Դամասոս I (Հռոմի պապ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դամասոս I
Saintdamasus.jpg
 
Մասնագիտություն կաթոլիկ քահանա
Ծնունդ 300-ականներ
Հռոմ, Հռոմեական կայսրություն
Մահ դեկտեմբերի 12, 384
Հռոմ, Արևմտյան Հռոմեական կայսրություն

Դամասոս I (300-ականներ, Հռոմ, Հռոմեական կայսրություն - դեկտեմբերի 12, 384, Հռոմ, Արևմտյան Հռոմեական կայսրություն), Հռոմի եպիսկոպոս 366 թվականի հոկտեմբերի 1-ից մինչև 384 թվականի դեկտեմբերի 11-ը: Հռոմեական եպիսկոպոսներից առաջինն էր, որ ինքն իրեն սկսեց պապ կոչել (լատ.՝ papas):

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դամասոսը Հռոմում գտնվող Սուրբ Լորենսո եկեղեցու քահանա Անտոնիոյի և Լորենսոյի որդին էր: Նրա երիտասարդ տարիները համընկել են Կոստանդիանոս Ա Մեծ կայսեր, ով հռչակել էր ողջ Հռոմեական կայսրության տարածքներում քրիստոնյաներին դավանանքի ազատություն շնորհող Միլանի էդիկտը (313 թվական) կառավարման տարիների հետ: Կայսր Լիցինիուսը հրաժարվեց ճանաչել այդ էդիկտը, ինչը 324 թվականին հանգեցրեց քաղաքացիական պատերազմի և Կոստանդնուպոլսում քրիստոնեության կրոնական գերակշռությանը: Սա հիմք դարձավ Կոստանդնուպոլսի և Հռոմի աթոռների միջև ապագա մրցակցության համար: Այս տարիներին Դամասոսը մոտ 24 տարեկան էր:

Երբ Լիբերիոս պապը Կոստանդիոս II կայսեր կողմից 354 թվականին արտաքսվեց, Դամասոսը հռոմեական եկեղեցու ավագ սարկավագ էր և Լիբերիոսին ուղեկցեց դեպի աքսոր, թեպետ դրանից անմիջապես հետո վերադարձավ Հռոմ:

Հաջորդականության ճգնաժամ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լիբերիոս]]ի մահից հետո հոգևորականության շրջանում կոնֆլիկտ առաջացավ: Հռոմի բնակչության մի մասը և հոգևորականությունը հանդես եկան հօգուտ Ուրսինոսի , մնացյալ մասն էլ՝ Դամասոսի ընտրության: Պատմիչ Քելլին պնդում է, որ Դամասոսը ավազակախումբ էր վարձել, ովքեր գրոհեցին Հուլիանոսի բազիլիկան, որը Ուրսինոսի կողմնակիցների հավաքատեղին էր. պայքարի արդյունքում Ուրսինոսի 160 կողմնակիցներ սպանվեցին[1]: Պայքարի մասշտաբն այնպիսին էր, որ երկու քաղաքների պրեֆեկտներ կանչվեցին՝ այստեղ կարգ ու կանոնը վերականգնելու համար, և առաջին իսկ ձախողումից հետո նրանք Ուրսինոսին արտաքսեցին Գալլիա[2] Ուրսինոսը վերադարձավ, որպեսզի շարունակի պայքարը, բայց կրկին վտարվեց:

378 թվականի սինոդը բանադրեց Ուրսինոսին, իսկ Դամասոսը հռչակվեց ճշմարիտ պապ: Հակապապը հետագա տարիներին ևս շարունակեց ինտրիգներ սարքել Դամասոսի դեմ և վերջինիս մահից հետո իր պահանջները կրկին առաջ քաշելու ապարդյուն փորձեր անել:

Պապություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

380 թվականին կայսր Թեոդոսիոս I-ը քրիստոնեությունը հռչակեց պաշտոնական կրոն: Ունենալով կայսեր աջակցությունը՝ Դամասոս I-ը պայքար սկսեց ինչպես քրիստոնեական այլ հոսանքների (արիոսականության), այնպես էլ ոչ քրիստոնեական կրոնների դեմ: Այդ նպատակով հեթանոսական պանթեոնին հակադրեց քրիստոնեական նահատակների պանթեոնը, այդ թվում՝ առաջ բերվեց Սուրբ Պետրոսի պաշտամունքը: Դամասոսը ակտիվորեն զբաղվել է եկեղեցաշինությամբ: Նրա օրոք կարգի են բերվել քրիստոնեական կատակոմբները:

Սուրբ Դամասոս I-ը Սուրբ Հիերոնիմոս Ստրիդոնացուն հանձնարարել է սկսել Աստվածաշնչի թարգմանությունը, որը հետագայի հայտնի Վուլգաթան է: Պատարագների ժամանակ հունարեն լեզուն փոխարինվեց լատիներենով: Պահպանվել է Դամասոսի պաշտոնական գրագրությունը:

Հարաբերությունները քրիստոնեական այլ եկեղեցիների հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

381 թվականին կայսր Թեոդոսիոս I-ը Կոստանդնուպոլսում հրավիրեց 2-րդ տիեզերական ժողովը: Դամասոսին այդ ժողովին չհրավիրեցին: Ժողովը դատապարտեց արիոսականությունը, Կոստանդնուպոլսի եպիսկոպոսին ճանաչեց ըստ կարևորության երկրորդը՝ Հռոմի եպիսկոպոսից հետո, ինչպես նաև մի եկեղեցու եպիսկոպոսին արգելեց խառնվել մյուս քրիստոնեական եկեղեցու գործերին: Առաջին որոշման հետ Դամասոսը համաձայն եղավ, իսկ երկրորդի և երրորդի դեմ հանդես եկավ առարկությամբ: Նրա դիրքորոշումը անտեսեցին[3]:

Մահից հետո սրբադասվել է: Կաթոլիկ եկեղեցին նրա հիշատակը տոնում է դեկտեմբերի 11-ին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Kelly J. N. D. (1989)։ The Oxford Dictionary of Popes։ USA: Oxford University Press։ էջեր 32, 34։ ISBN 0192139649 
  2. Ammianus Marcellinus, 27.3.12; 27.9.9. Translated by J.C. Rolfe, Ammianus Marcellinus (Cambridge: Loeb Classical Library, 1939), pp. 19, 61ff
  3. Ковальский. Я Период II. Под опекой Римской империи // Папы и папство.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կովալսկիյ Փուլ II: Հռոմեական կայսրության խնամակալության տակ // Պապեր և պապականություն.

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]