Մարոկկո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Մարոկոից)
Մարոկկո
Մարոկկոյի Թագավորություն

Flag of Morocco.svg
Դրոշ

Coat of arms of Morocco.svg
Զինանշան

Morocco (orthographic projection).svg

Հիմնական տեղեկություններ
Պետական լեզու Արաբերեն
Մայրաքաղաք Ռաբաթ
Պետական կարգ Միապետություն
Կրոն Սուննի Իսլամ
Մակերես 446 550 կմ² (0.056% ջրային)
Ազգաբնակչություն. 33,304,400 (73.1/կմ²)
Պետական ատրիբուտներ
Կարգախոս Աստուած, Հայրենիք, թագավոր
Արժույթ Դիրհամ (MAD)
Ժամային գոտի +4
Վեբ | ISO | Հեռ. .ma | MA | 212


Morocco in its region (all claimed).svg

Մարոկկո, (արաբերեն՝ المغرب) երկիր Աֆրիկայի հյուսիս-արևմուտքում, Մաղրիբի շրջանում Մակերևույթը լեռնային է. գերակշռում են միջին բարձրության լեռներն ու սարավանդները։ Հարավ-արևմուտքից դեպի հյուսիս-արևելք ձգվում է Ատլասի լեռնային համակարգը՝ Բարձր Ատլաս (առավելագույն բարձրությունը՝ 4165 մ, Թուբկալ լեռ), Միջին Ատլաս, Անտիատլաս։ Ատլանտյան ափին կան դաշտավայրեր (Գարբ, Աբդա, Սուս), հյուսիս-արևմուտքում Մարոկկոյական Մեսետայի հարթավայրերն ու սարավանդներն են, հյուսիս-արևելքում՝ խոշոր գոգավորություններով Ալժիրա-Մարոկկոյական Մեսետան (1000–1200 մ)։ Ատլասից հարավ տարածված սարավանդները Սահարայում վերածվում են քարքարոտ հարթավայրերի։

Օգտակար հանածոներ[խմբագրել]

Ընդերքում կան ֆոսֆորի, քարաղի, պղնձի, ցինկի, կապարի, երկաթի, նավթի, գազի հանքավայրեր։

Կլիմա[խմբագրել]

Մարոկկոյի կլիման մերձարևադարձային է, հյուսիսում՝ միջերկրածովյան, ափամերձ գոտում ավելի մեղմ է, հարավում՝ չորային, հաճախակի են ավազային փոթորիկները։

Մարոկկոի բնությունը[խմբագրել]

Մշտական հոսք ունեցող գետերը քիչ են. խոշորներն են Մուլույան, Սեբուն, Ումմ էր Ռբիան։ Երկրի տարածքի 12 %-ն զբաղեցնում են լեռներում պահպանված անտառները։ Հիմնական ծառատեսակներն են կաղնին, խցանակաղնին, մայրին, գաճաճ արմավենին, սոճին։ Լայնորեն տարածված են մակվիսի և կենսածառի թփուտները։ Չոր տափաստաններն ու կիսաանապատները ծածկված են ալֆա խոտով, աղուտները՝ օշանով։ Կենդանական աշխարհը համեմատաբար աղքատ է։ Բուսական և կենդանական աշխարհների պահպանման նպատակով ստեղծվել են արգելոցներ և ազգային պարկեր (Թուբկալ, Թազեկա և այլն)։

Պատմություն[խմբագրել]

Հնագույն ժամանակներից Մարոկկոյի տարածքում բնակվել են լիբիական կամ հին բերբերական ցեղեր։ Մ.թ.ա. II հազարամյակի վերջին առափնյա շրջանում հիմնվել են փյունիկեցիների գաղութներ, որոնք այնուհետև ընկել են Կարթագենի իշխանության տակ։ Հետագայում երկրի տարբեր շրջանների տիրել են Հռոմը, Բյուզանդիան, արաբները։

Բնակչություն[խմբագրել]

15-րդ դարում սկսվել է եվրոպացիների մուտքը, և գերիշխանություն հաստատելու համար պայքարել են Պորտուգալիան, Իսպանիան, Ֆրանսիան, 20-րդ դարի սկզբին՝ նաև Մեծ Բրիտանիան ու Գերմանիան։ Մարոկկոն անկախություն է ձեռք բերել երկարատև պայքարից հետո՝ 1956 թվականի մարտի 2-ին։

Բնակչության 99%-ը մարոկկացիներ են, բնակվում են նաև ֆրանսիացիներ, իսպանացիներ և այլք։

Խոշոր քաղաքներն են Կասաբլանկան, Ռաբաթը, Ֆեսը, Մարակեշը։

Տնտեսություն[խմբագրել]

Տնտեսության հիմքը գյուղատնտեսությունն ու հանքարդյունաբերությունն են։ Կան տեքստիլ, քիմիական, նավթամշակման, մետաղամշակման ձեռնարկություններ։ Սննդի արդյունաբերության առաջատար ճյուղը ձկան (հատկապես՝ սարդինաների), մրգի և բանջարեղենի պահածոների արտադրությունն է։ Մշակում են հացահատիկային մշակաբույսեր, կարտոֆիլ, շաքարի, ճակնդեղ։

Մշակույթ[խմբագրել]

Մարոկկոն հնագույն մշակույթի երկիր է։ Կառույցներին բնորոշ են քանդակազարդ հարդարանքներով մինարեները, սլաքաձև-պայտաձև կամարները, մզկիթների և այլ կառույցների ջնարակված հախճապակիները, խեցե և ապակե խճազարդերը։ Միջնադարում կատարելության են հասել գորգագործությունը, կաշվի դրոշմումը, բրոնզի գեղարվեստական մշակումը։ Մարոկկացիների կենցաղում մեծ տեղ ունի կրոնական երաժշտությունը։ Տարածված են նաև օրորոցային, աշխատանքային երգերը, ծիսական պարերի և շքահանդեսային երաժշտությունը։