Ջեյմս Մաքսվել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow blue.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Մաքսվել (այլ կիրառումներ)
Picto Info sciences exactes.png
Ջեյմս Մաքսվել
James Maxwell
James Clerk Maxwell.png
Ծնվել է հունիսի 13, 1831({{padleft:1831|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[1]
Էդինբուրգ[1]
Մահացել է նոյեմբերի 5, 1879({{padleft:1879|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1] (48 տարեկանում)
Քեմբրիջ[1]
Գերեզման Վեստմինստերյան աբբայություն
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Մասնագիտություն ֆիզիկոս[1], մաթեմատիկոս, ճարտարագետ, գյուտարար և լուսանկարիչ
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատեր Էդինբուրգի համալսարան, Փիթերհաուս, Էդինբուրգի ակադեմիա և Թրինիթի քոլեջ
Պարգևներ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
Ստորագրություն
James Clerk Maxwell sig.svg
James Clerk Maxwell Վիքիպահեստում

Ջեյմս Մաքսվել (James Clerk Maxwell, 13 հունիս 1831 – 5 նոյեմբեր 1879), շոտլանդացի հռչակավոր ֆիզիկոս և մաթեմատիկոս, դասական էլեկտրադինամիկայի ստեղծողը, վիճակագրական ֆիզիկայի հիմնադիրներից։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1860)։ Նրա ամենահռչակավոր ձեռքբերումը դասական էլեկտրամագնիսական տեսության շարադրումն էր։

Սովորել է Էդինբուրգի (1847-1850) և Քեմբրիջի (1850-1854) համալսարաններում։ Աբերդինի Մարիշալ-կոլեջի (1856-1860), Լոնդոնի (1860-1865) և Քեմբրիջի (1871 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր։ 1871 թվականից եղել է իր հիմնադրած Կավենդիշի լաբորատորիայի տնորեն։ Մաքսվելի գիտական գործունեությունն ընդգրկում է էլեկտրամագնիսականության, գազերի կինետիկ տեսության, օպտիկայի, առաձգականության տեսության և շատ այլ պրոբլեմներ։ Իր առաջին աշխատանքը (օվալների մասին) կատարել է դեռևս 15 տարեկան հասակում։ 18 տարեկանում գրած մեկ այլ աշխատության մեջ արդեն ուրվագծվում էր մածուցիկ հեղուկներում տանգենցիալ լարումների դեպքում առաջացող երկբեկման երևույթի հետագա հայտնագործության տեսական հիմնավորումը։ Գազերի մոլեկուլային-կինետիկ տեսությանը վերաբերող հետազոտություններում լուծել է իդեալական գազի մոլեկուլների՝ ըստ արագությունների բաշխման վիճակագրական խնդիրը, պարզել գազի մածուցիկության կախումը մոլեկուլների արագությունից և ազատ վազքի երկարությունից (1860), արտածել է թերմոդինամիկայի մի շարք կարևոր առնչություններ (1860), փորձով չափել չոր օդի մածուցիկության գործակիցը (1866)։ Մաքսվելը Ֆարադեյի հետ մեկտեղ, էլեկտրամագնիսական դաշտի տեսության ստեղծողներից է։

Մաքսվելլը ցույց տվեց, որ էլեկտրական և մագնիսական դաշտերը տարածվում են ալիքների ձևով լույսի արագությամբ։ 1865 թ. Մաքսվելլը հրատարակել է Էլեկտրամագնիսական դաշտի դինամիկ տեսություն աշխատությունը։ Նա առաջինը բացահայտեց, որ լույսը ևս էկտրամագնիսական ալիք է։ [2]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Record #11873220X // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. Maxwell, James Clerk (1865). «A dynamical theory of the electromagnetic field» (pdf). Philosophical Transactions of the Royal Society of London 155: 459–512. doi:10.1098/rstl.1865.0008. Bibcode1865RSPT..155..459C. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/19/A_Dynamical_Theory_of_the_Electromagnetic_Field.pdf.  (This article accompanied a December 8, 1864 presentation by Maxwell to the Royal Society.)
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png