդիոս դե Էսկալադա Սան-Մարտին» դպրոցն ընդունվելուց անմիջապես հետո Մարադոնան ընդգրկվեց Էսկալադայի ֆուտբոլային թիմի կազմում, որտեղ խաղում էին տարրական դասարանների աշակերտները։[3] 1999 թվականին իր գրքում Մարադոնան գրել է. «Ես միշտ ասում եմ, որ պրոֆեսիոնալ եմ դարձել` սկսած ամենավաղ հասակից։ Ես խաղում էի այն թիմի կազմում, որն առաջինն էր ինձ հրավիրում։ Երբեմն ինձ տնից դուրս չէին թողնում, և այդ ժամանակ ես խելագարի պես ոռնում էի։ Այնուամենայնիվ, մրցախաղից 5 րոպե առաջ Տոտան միշտ թույլ էր տալիս դուրս գալ։ Բայց հորս` դոն Դիեգոյին, համոզելու համար շատ ավելի մեծ ջանքեր էին պահանջվում։ Ես հասկանում էի ծերուկիս, և ինչպե՞ս չհասկանայի, եթե նա բացարձակապես ամեն ինչ անում էր, որպեսզի մենք քաղցած չմնանք ու սովորենք։ Նա շատ էր ուզում, որ ես ուսում ստանամ»։[2]

Դիեգոյի ընտանիքն ապրում էր երեքսենյականոց բնակարանում, որը գտնվում էր Բուենոս Այրեսի հարավային ծայրամաս հանդիսացող Վիլյա Ֆիորիտո աղքատ թաղամասում,[7] Ասամոր և Մարիո Բրավո փողոցների խաչմերուկում։[3] Ընտանիքն էլ աղքատ էր, և երեխաները, ծնողներին օգնելու համար, կավից ծաղկամաններ էին ծեփում ու վաճառում տեղի շուկայում և աշխատած ողջ գումարը տալիս էին մորը։[3] Դրանով զբաղվում էր նաև Դիեգոն։ Ավելի ուշ Դիեգոն ասել է. «Եթե ծնողներս լուսինն էլ խնդրեն ինձնից, ես ամեն ինչ կանեմ, որ ձեռք բերեմ այն: Եվ դա դեռ չնչին բան կլինի այն ամենի համեմատ, ինչ նրանք են արել ինձ համար»։ [4]

Los Cebollitas[խմբագրել]

Ութ տարեկանում Մարադոնան ծանոթացավ տասնամյա Գոյյո Կարիսոյի հետ, որը խաղում էր «Արխենտինոս Խունիորս» ակումբի մանկական թիմում։ Կարիսոն տարված էր ֆուտբոլով, այդ հողի վրա էլ տղաներն ընկերացան. առավել փորձված Կարիսոն կրտսեր ընկերոջը պատմում էր անցյալի ականավոր ֆուտբոլիստների մասին, որոնք Մարադոնային շատ էին հետաքրքրում[3]։

1969 թվականի կեսերին Կարիսոն Մարադոնային ծանոթացրեց «Արխենտինոս Խունիորս»-ի սկաուտ և մինչև 14 տարեկանների թիմի մարզիչ Ֆրանսիսկո Կորնեխոյի հետ[7][9]։ Առաջին իսկ ցուցադրական խաղում Մարադոնան այնքան լավ խաղաց, որ Կորնեխոն կասկածեց նրա տարիքի հարցում` մտածելով, որ տղան գաճաճ է[9]։ Կորնեխոն Մարադոնային հրավիրեց այցելել ավագ թիմի խաղերը, որտեղ Դիեգոն, մյուս պատանի խաղացողների նման, գնդակ էր տալիս ֆուտբոլիստներին։ Այդ տղաներից Կորնեխոն ստեղծեց «Սոխուկներ» (իսպ.՝ Los Cebollitas) թիմը, որը «Արխենտինոս Խունիորս»-ի պատանեկան թիմն էր հանդիսանում։ Նա տղաներին ապահովեց համազգեստով և դաշտով, որտեղ պարբերաբար անցկացվում էին մարզումները։ Թիմը բավականին ուժեղ էր ստացվել. պատանի ֆուտբոլիստները հաղթում էին տեղի բոլոր պատանեկան թիմերին։ «Սոխուկներ»-ի առաջնորդը Մարադոնան էր, որը տիրապետում էր հրաշալի տեխնիկայի, դաշտում ճիշտ որոշումներ կայացնելու ունակությանը և գտնվում էր գերազանց ֆիզիկական վիճակում, ինչի շնորհիվ կարողանում էր երկու խաղակեսի ընթացքում անընդհատ վազել` գրեթե առանց հոգնելու։ Դիեգոյի անգնահատելի արժանիքներից մեկն էլ այն էր, որ նա ոտքերին հարվածներ ստանալուց վայր չէր ընկնում։ Ֆրանսիսկո Կորնեխոն ասում էր. «Դեռ այն ժամանակ Մարադոնան կարողանում էր գնդակի հետ անել գրեթե ամեն ինչ: Նա նման էր փայտե չընկնող տիկնիկի. ինչքան ուզում ես` հրիր, նա, միևնույն է, կանգնած կմնա»։ Այդ ամենով հանդերձ` Դիեգոն թիմի մյուս անդամներից փոքր էր երեք տարով[9][10]։

«Սոխուկները» գնալով կատարելագործվում էին. հաճախակի էին դառնում երկնիշ թվով հաղթանակները։ Մարադոնայի թիմի ապոթեոզը դարձավ «Ռիվեր Փլեյթ» երիտասարդական թիմի հետ մրցախաղը 1971 թվականի սեպտեմբերի 21-ին, որն ավարտվեց 7։1 հաղթական հաշվով։ Այդ խաղում Դիեգոն, որն ընդամենը 10 տարեկան էր, 5 գոլ խփեց։ Բանն այն է, որ նա խաղից առաջ խոստացել էր վնասվածք ստացած ընկերոջը, որ երկու գոլ կխփի իր, երեքն` ընկերոջ փոխարեն։ «Դաշտում մենք մեքենաներ էինք հիշեցնում: Բոլորին հաղթում էինք, նույնիսկ 20:0 հաշվով: Մենք երազում էինք խաղալ հանրահայտ «Ռիվեր Փլեյթ»-ի պատանեկան թիմի հետ, որն այդ ժամանակ Արգենտինայի չեմպիոնն էր: Վերջապես այդ մրցախաղը կայացավ: Մենք հաղթեցինք 7:1 հաշվով, և ես մի հրաշալի գոլ խփեցի, իսկ ընդամենը խփեցի 5-ը, ինչպես և խոստացել էի: Պետք էր տեսնել, թե հակառակորդն ինչպես էր կատաղում և դաշտով մեկ վազում հետևիցս»[11]։

Այդ մրցախաղից հետո Մարադոնայի մասին սկսեցին խոսել` որպես արգենտինական ֆուտբոլի ապագա գերաստղի, իսկ Clarín թերթը Դիեգոյի մասին հոդված գրեց, որում սխալմամբ նրան անվանել էին Կարադոնա[12]։ Թիմն այնքան ուժեղ էր խաղում, որ հասավ 136 խաղ անընդմեջ առանց պարտության ցուցանիշին[9][12]։ «Բենֆիլդ»-ի երիտասարդական թիմի հետ խաղից առաջ Դիեգոն լուրջ վնասեց ձեռքը, վերքի վրա 7 կար դրվեց, և Կորնեխոն չէր ցանկանում նրան դաշտ թողնել։ Սակայն Մարադոնան, մարզչին համոզելով, խաղաց այդ մրցախաղում` խփելով 5 գոլ, և նրա ակումբը հաղթեց 7։1[9] հաշվով։ Ներքին մրցաշարերից բացի` թիմը մասնակցում էր նաև Պերուում և Ուրուգվայում տեղի ունեցող մրցույթներին։ «Սոխուկներ»-ում խաղի հետ միաժամանակ` Մարադոնան ելույթ էր ունենում «Արխենտինոս Խունիորսի» խաղերի ընդմիջումներում` գնդակով հնարքներ ցուցադրելով։ Այդ ունակության համար նա հրավիրվեց հեռուստատեսություն` «Sabados Circulares» հեռուսատածրագրի կողմից[13]։

Կարիերան Արգենտինայում[խմբագրել]

Արխենտինոս Խունիոս[խմբագրել]

12 տարեկանից Մարադոնան սկսեց խաղալ «Արխենտինոս Խունիորս»-ի երիտասարդական կազմում։ Որպեսզի Դիեգոն կարողանար խաղալ «Խունիորս»-ում, մարզիչն ստիպված էր թաքցնել նրա տարիքը, որը ցածր էր թույլատրելի սահմանից։ Այդ պատճառով Մարադոնան սկսեց խաղալ «Կարմիր բզեզներ» թիմում` ուրիշի անվան տակ[14]։ 1973 թվականին «Արխենտինոս»-ի երիտասարդական թիմը Էվիթի գավաթի եզրափակչում հաղթեց «Ռիվեր Փլեյթին»` 5:4 հաշվով: Այդ խաղում Մարադոնան գոլ խփեց` շրջանցելով 7 խաղացողի։ Խաղից մեկ շաբաթ անց «Ռիվեր Փլեյթ»-ի նախագահ Ուիլյամ Քեյթը Դիեգոյի հորն առաջարկեց գնել Մարադոնային, սակայն մերժում ստացավ։ Հաջորդ տարի թիմը հաղթեց Արգենտինայի իններորդ լիգայի չեմպիոնատը` դուրս գալով ութերորդ լիգա։ 1975 թվականին թիմը կարողացավ առաջ անցնել ամենամոտ գտնվող թիմից 10 միավորով, և Դիեգոն ուղարկվեց «Արխենտինոս»-ի յոթերորդ թիմ։ Յոթերորդ թիմում նա խաղաց ընդամենը երկու խաղ, և նրան անմիջապես տեղափոխեցին հինգերորդ թիմ։ Հինգերորդ թիմում Մարադոնան խաղաց չորս մրցախաղ և տեղափոխվեց երրորդ թիմ։ Երրորդ թիմում Դիեգոն անցկացրեց երեք խաղ, որից հետո նրան տեղափոխեցին «Արխենտինոս Խունիորս»-ի հիմնական կազմ[9]։

Չնայած այս նվաճումներին, Մարադոնայի ընտանիքն առաջվա պես աղքատ էր։ Դիեգոյից հետո ընտանիքում ծնվել էին եղբայրները` Ռաուլը և Ուգոն, և քույրը` Կլավդիան։ Հայրը խրախուսում էր որդու նախասիրությունը` ամեն օր աշխատանքից հետո նրան ակումբ մարզումների տանելով, հույս ունենալով, որ որդին հռչակավոր ֆուտբոլիստ կդառնա և դուրս կբերի ընտանիքն այդ աղքատություհից։ «Հայրս շարունակում էր աշխատել ալրաղացում: Նա միշտ աշխատանքից գալիս էր հոգնած: Աշխատում էր երկու հերթով` առավոտյան և երեկոյան: Ցորենը բերվում էր ամբողջ օրն անընդմեջ, և թարմ աղացած ալյուրն անմիջապես վերադարձվում էր տիրոջը: Այնուամենայնիվ, ցերեկը նա բռնում էր ձեռքս և տանում ինձ ակումբ...»[3]:

1976 թվական[խմբագրել]

1976 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, իր 16-ամյակից 10 օր առաջ, Մարադոնան դեբյուտով հադես եկավ «Արխենտինոս Խունիորսի» հիմնական կազմում` Արգենտինայի առաջնության խաղի ավարտից 10 րոպե առաջ 16 համարի տակ դաշտ դուրս գալով: Չնայած նրան, որ «Կարմիր բզեզներն» այդ խաղը տանուլ տվեցին «Տալերես» ակումբին, Մարադոնան անմիջապես ցույց տվեց իրեն` մի քանի խաղանցում անելով, ինչպես նաև իրականացրեց Խորխե Լոպեսի ձախողած գլխով կոմբինացիան, որից հետո «Տոլերեսի» պաշտպան Խուան Կաբրերեին հանձնարարվեց մարզչի աթոռից անձամբ հետևել 16-ամյա ֆուտբոլիստին: Երեկոյան, խաղից հետո, Մարադոնան ասաց. «Այսօր ես ձեռքերով հպվեցի երկնքին»[3]։ Խաղից հետո Մարադոնան նույնիսկ մի փոքր հոնորար ստացավ, սակայն մեծագույն պարգևը երկրպագուների հարգանքն էր և մամուլի արձագանքը։

Aquote1.png
— Խաղի վերջում դաշտ դուրս գալով` երիտասարդ մարզիկ Մարադոնան (տաս օրից կլրանա նրա տասնվեց տարին) զգալիորեն հզորացրեց հարձակումը: Գնդակին տիրապետելու նրա ունակությունն ըհդգծվում է նույնիսկ Կորդոբայի ֆուտբոլիստների խաղի ֆոնի վրա, որոնք, ի դեպ, համարվում են լավագույն «տեխնիկները» արգենտինական ֆուտբոլում: Բայց նույնիսկ այդ ճարպիկ պատանին չկարողացավ ճեղքել «Տոլերեսի» երկաթյա պաշտպանությունը, և «Արխենտինոսն» ստիպված էր զիջել 0:1 հաշվով[3]
Aquote2.png


Հաջորդ խաղում, «Նյուէլս Օլդ Բոյս» ակումբի հետ, Մարադոնան հանդես եկավ մեկնարկային կազմում։ Սակայն խաղն անհաջող ստացվեց ինչպես Մարադոնայի, այնպես էլ ակումբի համար, որը պարտվեց 2։4 հաշվով։ Դրանից հետո երիտասարդ խաղացողին մի քանի ամսով ուղարկեցին խաղալու «Խունիորսի» երկրորդ կազմում։ Միայն նոյեմբերի 14-ին նա կրկին դաշտ դուրս եկավ հիմնական կազմում` «Սան Լորենս»[9] ակումբի հետ խաղի երկրորդ խաղակեսի վերջում փոխարինելով Գյակոբետտիին։ Այստեղ էլ Մարադոնոն ցուցադրեց իր տաղանդը` կարճ ժամանակում երկու գոլ խփելով։ Այս խաղից հետո արդեն Մարադոնան դարձավ «Կարմիր բզեզների» հիմնական խաղացող` 11 խաղի ընթացքում խփելով 2 գոլ։ Մամուլը դրական էր արտահայտվում երիտասարդ ֆուտբոլիստի խաղի մասին, սակայն ինքը` Մարադոնան ասում էր, որ դեռ շատ բան ունի սովորելու[3]։

1977 և 1978 թվականներ[խմբագրել]

1977 թվականին Արգենտինայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Սեզար Լուիս Մենոտտին Մարադոնային կանչեց Հունգարիայի հետ ընկերական խաղին, որն անցկացվում էր փետրվարի 27-ին։ Մարադոնան դաշտ դուրս եկավ խաղի ավարտից 20 րոպե առաջ՝ փոխարինելով Լեոպոլդո Լուկեին, բայց ոչնչով աչքի չընկավ։ Ինքը՝ Դիեգոն դժգոհ մնաց իր այդ խաղից։[9] Հրավերն անակնկալ էր. այդ պահի դրությամբ Մարադոնան «Խունիորսի» հիմնական կազմում անց էր կացրել ընդամենը 12 խաղ։[15]

Aquote1.png
— Փետրվարին (այն ժամանակ ես տասնվեց տարեկան էի) ես մեկնարկեցի հավաքականում, ինձ ծանոթ «Բոկա Խունիորս» մարզադաշտում, Հունգարիայի հավաքականի դեմ: Ինձ հրավիրել էր ինքը՝ Մենոտտին: Նա զանգահարեց ինձ. «Մարադոնա, Մարադոնա, այդ դու՞ ես,-երկու անգամ հարցրեց նա:-Ես ընդգրկել եմ քեզ հունգարացիների հետ խաղում: Կգա՞ս:»: Մենոտտին խորամանկում էր. նա լավ գիտեր, որ արգենտինացի ցանկացած ֆուտբոլիստ իր կանչին ուղղակի կվազեր հավաքներին:[3]
Aquote2.png


Նույն տարվա ապրիլի 3-ին Մարադոնան մեկնարկեց Արգենտինայի երիտասարդական հավաքականի կազմում, մասնակցեց Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական խաղերին, որոնք կայացան Վենեսուելայում։ Այնտեղ Դիեգոն խաղաց ազգային թիմի բոլոր երեք խաղերում։ «Կարմիր բզեզների» կազմում ևս Մարադոնան հաջող սեզոն անցկացրեց՝ խաղալով 49 խաղ և խփելով 19 գոլ։ Արգենտինացի երիտասարդ տաղանդով հետաքրքրվեցին հարավամերիկյան և եվրոպական առաջատար ակումբները, սակայն Դիեգոն բոլորին մերժեց՝ գերադասելով հանգիստ պայմաններում պատրաստվել աշխարհի առաջնությանը, որի հավանական մասնակիցների թվում էր։[3]

Սակայն աշխարհի առաջնությանը Դիեգոն չմեկնեց. մրցաշարի մեկնարկից 13 օր առաջ նա դուրս մնաց հավաքականի նախնական կազմից։ Այդ հայտարարությունը երիտասարդ Դիեգոյի մոտ հիստերիկ նոպա առաջացրեց։ Երեք օր անց նա նույնիսկ զանգահարեց Մենոտտիին՝ խնդրելով թույլ տալ իրեն մեկնել, բայց մերժում ստացավ։[3] Մարադոնան ասում էր. «Դա իմ կյանքի ամենածանր պարտությունն էր. լինել գերազանց մարզավիճակում, վառվել հարազատ թիմի համար պայքարելու ցանկությունից և դուրս մնալ...նման բանը չի հաղթահարվում»։[3]

Aquote1.png
— Ես այդպես էլ չներեցի Մենոտտիին և չեմ ների: Ես մինչև հիմա էլ մտածում եմ, որ նա բաց թողեց իր հնարավորությունը, սակայն ատելություն նրա հանդեպ ես չեմ զգում: Ատելն ու չներելը նույնը չէ: Տանն ահավոր էր. նման էր թաղման արարողության. մայրս լալիս էր, հայրս լալիս էր, լալիս էին քույրերս և եղբայրներս: Նրանք ասում էին, որ ես լավագույնն եմ, որ ընկճվելու առիթ չկա, քանի որ ես դեռ կհասցնեմ խաղալ հինգ մրցաշարերում: Բայց բոլորը լալիս էին: Եվ դա վատթարագույնն էր: Այդ օրը, իմ կարիերայի ամենատխուր օրը ես երդվեցի, որ կհասնեմ նպատակիս: Ոտքերով, սրտով, մտքով ես զգում էի, որ դեռ ցույց կտամ բոլորին: Ես աշխարհի շատ խաղերի դեռ կմասնակցեմ:[9]
Aquote2.png


Մարադոնային մրցաշարին չհրավիրելու հնարավոր պատճառ կարող էր լինել այն, որ Մենոտտիին դուր չէր գալիս նրա չափազանց բռնկուն բնավորությունը։ Գլխավոր մարզիչը նրան անվանում էր «վայրենի» և մեղադրում նրանում, որ նա հարցազրույց է տալիս միայն գումարի դիմաց՝ իր իմպրեսարիոյի խորհրդով։[3] Որպես մեկ այլ պատճառ բերվում էր այն հանգամանքը, որ թիմի առաջատար Դանիել Պասարելլան չէր ցանկանում հավաքականի կազմում տեսնել երիտասարդ ֆուտբոլիստների, հատկապես՝ Դիեգոյին։[4][10] Հավաքականի տեղակայման վայրից վերադառնալով «Արխենտինոս»՝ Մարադոնան մասնակցեց «Չակարիտա Խունիորս» ակումբի հետ խաղին, որտեղ խփեց 2 գոլ և կատարեց 2 գոլային փոխանցում։ Նրա ակումբը խաղը շահեց 5։0 հաշվով։ Ողջ սեզոնի ընթացքում Մարադոնան խփեց 25 գոլ 35 խաղում, դրանցից 22-ը Մետրոպոլիտանոյում՝ դառնալով առաջնության գլխավոր ռմբարկու։ Աշխարհի առաջնությունից հետո, որտեղ Արգենտինան նվաճեց պատմության մեջ իր առաջին տիտղոսը, Մենոտտին արգենտինական գլխավոր թիմի ճամբար կանչեց մի քանի երիտասարդ ֆուտբոլիստների, որոնց թվում էր և Մարադոնան. Արգենտինայի առաջնությունում Մարադոնան խաղաց 4 խաղ՝ խփելով 4 գոլ։ [9]

1979 թվական[խմբագրել]

1979 թվականին Մարադոնան երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցում էր Հարավային Ամերիկայի առաջնությանը։ Այնտեղ արգենտինացիները գրավեցին երկրորդ տեղը` զիջելով միայն տանտերերին` Ուրուգվայի հավաքականին։ Մրցաշարի ընթացքում Մարադոնան մասնակցեց իր թիմի վարած 6 խաղերից 5-ին։[16] Նույն տարում նա, թիմի ավագի կարգավիճակում,[9] մեկնեց Ճապոնիա` աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը: Մեկնարկեց օգոստոսի 29-ին` Ինդոնեզիայի հետ խաղում, որն արգենտինացիները հաղթեցին 5։0 հաշվով, և երկու գնդակ խփեց հենց Դիեգոն։ Առաջնությունում արգենտինացիները հաղթեցին բոլոր խաղերը` բաց թողնելով միայն 2 գնդակ, և դարձավ աշխարհի լավագույն հավաքական, իսկ ինքը` Մարադոնան, որ չէր մասնակցել միայն Ալժիրի հետ 1/4 եզրափակչի խաղին, իր բոլոր մասնակցած խաղերում, բացի Հարավսլավիայի հետ խաղից, գոլ խփելով, ճանաչվեց առաջնության լավագույն խաղացող։[17] Բացի այդ, ԽՍՀՄ-ի հավաքականի հետ եզրափակիչ խաղում խփեց վերջին գնդակը, որը վերջնականապես «ամրապնդեց» խաղի հաշիվը։[18] Դիեգոյի կարծիքով, 1979 թվականի երիտասարդական հավաքականն իր ողջ կարիերայի ընթացքում լավագույն թիմն էր, որում ինքը խաղացել էր։[9]

Ակումբային մակարդակով Մարադոնան «Արխենտինոս Խունիորսի» կազմում դարձավ Մետրոպոլիտանոյի և Նասիոնալի լավագույն ռմբարկուն` համապատասխանաբար խփելով 14 և 12 գնդակ։ Սեզոնի ավարտին, որի ընթացքում նրա ակումբն այնքան էլ հաջող հանդես չեկավ, Մարադոնան ճանաչվեց լավագույն խաղացող և Արգենտինայի լավագույն մարզիկ`[3] 27 խաղի ընթացքում խփելով ընդհանուր առմամբ 26 գնդակ։ 1979 թվականին Արգենտինայի հավաքականի կազմում Դիեգոն խփեց առաջին գնդակը` հունիսի 2-ին ընկերական խաղում նվաճելով Շոտլանդիայի դարպասը։ Նույն տարում հավաքականի կազմում նա մեկնեց Ամերիկայի Գավաթի առաջնությանը, որտեղ անցկացրեց 2 խաղ` խփելով 1 գնդակ Բոլիվիայի դարպասին։ Այդ առաջնությունում «Ալբիսելեստան» անհաջող հանդես եկավ` իր խմբում գրավելով վերջին տեղը։[19]

1980 թվական[խմբագրել]

Հաջորդ տարի Մարադոնան կրկին ճանաչվեց Արգենտինայի երկու առաջնությունների լավագույն ռմբարկու` 25 և 18 խփած գնդակներով, որը թույլ տվեց նրան դառնալ Արգենտինայի առաջնության պատմության մեջ միակ խաղացողը, որը 5 անգամ դարձել էր երկրի առաջնությունների լավագույն ռմբարկու։[20] Դիեգոյի խփած գնդակներն օգնեցին նրա ակումբին գրավել երկրորդ տեղը Մետրոպոլիտանոյում։ Սեպտեմբերի 14-ին Մարադոնան խփեց պրոֆեսիոնալ մակարդակում իր 100-րդ գնդակը` նվաճելով «Սան-Լորենսոյի» դարպասը։[9] Սակայն լրատվամիջոցների չափից դուրս մեծ ուշադրությունը և հավաքականի խաղերի համար ակումբից հաճախակի բացակայությունները բացասաբար էին ազդում ակումբում Մարադոնայի հանդեպ վերաբերմունքի վրա։ «Արխենտինոս Խունիորսի» խաղացողների մեծամասնությունը չէր շփվում Դիեգոյի հետ, իսկ ակումբի մարզիչը պահանջում էր գոլեր սկզբում ամեն խաղում, իսկ հետո արդեն` ամեն խաղակեսում։[3] Հոկտեմբերին, «Բոկա Խունիորս» ակումբի հետ խաղի նախօրեին, «Բոկայի» դարպասապահ Ուգո Օրլանդո Գատտին հարցազրույցում ասաց, որ Մարադոնան վատ խաղացող չէ, սակայն մասսայական լրատվամիջոցները չափազանցնում են նրա նշանակալիությունը և նաև Դիեգոյին անվանեց «գիրուկ»։ Ի պատասխան, Մարադոնան մամուլում Գատտիին անվանեց նախանձ և ասաց, որ վերջինս «հիմար գոլեր է բաց թողնում»։ Խաղից առաջ Գատտին մոտեցավ Դիեգոյին և ասաց, որ ինքը նման բան չի ասել, բայց Դիեգոյի համար արդեն միևնույն էր. դարպասապահի խոսքերից կատաղած` նա այդ խաղում 4 գնդակ խփեց։[9] Շատերի կողմից այդ խաղը ճանաչվեց որպես «Արխենտինոս Խունիորսի» կազմում Դիեգոյի լավագույն խաղը։[9] Խաղից հետո Մարադոնան ակնկալում էր ակումբի ղեկավարության բարյացակամությունը, սակայն գովեստի փոխարեն նրան ասվեց. «Քեզ համար դա նորմալ է: Գոլերի համար դու վարձատրվում ես»։[3] Դրանից հետո Մարադոնան դադարեց մասնակցել ակումբի մարզումներին և սկսեց իր համար նոր ակումբ փնտրել։ Մարադոնային ձեռք բերելու հավակնություն ուներ «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբը, որը Դիեգոյին առաջարկեց ակումբի ամենաբարձր վարձատրվող խաղացողի` Ուբալդո Ֆիլյոլի աշխատավարձին հավասար աշխատավարձ։ Սակայն Մարադոնան չցանկացավ տեղափոխվել «Ռիվեր». հարցազրույցներից մեկում նա ասաց, որ իրեն հրավիրել են «Բոկա Խունիորս», չնայած դա ճիշտ չէր։[9] Բայց դրանից հետո «Բոկան» իսկապես սկսեց բանակցություններ վարել հարձակվողի տրանսֆերի առիթով։ Փետրվարի 20-ին Մարադոնան դարձավ «Բոկա Խունիորսի» անդամ։ Այս տեղափոխությունն անվանեցին «դարի տրանսֆեր»։[3] Մարադոնայի հետ ակումբի պայմանագրի ընդհանուր արժեքը կազմում էր 3 600 000 դոլար, որը «Բոկան» վճարում էր մեկուկես տարի շարունակ։ Անձամբ Մարադոնային ակումբը պետք է վճարեր 600 000 դոլար, սակայն ֆինանսական խնդիրների հետ կապված` գումարի փոխարեն ակումբը Դիեգոյին տրամադրեց գործարար Տիտո Գուրովիչի շենքերում գտնվող երկու բնակարան` Կորրեա ի Լիբերտադոր և Ռեպուբլիկա դե լա Ինդիա թաղամասերում։[9]

Արգենտինայի հավաքականում 1980 թվականին Մարադոնան անցկացրեց 10 խաղ` խփելով 6 գնդակ։ Դիեգոյի համար ամենաարդյունավետը Ավստրիայի հետ խաղն էր մայիսի 21-ին, որում նա կատարեց իր առաջին և վերջին հեթ-թրիքը ազգային թիմի շապիկով։

Նվաճումները[խմբագրել]

Թիմային[խմբագրել]

Անձնական[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Maradona: I hold my hands up Wells, Tom; The Sun; Accessed 29-01-08
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «Биография Диего Марадоны»։ maradona.cc։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9tqnb8s։ Վերցված է 2010-06-10։ 
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 Выборнов Ю. В., Горанский И. В. Марадона, Марадона…. — Физкультура и спорт, 1989. — Т. 1. — 192 с. — (Звезды зарубежного спорта). — ISBN 5278001860
  4. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named footballplayers.ru1
  5. «Потомок Марко Поло»։ Спорт-Экспресс։ 27 сентября 2002։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9p266uZ։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  6. «Biography of Diego Armando Maradona»։ new-dimension-software.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9p4cOey։ Վերցված է 2010-05-21։ 
  7. 7,0 7,1 7,2 «Я — Диего»։ euro-football.ru։ 16 января 2001։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9p5kfHD։ Վերցված է 2010-06-10։ 
  8. «Двуличный гений: Диего Армандо Марадона»։ euro-football.ru։ 12 апреля 2006։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9trmZ6g։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  9. 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 9,12 9,13 9,14 9,15 9,16 Марадона Д. А., перевод Юнгер М. Диего Армандо Марадона. О себе о футболе и не только = Yo soy el Diego. — Москва: АСТ и У-Фактория, 2010. — Т. 1. — С. 18-22, 24-25, 28, 32-35, 38, 40, 47-50, 53-58, 66-67, 69-71, 75-76, 80-84, 87-88, 99-100, 106-107, 111-112, 115-117, 119, 122, 126, 128, 130, 136, 139-142, 143-145, 147, 149, 157, 161, 165-166, 174-175, 177-178, 181, 186, 192, 194-195, 197-199, 202-203, 205, 208, 211-212, 217-220, 222-224, 233, 245-247, 250-252, 254, 256, 258-259, 261, 268, 271, 276-280. — 320 с. — 4000 экз. — ISBN 9785170592685
  10. 10,0 10,1 «Диего Армандо Марадона»։ view-sport.ru։ http://view-sport.ru/2008/05/28/diego-armando-maradona-diego-armando-maradona/։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  11. «Диего Марадона. Биография игрока»։ soccerland.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9p86WhK։ Վերցված է 2010-05-11։ 
  12. 12,0 12,1 «Официальный сайт Марадоны — Себольитас»։ diegomaradona.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2006-11-04-ին։ http://web.archive.org/20061104152650/www.diegomaradona.com/historia/cebollas/ceb76.html։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  13. «En el recuerdo»։ Clarin։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-18-ին։ http://www.webcitation.org/6121Tp7uq։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  14. Diego Armando Maradona. Yo soy el Diego. — Planeta, 2000. — Т. 1. — P. 20, 26, 47, 71, 79, 84, 93—96, 220, 221, 240, 250.
  15. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named .D0.92.D0.B5.D0.BB.D0.B8.D0.BA.D0.B8.D0.B9_.D0.B8_.D0.A3.D0.B6.D0.B0.D1.81.D0.BD.D1.8B.D0.B9
  16. «IX Sudamericano Juvenil 1979 (Uruguay)»։ rsssf.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9p9TZVi։ Վերցված է 2010-04-12։ 
  17. «Japan 1979: All hail Maradona»։ FIFA։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9pAFHeg։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  18. «FIFA World Youth Championship Japan 1979. Argentina — Soviet Union»։ FIFA։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9pC1o9a։ Վերցված է 2010-04-09։ 
  19. «Copa America 1979»։ rsssf.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9tv19Mu։ Վերցված է 2010-04-12։ 
  20. Emmanuel Castro Serna, Ricardo Ismael Gorosito, Osvaldo José Gorgazzi.։ «Argentina — List of Topscorers»։ rsssf.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-02-01-ին։ http://www.webcitation.org/5w9tvofJh։ Վերցված է 2010-04-09։