Պոլոնիում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Պոլոնիում
Po

Պոլոնիում, քիմիական տարր է, որի նշանն է Po և ատոմային թիվը՝ 84։

Պոլոնիումը քիմիական տարր է, որի քիմիական նշանն է Po, իսկ կարգատիվը՝84: Տարրը հայտնաբերվել է 1898 թվականին Մարի Կուրիի և Պիեր Կուրիի կողմից։ Այն հազվադեպ հանդիպվող և շատ ռադիոակտիվ տարր է, որը չունի լրացված շերտերով իզոտոպներ: Պոլոնիումը քիմիապես նման է բիզմիթին և Թելուրին ու հանդիպվում է ուրանի հանքաքարերում։

Պոլոնիումի կիրառությունները քիչ են։ Այն օգտագործվում է տիեզերագնաց և հակաստատիկ սարքերի պատրաստման մեջ։ Նաև հանդիսանում է նեյրոնների և ալֆա մասնիկների աղբյուր։

Պարբերական աղյուսակում իր դիրքի պատճառով Պոլոնիումը երբեմն դասվում է որպես մետաղանման, բայց նրա հատկությունները և պահվացքը փաստում են, որ այն միանշանակ մետաղ է։

Հատկություններ[խմբագրել]

Իզոտոպներ[խմբագրել]

Պոլոնիումը ունի 33 հայտնի իզոտոպներ, որոնք բոլորը ռադիոակտիվ են։ Նրանց հարաբերական ատոմային զանգվածները տատանվում են 188-ից 220: 210Po-ը (կես կիանք-138.376 օր) և բոլոր իզոտոպներից ամենատարածվածն է։ Իսկ ամենաերկարակյաց իզոտոպը 209Po-ը (կես կյանք125.2 ± 3.3 տարի) և 208Po-ը (կես կյանք 2.9 տարի):

208Po-ը կարող է ստացվել հատուկ անօդի մեջ կապարի կամ բիզմիթի ալֆա,պրոտոն կամ դուտրոն ռմբակոծումից։ Պինդ վիճակ

Պոլոնիումը ռադիոակտիվ տարր է, որը գոյություն ունի երկու մետաղական ալոտրոպներում։ Ալֆա վիճակը պարզ խորանարդային կառուցվացքի միակ հայտնի օրինակն է մեկ ատոմի դեպքում, որի գագաթնային չափսերն են 335.2 պիկոմետր է, իսկ բետա վիճակը ռոմբոջրային։ Պոլոնիումի կառուցվացքը բնութագրվել է ռենտգենյան ճառադայթների և էլեկտրոնների օգնությամբ։

Միացություններ[խմբագրել]

Պոլոնիումը չունի հասարակ միացություններ և իր գրեթե բոլոր միացությունները արհեստականորեն են պատրաստվում։ Այդ միացություններիցավելի քան 50-ը ճանաչված են։ Պոլոնիումի ամենակայուն միացությունները պոլոնիդներն են, որոնք պատրաստվում են երկու տարրերի անմիջական փոխազդեցությունից։ Na2Po-ը ունի անտիֆլոռիտ կառուցվացքը, Ca, Ba, Hg, Pb տարրերի պոլոնիդների և լանթինադների փոխազդեցությունից առաջանում է NaCl-ի ցանցեր, իսկ BePo-ը և CdPo-ը ունեն ուըրտզիտ և MgPo-ը նիկել արսենիդ կառուցվացքը։

Պատմություն[խմբագրել]

Փորձնականորեն Ռադիում Էֆ անվանված պոլոնիումը հայտնաբերել է Մարի Կուրին 1898 թվականին և այն անվանվել է իր հայրենիքի` Հոլանդիայի անունով(Poland): Այդ ժամանակ Հոլանդիան ռուսասական, գերմանական և Ավստրո-Հունգարական բաժանմունքի տակ էինև գոյություն չունեին րպես անկախ երկիր։ Կուրին հույս ուներ, որ տարրը իր հայրենիքի անունով անվանելով՝ հայտնի կդառնար իրենց երկրում անկախության պակասը։ Այն առաջին տարրն էր, որիանվանումը օգնեց կարևորել քաղաքական հակասություններ։

Այս տարրը Կուրիների կողմից հայնաբերված առաջին տարրն էր։Այն հայտնաբերվեց երբ նրանք ուսումնասիրում էին Փիչբլենդ ռադիոակտիվության պատճառը։ Փիչբլենդի միջից ռադիոակտիվ տարրերը՝ ուրանը ու թորիումը հանելուց հետո, ավելի ռադիոակտիվ է քան ուրանը ու թորիումը միասին։ Այս գաղափարը ստիպեց Կուրիներին հայթհայթել նոր ռադիոակտիվ տարրեր։ 1898 թվականի հուլիսին նրանք փիչբլենդը առանձնացրեցին պոլոնիումից, և հինգ ամիս հետո նաև մեկուսացրեցին ռադիումը։

Տարածվածությունը և Արտադրությունը[խմբագրել]

Պոլոնիումը շատ հազվադեպ է հանդիպվում բնության մեջ, քանի որ իր բոլոր իզոտոպները ունեն շատ կարճ կես-կյանք։ 210Po, 214Po, և 218Po գոյություն ունեն փտած 238U-ի մեջ։

Կիրառությունը[խմբագրել]

Պոլոնիումային հիմքով ալֆա մասնիկների աղբյուրները առաջացել էին ԽՍՀՄ-ում։ Այսպիսի աղբյուրներ օգտագործվում էին արդյունաբերական ծածկույթների հաստությունը որոշելու համար։


Տե՛ս նաև[խմբագրել]