Լևոն I Մեծ Սրբազան (Հռոմի պապ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լևոն I
լատ.՝ Leo PP. I
Herrera mozo San León magno Lienzo. Óvalo. 164 x 105 cm. Museo del Prado.jpg
Դիմանկար, հեղինակ՝Ֆրանցիսկո Էրրերա(կրտսեր), XVII դար:
45-րդ Հռոմի պապ
սեպտեմբերի 29 440 թվական — նոյեմբերի 10 461 թվական
Եկեղեցի՝ Կաթոլիկ եկեղեցի
Նախորդող՝ Սիքստոս III
Հաջորդող Հիլարիոս
 
Մասնագիտություն գրող և կաթոլիկ քահանա
Ծնունդ 390 թվական
Էտրուրիա, Տոսկանա, Իտալիա
Մահ նոյեմբերի 11, 461
Հռոմ, Իտալիա
Թաղված է Սբ. Պետրոսի բազիլիկա
Կողակից չկա

Լևոն I Մեծ Սրբազան (լատ.՝ Leo PP. I), (մոտ. 390, Տոսկանա, Իտալիա - նոյեմբերի 11, 461, Հռոմ, Հռոմեական կայսրություն), Հռոմի պապ 440 թվականի սեպտեմբերի 29-ից մինչև 461 թվականի նոյեմբերի 10-ը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնունդով Էտրուրիայից էր: Պատանեկության տարիներին այդ ժամանակների համար հրաշալի կրթություն է ստացել (եղել է Սբ. Կելեստինոս I Հռոմեացու աշակերտը) և հնարավորություն է ունեցել աշխարհիկ լավ կարիերա կերտելու, բայց, ձգտելով հոգևոր կյանքի, նա իր համար ընտրեց այլ ուղի և դարձավ ավագ սարկավագ Սուրբ Սիքստոս III Պապի օրոք (432-440), իսկ նրա մահից հետո, 440 թվականի օգոստոսի 19-ին ընտրվեց Պապ: Ընտրություններն անցկացվեցին Լևոնի բացակայությամբ: Նա Վալենտինիանոս III կայսեր հանձնարարությամբ գտնվում էր Գալլիայում: Հռոմ վերադառնալուց հետո՝ 440 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ձեռնադրվեց: Դարձել Է Հռոմի առաջին եպիսկոպոսը, որն ընդունել է Մեծ պոնտիֆիկատի տիտղոսը (Pontifex Maximus), ինչն ավանդաբար սկզբում պատկանում էր թագավորին, ավելի ուշ՝ Գերագույն քրմին, իսկ պրինցիպատից ի վեր՝ կայսրին (մինչև 382 թվականին Գրացիանոսը չեղյալ կհայտարարեր այդ կարգը)[1]: Դառնալով Պապ՝ պայքարել է արևելյան հերետիկոսության՝ մանիքեության և հեթանոսության վերապրուկների դեմ: Աֆրիկայից (Կարթագենն ու Նումիդիան գրավված էին վանդալների կողմից) փախստականների հոսքերը ողողել էին Հռոմը: Պապը փախստականներին թույլ տվեց բնակություն հաստատել Հռոմում՝ հերետիկոսությունից լիակատար հրաժարվելու պայմանով։ Հրապարակայնորեն այրվել են նրանց գրությունները:

Աթիլլան և Լևոն պապը միջնադարյան մանրանկարում

Լևոն I-ը առաջ է քաշել Հռոմի եպիսկոպոսի՝ այլ քրիստոնյա պատրիարքների նկատմամբ գերակայության գաղափարը։  Հռոմի պապի վերադաս դիրքը ճանաչելու հիմնական փաստարկը եղել է Պետրոս առաքյալին Քրիստոսի տված խոստումը՝

Aquote1.png Եվ ես քեզ ասում եմ,Պետրո՛ս, որ դու ես այն վեմը, որի վրա պիտի շինեմ Իմ Եկեղեցին, ու դժոխքի դռները այն չպիտի հաղթահարեն: Եվ քեզ պիտի տամ երկնքի արքայության բանալիները, եվ ինչ որ մի անգամ կապես երկրի վրա, կապված պիտի լինի երկնքում: Եվ ինչ որ արձակես երկրի վրա, արձակված պիտի լինի երկնքում: Aquote2.png

Պետրոսը, այդպիսով, լինելով Եկեղեցու տեսանելի գլուխը՝ կարգված հենց իր՝ Քրիստոսի կողմից, և միաժամանակ լինելով Հռոմի առաջին եպիսկոպոսը, ըստ Լևոն I-ի, հաստատել է Հռոմի քահանայապետի գերակայությունը մնացած բոլոր քրիստոնյա պատրիարքների վրա։ Արևմտաեվրոպական քրիստոնյաները Լևոն I-ի այդ իրավունքը ճանաչեցին, իսկ Արևելյան Հռոմեական կայսրության քրիստոնյաները վիճարկում էին այդ գաղափարը[2]: 452 թվականին Պապը հանդիպեց Աթթիլայի հետ, նրան տվեց «Աստծո մտրակ» մականունը և համոզեց չավերել Հռոմը։ Այս հաղթանակի կապակցությամբ Լևոնը կարգադրել է Կապիտոլյան Յուպիտերի արձանը վերածեփել Սբ. Պետրոս առաքյալի պատկերաքանդակով, որը տեղադրվեց Վատիկանի Սբ. Պետրոսի բազիլիկում: Սբ. Պետրոսի բազիլիկին կից Լևոնը ևս երկու վանք է բացել՝ Սբ. Հովհաննեսի և Սբ. Պողոսի[3]:

Լևոն պապը Գեյզերիխին խնդրում է խնայել Հռոմը

455 թվականին հանդիպեց վանդալների թագավոր Գեյզերիխին, սակայն չկարողացավ փոխել քաղաքը գրավելու նրա մտադրությունը։ Սակայն, երբ Գեյզերիխը ներխուժեց Հռոմ, Պապը կարողացավ համոզել նրան, որ չավերի քաղաքը, չայրի շենքերը և անմեղ արյուն չթափի[3]:

Լևոնից հետո նրա գործերի մեծ ժողովածու է մնացել (96 քարոզներ և 120 ուղերձներ)[2]: Պահպանվել են Լևոն I-ի նամակները: Նամակագրական կապ է ունեցել Եվտիքիոսի և Սբ. Ֆլավիանոս Կոստանդնուպոլսեցու հետ, Չորրորդ տիեզերաժողովի ժամանակ արված ուղերձում[4] արտահայտել է իր՝ վերջինիս կողմից լինելու հանգամանքը: Սբ. Պետրոսի գերակայությանն է ենթարկեցրել Իլլիրիայի և Գալլիայի եպիսկոպոսներին: Լևոնը առաջին Պապն է, որ թաղվել է Վատիկանի Սբ. Պետրոսի բազիլիկում:

Սրբացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևոն Առաջին, Հռոմի պապ, Կոստանդնուպոլիս, 985 թվական:

Վաղուց ի վեր ուղղափառ եկեղեցու կողմից երկրպագվել է փետրվարի 18-ին: 1754 թվականին Բենեդիկտոս XIV պապը Լևոն I-ին շնորհեց Եկեղեցու Ուսուցիչ (doctor ecclesiae) տիտղոսը: Կաթոլիկական Հռոմեական եկեղեցին, մինչև 1971 թվականը, նրան երկրպագել է ապրիլի 11-ին:

Ավելի ուշ նրա հիշատակի օրը նշվում է փետրվարի 18-ին (մարտի 2)՝ նահանջ տարիներին, և փետրվարի 18-ին (մարտի 3)՝ ոչ նահանջ տարիներին, և նոյեմբերի 12-ին:

Վավերագրական կինոյում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հնության գաղտնիքները: Բարբարոսներ: Մաս 3: Գուննի (ԱՄՆ, 2003 թվական):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Джон Норвич История папства / Пер. с англ. А. В. Короленков. — 1-е изд.. — М,: АСТ, 2014. — С. 38. — ISBN 978-5-17-080844-1
  2. 2,0 2,1 Ковальский Я. Период II. Под опекой Римской империи // Папы и папство.
  3. 3,0 3,1 Грегоровиус Ф. История города Рима в средние века. — 2008.
  4. Лев Великий, свт. Послание к епископам, которые собирались на святом халкидонском соборе

Թարգմանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լևոն Մեծ: Խոսք Քրիստոսի Ծննդի / թարգմանությունը՝ Դ. Զոտովա, 2000 թվական:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Певницкий В. Ф. Լևոն Մեծ Սրբազանը և նրա քարոզները. Կիև, 1871.
  • Ковальский Я. Период II. Под опекой Римской империи // Папы и Папство.
  • Норвич Д. История папства. — М., АСТ, 2014.

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]