Վիլհելմ Էդուարդ Վեբեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Վիլհելմ Էդուարդ Վեբեր
գերմ.՝ Wilhelm Eduard Weber
Wilhelm Eduard Weber II.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 24, 1804({{padleft:1804|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})[1][2] կամ հոկտեմբերի 4, 1804({{padleft:1804|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[3]
Վիտենբերգ, Electorate of Saxony, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն[4]
Մահացել է հունիսի 23, 1891({{padleft:1891|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:23|2|0}})[1][2][3][5] (86 տարեկանում)
Գյոթինգեն, Գյոթինգեն, Գերմանիա[4]
Գերեզման Գյոտինգենի քաղաքի գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Flag of Prussia (1892-1918).svg Պրուսիայի թագավորություն
Flag of the German Empire.svg Գերմանական կայսրություն
Մասնագիտություն ֆիզիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Լայպցիգի համալսարան, Գյոթինգենի համալսարան և Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան
Գործունեության ոլորտ ֆիզիկա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա և Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա
Ալմա մատեր Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան
Գիտական աստիճան դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներին գերմաներեն[6]
Գիտական ղեկավար Johann Schweigger
Եղել է գիտական ղեկավար Eduard Riecke
Պարգևներ Կոպլիի մեդալ Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Քոթենիուսի մեդալ Մատեուչի մեդալ և Գիտության և արվեստի Բաբարիական Մաքսիմիլիանի շքանշան
Wilhelm Eduard Weber Վիքիպահեստում

Վիլհելմ Էդուարդ Վեբեր (գերմ.՝ Wilhelm Eduard Weber, հոկտեմբերի 24, 1804({{padleft:1804|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})[1][2] կամ հոկտեմբերի 4, 1804({{padleft:1804|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[3], Վիտենբերգ, Electorate of Saxony, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն[4] - հունիսի 23, 1891({{padleft:1891|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:23|2|0}})[1][2][3][5], Գյոթինգեն, Գյոթինգեն, Գերմանիա[4]), գերմանացի ֆիզիկոս:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեբերը 1826 թվականին ավարտել է Հալլեի համալսարանը և նույն տարում ստացել է դոցենտի աստիճան, 1827 թվականին դասավանդել է այդ համալսարանում:

1828 թվականից դարձել է պրոֆեսոր: 1831-1837 թվերին և 1849 թվականին Վեբերը եղել է Գյոթինգենի, 1843-1849 թվականներին՝ Լայպցիգի համալսարանների պրոֆեսոր:

Վեբերի առաջին ուսումնասիրությունները նվիրված էին ձայնագիտությանը և էլեկտրամագնիսական հեռագրին: Հայտնագործել և պատրաստել է էլեկտրամագնիսական առաջին հեռագիրը, որով Գյոթինգենի համալսարանը կապվել է աստղադիտարանի հետ: Նրա հիմնական հետազոտությունները վերաբերում են մագնիսական երևույթներին ու էլեկտրականությանը: Վեբերի գլխավոր գործը, որը նրա անունը հռչակել է գիտության պատմության մեջ, Կ. Գաուսի հետ էլեկտրական միավորների բացարձակ համակարգի ստեղծումն է: Նա առաջինն է որոշել էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի տարածման արագությունն օդում: Գերմանացի ֆիզիկոս Կոլրաուշի հետ Վեբերը որոշել է կոնդենսատորի լիցքի՝ էլեկտրաստատիկ և մագնիսական միավորներով արտահայտված արժեքների հարաբերությունը և առաջինը բացահայտել, որ այն թվապես հավասար է լույսի արագությանը:

Նա էլեկտրական լիցքի և նյութի էլեկտրական կառուցվածքի ընդհատության վարկածի հեղինակն է: Մասնակցել է երկրամագնիսական չափումների համար անհրաժեշտ մեթոդների և սարքերի մշակմանը, ստեղծել մի շարք ֆիզիկական սարքեր, մասնավորապես՝ էլեկտրադինամոմետրը:

Միավորների միջազգային համակարգում մագնիսական ինդուկցիայի հոսքի միավորը կոչվել է Վեբեր (Վբ): 1 Վեբերը (Վբ) այն մագնիսական հոսքն է, որի մինչև 0 նվազման դեպքում նրա հետ շաղկապված 1 Օհմ դիմադրության շղթայով անցնում է 1 Կուլոն էլեկտրականության քանակ:

1970 թվականին Վիլհելմ Վեբերի հիշատակին նրա անունով անվանվեց Լուսնի հակառակ կողմում գտնվող խառնարանը:

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Werke, Bd 1—6, В., 1892—94.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #11862976X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Вебер Вильгельм Эдуард // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 SNAC
  6. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb123383637