Պլատին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
78 ԻրիդիումՊլատինՈսկի
Ջրածին Հելիում Լիթիում Բերիլիում Բորр Ածխածին Ազոտ Թթվածին Ֆտոր Նեոն Նատրիում Մագնեզիում Ալյումին Սիլիցիում Ֆոսֆոր Ծծումբ Քլոր Արգոն Կալիում Կալցիում Սկանդիում Տիտան Վանադիում Քրոմ Մանգան Երկաթ Կոբալտ Նիկել Պղինձ Ցինկ Գալիում Գերմանիում Արսեն Սելեն Բրոմ Կրիպտոն Ռուբիդիում Ստրոնցիում Իտրիում Ցիրկոնիում Նիոբիում Մոլիբդեն Տեխնեցիում Ռութենիում Ռոդիում Պալադիում Արծաթ Կադմիում Ինդիում Անագ Ծարիր Թելուր Յոդ Քսենոն Ցեզիում Բարիում Լանթան Ցերիում Պրազեոդիում Նեոդիում Պրոմեթիում Սամարիում Եվրոպիում Գադոլինիում Տերբիում Դիսպրոզիում Հոլմիում Էրբիում Թուլիում Իտերբիում Լյուտեցիում Հաֆնիում Տանտալ Վոլֆրամ Ռենիում Օսմիում Իրիդիում Պլատին Ոսի Սնդիկ Թալիում Կապար Բիսմունտ Պոլոնիում Աստատ Ռադոն Ֆրանցիում Ռադիում Ակտինիում Թորիում Պրոտակտիում Ուրան Նեպտունիում Պլուտոնիում Ամերիցիում Կյուրիում Բերկլիում Կալիֆորնիում Էյնշտեյնիում Ֆերմիում Մենդելեևիում Նոբելիում Լոուրենցիում Ռեզերֆորդիում Դուբնիում Սիբորգիում Բորիում Հասիում Մեյտներիում Դարմշտադտիում Ռենտգենիում Կոպերնիցիում Ունունտրիում Ֆլերովիում Ունունպենտիում Լիվերմորիում Ունունսեպտիում ՈւնունօկտիումՔիմիական տարրերի պարբերական համակարգ
78Pt
Cubic-face-centered.svg
Electron shell 078 Platinum.svg
Պլատինի բյուրեղներ
Ծանր, փափուկ, արծաթափայլ մետաղ
Ատոմի հատկություններ
Անվանում, սիմվոլ, կարգաթիվ Պլատին / Platinum (Pt), 78
Ատոմային զանգված
(մոլային զանգված)
195,084(9)[1] զ. ա. մ. (գ/մոլ)
Էլեկտրոնային կոնֆիգուրացիա [Xe] 4f14 5d9 6s1
Ատոմի շառավիղ 139 պմ
Քիմիական հատկություններ
Կովալենտային շառավիղ 130 պմ
Իոնի շառավիղ (+4e) 65 (+2e) 80 պմ
Էլեկտրաբացասականություն 2,28 (Պոլինգի սանդղակ)
Էլեկտրոդային պոտենցիալ Pt←Pt2+ 1,20 В
Օքսիդացման աստիճաններ 4, 2, 0
Իոնիզացման էներգիա
(առաջին էլեկտրոն)
 868,1 (9,00) կՋ/մոլ (էՎ)
Պարզ նյութի թերմոդինամիկական հատկություններ
Խտություն (ս. պ.-ում) 21,09-21,45[2] գ/սմ³
Հալման ջերմաստիճան 2041,4 K (1768,3 °C, 3214,9 °F)
Եռման ջերմաստիճան 4098 K (3825 °C, 6917 °F)
Հալման տեսակարար ջերմունակություն 21,76 կՋ/մոլ
Հալման տեսակարար ջերմունակություն ~470 կՋ/մոլ
Մոլյար ջերմունակություն 25,85[3] Ջ/(Կ·մոլ)
Մոլային ծավալ 9,10 սմ³/մոլ
Պարզ նյութի բյուրեղացանց
Բյուրեղացանցի կառուցվածք խորանարդ
Բյուրեղացանցի տվյալներ 3,920
Դեբայի ջերմաստիճան 230,00 Կ
Այլ հատկություններ
Ջերմահաղորդականություն (300 Կ) 71,6 Վտ/(մ·Կ)
Ջերմային ընդարձակում 8,8
Յունգի մոդուլ 168 ԳՊա
CAS համար 7440-06-4
78
Պլատին
Pt
195,08
4f145d96s1

Պլատին (լատ.՝ Platinum), քիմիական տարր է որի նշանն է Pt, տարրերի պարբերական համակարգի 6-րդ պարբերության 8-րդ խմբի տարր։ Ազնիվ մետաղ է, պատկանում է պլատինային տարրերի շարքին։ Կարգահամարը՝ 78, ատոմական զանգվածը՝ 195,09։ d տարր է, ատոմի էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն է 5s2 5p6 5d9 6s4, К, L, M, N թաղանթները լրացված են։ Պլատինը արծաթասպիտակ, կռելի, կոռոզիակայուն ծանր մետաղ է։

Պատմություն[խմբագրել]

Բնածին պլատինը, որը պլատինային համաձուլվածք է, հայտնի էր վաղ ժամանակներում (Եթովպիա, Եգիպտոս, Հարավային Ամերիկա16-րդ դարում իսպանացիներն այն նորից «հայտնաբերեցին» Հարավային Ամերիկայում։ Ոսկու հետ հանդիպող ծանր, արծաթանման մետաղը նրանք անվանեցին Platina, որը արծաթ (Plata) բառի փոքրացուցիչ ձեև է՝ արծաթիկ, որովհետ կարծում էին թե այն արծաթի համաձուլվածք է։

Մաքուր պլատինը անջատվել է 1803 թվականին (Ու․ Հ․ Ուոլաստոն, Անգլիա)։ Ավելի ուշ ստացվեց կոփածո պլատին։ 19-րդ դարի կեսերին ֆրանսիացի քիմիկոս Ա․ Սենտ-Քլեր Դևիլը (1818-1881) առաջարկեց պլատինը հալելու և մաքրելու եղանակ։

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report) (en) // Pure and Applied Chemistry. — 2013. — Т. 85. — № 5. — С. 1047-1078. — doi:10.1351/PAC-REP-13-03-02
  2. «Platinum: physical properties» (en)։ WebElements։ http://www.webelements.com/platinum/։ Վերցված է 2013-08-17։ 
  3. Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.) Химическая энциклопедия: в 5 т. — Москва: Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — С. 272. — 671 с. — 100 000 экз.