Ջեյմս Մաքսվել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Մաքսվել (այլ կիրառումներ)
Picto Info sciences exactes.png
Ջեյմս Մաքսվել
JamesMaxwell
James Clerk Maxwell.png
Ծնվել է հունիսի 13, 1831({{padleft:1831|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[1][2][3]
Էդինբուրգ, Շոտլանդիա[4][3]
Մահացել է նոյեմբերի 5, 1879({{padleft:1879|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1][2][3] (48 տարեկանում)
Քեմբրիջ, Անգլիա[4]
բնական պատճառով
Գերեզման Վեստմինստերյան աբբայություն
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Մասնագիտություն ֆիզիկոս[5], մաթեմատիկոս, ճարտարագետ, գյուտարար, լուսանկարիչ և համալսարանի պրոֆեսոր
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Q117467?
Ալմա մատեր Էդինբուրգի համալսարան, Փիթերհաուս, Էդինբուրգի ակադեմիա և Թրինիթի քոլեջ
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[6]
Պարգևներ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
Ստորագրություն
James Clerk Maxwell sig.svg
James Clerk Maxwell Վիքիպահեստում

Ջեյմս Մաքսվել (James Clerk Maxwell, 13 հունիս 1831 – 5 նոյեմբեր 1879), շոտլանդացի հռչակավոր ֆիզիկոս և մաթեմատիկոս, դասական էլեկտրադինամիկայի ստեղծողը, վիճակագրական ֆիզիկայի հիմնադիրներից։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1860)։ Նրա ամենահռչակավոր ձեռքբերումը դասական էլեկտրամագնիսական տեսության շարադրումն էր։

Սովորել է Էդինբուրգի (1847-1850) և Քեմբրիջի (1850-1854) համալսարաններում։ Աբերդինի Մարիշալ-կոլեջի (1856-1860), Լոնդոնի (1860-1865) և Քեմբրիջի (1871 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր։ 1871 թվականից եղել է իր հիմնադրած Կավենդիշի լաբորատորիայի տնորեն։ Մաքսվելի գիտական գործունեությունն ընդգրկում է էլեկտրամագնիսականության, գազերի կինետիկ տեսության, օպտիկայի, առաձգականության տեսության և շատ այլ պրոբլեմներ։ Իր առաջին աշխատանքը (օվալների մասին) կատարել է դեռևս 15 տարեկան հասակում։ 18 տարեկանում գրած մեկ այլ աշխատության մեջ արդեն ուրվագծվում էր մածուցիկ հեղուկներում տանգենցիալ լարումների դեպքում առաջացող երկբեկման երևույթի հետագա հայտնագործության տեսական հիմնավորումը։ Գազերի մոլեկուլային-կինետիկ տեսությանը վերաբերող հետազոտություններում լուծել է իդեալական գազի մոլեկուլների՝ ըստ արագությունների բաշխման վիճակագրական խնդիրը, պարզել գազի մածուցիկության կախումը մոլեկուլների արագությունից և ազատ վազքի երկարությունից (1860), արտածել է թերմոդինամիկայի մի շարք կարևոր առնչություններ (1860), փորձով չափել չոր օդի մածուցիկության գործակիցը (1866)։ Մաքսվելը Ֆարադեյի հետ մեկտեղ, էլեկտրամագնիսական դաշտի տեսության ստեղծողներից է։

Մաքսվելլը ցույց տվեց, որ էլեկտրական և մագնիսական դաշտերը տարածվում են ալիքների ձևով լույսի արագությամբ։ 1865 թ. Մաքսվելլը հրատարակել է Էլեկտրամագնիսական դաշտի դինամիկ տեսություն աշխատությունը։ Նա առաջինը բացահայտեց, որ լույսը ևս էկտրամագնիսական ալիք է։ [7]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #11873220X // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան
  4. 4,0 4,1 Максвелл Джеймс Клерк // Максвелл Джеймс Клерк, Максвелл Джеймс Клерк // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  5. Record #11873220X // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հունիսի 25-ին 2015:
  6. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12113496h Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  7. Maxwell James Clerk (1865)։ «A dynamical theory of the electromagnetic field» (pdf)։ Philosophical Transactions of the Royal Society of London 155: 459–512։ Bibcode:1865RSPT..155..459C։ doi:10.1098/rstl.1865.0008  (This article accompanied a December 8, 1864 presentation by Maxwell to the Royal Society.)
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png