Չե Գևարա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Չե Գևարայի նշանավոր պատկերը

Էռնեստո Գևարա (հունիսի 14, 1928, Ռոսարիո, Արգենտինահոկտեմբերի 9, 1967, Լա Իգերա, Բոլիվիա), սովորաբար կոչված ու ճանաչված որպես Չե Գևարա, Էլ Չե կամ միայն Չե (Չե-ն Արգենտինայում Էռնեստոյի կրճատված ձևն է), Արգենտինայում ծնված մարքսիստ հեղափոխական, քաղաքական գործիչ և Կուբայական հեղափոխության ու միջազգային կոմունիստական շարժման ականավոր մասնակից։

Երիտասարդ տարիքից ուսանելով բժշկություն, Չե Գևարան ճանապարհորդում է Հարավային Ամերիկան ծայրեծայր, ուր տեսնում է մայրցամաքի ժողովրդի աղքատ վիճակը ու միջավայրը։[1] Այդ ճանապարհորդությունների ընթացքում իր փորձառությունները և դիտողությունները իրեն քաջալերում են շարունակել մարքսիզմի ուսումնասիրումը, քանի որ նա հավատում էր, որ մարքսիստական հեղափոխությունը ժողովրդի չքավորությունը հաղթահարելու միակ լուծումն է։.[2]

1956-ին, երբ Մեքսիկայում էր գտնվում, Չե Գևարան ծանոթանում է Ֆիդել Կաստրոյի հետ և միանում է վերջինիս հեղափոխական շարժմանը։[3] Կուբայական հեղափոխության արդյունքում կործանվում է Կուբայի դիկտատոր՝ Գեներալ Ֆուլխենսիո Բատիստան՝ 1959-ին։[4]

1965-ին Չե Գևարան մեկնեց Կուբայից՝ մտադրություն ունենալով հեղափովություն կազմակերպել Կոնգոյում և Բոլիվիայում։ Բոլիվիայում ձերբակալվում է ԿՀԳ-ի և ԱՄՆ-ի հատուկ նշանակության գնդի կողմից։ Չե Գևարան մահապատժի է ենթարկվում Բոլիվիայի նախագահ Ռենե Բարրիենտոսի հրամանով՝ Լա Իգերա բնակավայրում Վալլեգրանդեի մոտ հոկտեմբերի 9-ին, 1967թ[5]

Մահից հետո Գևարան դառնում է սոցիալիստական հեղափոխության շարժումների խորհրդանիշը։ Գևարայի պատկերը աշխարհում ամենաճանաչված նկարներից մեկն է և ճանաչված է որպես 20-րդ դարի խորհրդանիշը։[6]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են՝

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. On Revolutionary Medicine Ելույթ Չե Գևարայից կուբական մարտնաչողների օգոստոսի 19, 1960 թ.։
  2. At the Afro-Asian Conference in Algeria Ելույթ Չե Գևարայից երկրորդ տնտեսական սեմինարի աֆրիկական-ասիական համերաշխության Ալժիրում փետրվարի 24, 1965 թ.։
  3. Beaubien, Jason (2009)։ Cuba Marks 50 Years Since 'Triumphant Revolution'։ NPR: All Things Considered, Audio Report։ 
  4. Time Magazine cover story (Օգոստոսի 8, 1960). "Castro's Brain".
  5. Ryan, Henry Butterfield (1998). The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-511879-0.
  6. Maryland Institute of Art, BBC News (Մայիսի 26, 2001). Che Guevara photographer dies. Վերստածվ է հունվարի 4, 2006.