Ֆրանց Կաֆկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆրանց Կաֆկա
Franz Kafka

Franz Kafka
Kafka1906 cropped.jpg
(արձակագիր-նովելիստ)
Ծնվել է հուլիսի 3, 1883
Ծննդավայր Պրահա (Ավստրո-հունգարիա)
Մահացել է հունիսի 3, 1924
Մահվան վայր Կիլլինգ, այժմ
Կլոստերնոյբուրգ (Ավստրիա)

Ֆրանց Կաֆկա (գերմ.՝ Franz Kafka, չեխերեն՝ František Kafka ) (* Հուլիսի 3, 1883թ. Պրահա, այն ժամանակ Ավստրո-Հունգարիա, մահ. Հունիսի 3, 1924թ., Կիրլինգ, այժմ Կլոստերնոյբուրգ, Ավստրիա, հրեական ծագմամբ գերմանացի գրող։ [1] Հիմնական ստեղծագործություններն են վեպերը (Դատավարություն, Դղյակը, Կերպարանափոխություն ևն) և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Կաֆկայի ստեղծագոծությունների մեծամասնությունը տպագրվել են հեղնիակի մահից հետո։ Հակառակ Կաֆկայի կտակի, հեղինակի մերձավոր Մաքս Բրոդը հրատարակում է Կաֆկայի ձեռագրերը, որը համաշխարհային ճանաչում է բերում հեղինակին։ [2]

Կյանքը[խմբագրել]

1883-1901[խմբագրել]

Ֆրանց Կաֆկան ծնվել է 1883թ. հուլիսի 3-ին Պրահայում։ Կաֆկայի հայրը՝ Հերման Կաֆկան (1852-1931) և մայրը՝ Յուլիա Կաֆկան (Օրիորդական ազգանունը՝ Լյովի գերմ.՝ Löwy) ազգությամբ հրեաներ էին։ Հայրը սկզբից աշխատում էր որպես ճանապարհորդական խորհրդատու , իսկ հետագայում զբաղվում էր արդուզարդի վաճառքով։ Մայրը Յուլիա Կաֆկան ծագում էր Պոդիբրադ քաղաքի հարուստ ընտանիքներից մեկից, ավելի կրթված էր, քան ամուսինը և ամուսնու բյուրոյում օրական ընդհուպ մինչև 12 ժամ կատարում էր խորհրդատվական աշխատանք ։ [3] Ֆրանց Կաֆկան ընտանիքի անդրանիկ որդին էր։

Կաֆկան մոտ 5 տարեկանում

Նրանից հետո ծնված երկու եղբայրները մահանում են փոքր տարիքում, իսկ կրսեր երեք քույրերը՝ Գաբրիելլե (էլլի) Կաֆկան (1889-1941), Վալերի (Վալլի) Կաֆկան, (1890 - 1942) և Օտիլի (Օտտլա) Կաֆկան (1892-1943) հետագայում տարվում են համակենտրոնացման ճամբար, որտեղ և վախճանվում են։ [4] Կաֆկայի ծնողները աշխատանքի բերումով անընդհատ բացակայում էին, և երեխաները հիմնականում դաստիարակվում են ծառայողների կողմից։ Կաֆկայի մայրենի լեզուն գերմաներենն էր, ինչպես այդ ժամանակ Պրահայի բնակչության մոտ 10 տոկոսինը, սակայն ծնողների նման տիրապետում էր նաև չեխերենին։ 1889-1893 թթ. Կաֆկան հաճախում է Գերմանական պատանիների դպրոց միայն տղաների համար „Deutsche Knabenschule“ Պրահայի Ֆլայշմարկտում։ Հետո տեղափոխվում է պատմական Պրահայի պետական հումանիտար գիմնազիա, որտեղ դասավանդվում էր գերմաներեն լեզվով։ Որպես գրող Կաֆկան դրսևորվում է արդեն 15 տարեկանում։ Կաֆկայի վաղ տարիքի ստեղծագործությունները չեն պահպանվել, հնարավոր է որ հենց հեղինակը ինքն է դրանք գրելուց հետո ոչնչացրել։ Արձակուրդները Կաֆկան անց էր կացնում սիրելի քեռու՝ մասնագիտությամբ բժիշկ Զիգֆրիդի մոտ, Թրիշ քաղաքում՝ Պրահայից դեպի հարավ արևելք։ 1901 թ. Կաֆկան հաջողությամբ հանձնում է հասունության քննությունը և մեկնում է Գերմանիայի ծայր հյուսիս՝ Նորդերնեյ և Հելգոլանդ կղզիներ Norderney und Helgoland։ [3]

1901-1910[խմբագրել]

1901-1906թթ. Կաֆկան սովորում և ավարտում է Կարլ Ֆերդինանդ Համալսարանը Վիեննայում ( Karl-Ferdinands-Universität zu Prag)։ Սկզբում սկսում է սովորել Քիմիա, հետո հոր ցանկությամբ տեղափոխվում է իրավագիտության բաժին, հետո մի կիսամյակ՝ գերմանիստիկա և արվեստի պատմություն, հետագայում նույնիսկ ցանկանում է ուսումը շարունակել Մյուխենում, բայց վերջում կրկին վերադառնում է իրավագիտության բաժին։ Հինգ տարի հետո Պրոֆ. Ալֆրեդ Վեբերի մոտ պաշտպանելով դիսերտացիան, Կաֆկան ավարտում է համալսարանը՝ պարտավորվելով համապատասխան կեստարյա չվճարվող իրավաբանական պրակտիկա անել քաղաքացիական և քրեական դատարաններում։

Մի կարճ ժամանակամիջոց Կաֆկան աշխատում է իտալական ապահովագրական ընկերությունում։ „Assicurazioni Generali“ (Հոկտեմբեր 1907 - հուլիս 1908), իսկ 1908-ի հուլիսից մինչև 1922 թ. աշխատում է Բոհեմիական թագավորության բանվորների դժբախտ պատահարներից ապահովագրական ինստիտուտում ((գերմաներեն)„Arbeiter-Unfall-Versicherungs-Anstalt für das Königreich Böhmen“)։

Աշակերտ Կաֆկան` 1900 թվականից առաջ

Այս կիսով չափ (մասամբ) պետական հիմնարկությունում Կաֆկայի պաշտոնեական դիրքը պահանջում է արդյունաբերական արտադրանքի և խոշոր ձեռնարկությունների և տեխնոլոգիաների խորը գիտելիքներ։ Սկզբնական շրջանում Կաֆկան աշխատում է դժբախտ պատահարների բաժնում, այնուհետև տեղափոխվում է ապահովագրության տեխնիկական բաժին։
Սկսած 1910 թ. աշխատում է հիմնարկության բաժանմունք Betriebsabteilung։ (Պրահայի գերմանական տեխնիկական բարձրագույն ինստիտուտում, Կաֆկան հաճախում է մեխանիկական տեխնոլոգիաների թեմայով դասախոսությունների)։ Կաֆկան մշակում է վտանգի աստիճանների գործարկման տեղեկանք։

1910-1924[խմբագրել]

1908-1916թթ. պարբերաբար ուղարկվում է կարճատև գործուղումների հյուսիսային Բոհեմիա ։ Այնտեղ Կաֆկան այցելում է տարբեր ընկերություններ, զեկուցում է կարդում ձեռներեցնեի համար և մասնակցել է դատական վարույթներին։ Նրա գործունեությանը պատկանում էր նաև հաշվետվությունների պատրաստումը։ 1917թ. սեպտեմբերին Կաֆկայի մոտ հայտնաբերվում է թոքային և շնչափողային տուբերկուլիոզ։ Բուժվելու նպատակով 1918թ. Կաֆկան ուղևորվում է Schelesen., որտեղ հանդիպում է Julie Wohryzeckին։ (1891-1944, ազգությամբ նույնպես հրեա, սպանվում է Աուսվիցում) [4]

1923-1924թթ. ձմռանը Կաֆկայի առողջությունը զգալիորեն քայքայվում է։ Առողջարանային հանգիստը անզոր է լինում կազդուրել Կաֆկայի քայքայված առողջությունը։ Կաֆկան ժամանակ առ ժամանակ կորցնումէ խոսելու ունակությունը, այլևս չի կարողանում պինդ սնունդ ընդունել։ 1924թ. հունիսի 3-ին վատթարացող հիվանդության հետևանքով վատ սնվելու արդյունքում՝ հետզհետե թուլանալով Կաֆկան կնքում է իր մահկանացուն։ Կաֆկայի գերեզմանը գտնվում է Պրահա Շտրաշնիցում Prag-Straschnitz։ [3]

Կաֆկայի քույրերը` Էլլիի, Վալլի և Օտտլա

Ստեղծագործությունը[խմբագրել]

Կաֆկա, 1923

Հայերեն հրատարակությունները[խմբագրել]

Կաֆկայի գերեզմանը Պրահայում Žižkov

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել]

Մի անգամ Ֆրանց Կաֆկային ասում են, որ պոետ Էռնստ Լեդերերը բանաստեղծություններ է գրում հատուկ բաց կապույտ թանաքով հատուկ թղթի վրա։ Կաֆկան բոլորովին չի զարմանում և իր ընկերոջ սովորությունը մեկնաբանում է հետևյալ կերպ.

Aquote1.png Յուրաքանչյուր մոգ ունի իր արարողակարգը։ Հայդնը, օրինակ, երաժշտություն էր հորինում միայն սպիտակեցրած կեղծամով, ինչպես հանդիսավոր արարողությունների ժամանակ։ Aquote2.png


Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Franz Kafka, Lebensdaten, Werk, Regionaler Arbeitskreis Internet am Oberschulamt Karlsruhe
  2. Նախաբան`Դատավարություն
  3. 3,0 3,1 3,2 http://www.vlg-gehlen.de/f_kafka.htm
  4. 4,0 4,1 http://www.lehrer.uni-karlsruhe.de/~za874/homepage/kafka.htm
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Commons-logo.svg