Գանիմեդես

Գանիմեդես;
Տեսակ	Հին հունական դիցաբանության կերպար
Դիցաբանություն	Հունական դիցաբանություն
Սեռ	արական
Քաղաքացիություն	Տրոյա
Հայր	Տրովս
Մայր	Կալիորյա
Քույր/Եղբայր	Ilus? և Ասսարակ
	Category:Ganymede Վիքիպահեստում

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գանիմեդ (այլ կիրառումներ)

Գանիմեդես, Գանիմեդ (հին հունարեն՝ Γανυμήδης, Ganymēdēs (/ˈɡænɪˌmiːd/;^[1] /ˈɡænɪˌmid/^[2]), «հանդուգն զվարճանք»), հին հունական դիցաբանությունում^[3] դարդանների Տրովս արքայի և Կալլիրոյայի որդին (կամ Լեոմեդոնտի որդին^[4], կամ Դարդանոսի որդին^[5], կամ Ասսարակի որդին^[6], կամ Էրիքթոնիոսի որդին^[7], կամ Տրոիլոսի որդին^[8])։ Արտակարգ գեղեցկության պատճառով աստվածները (Զևսի արծիվը) նրան առևանգում և տանում են երկինք (Օլիմպոս), որտեղ նա դառնում է Զևսի սիրելին և մատռվակը^[9]։ Ավելի ուշ առասպելներում ինքը՝ Զևսը, արծվի կերպարանքով, առևանգում է Գանիմեդեսին^[10], իսկ Գանիմեդեսի հորը՝ Տրովսին, իբրև մխիթարանք, նվիրում է անմահ ձիեր լծած ռազմակառք, նաև հավաստիացնում, որ նրա որդին այլևս անմահ է լինելու։

Արվեստում

Գանիմեդեսը պատկերվել է իբրև գեղեցիկ պատանյակ, հաճախ գինու գավաթը ձեռքին։ Արվեստում Գանիմեդեսի առևանգումը հաճախակի հանդիպող սյուժե է (հույն արձանագործ Լեոքարեսի կերտած քանդակը, Միքելանջելոյի, Տիցիանի, Կոռեջոյի, Ռեմբրանտի, Տորվալդսենի և այլոց կտավներն ու քանդակները)։ Փոխաբերական իմաստով (հաճախ հեգնական) Գանիմեդես նշանակում է մատուցող^[11]։

Քնաթաթախ Գանիմեդեսը, որը երեկ շոկոլադով թռչում էր ճանճի պես...

- Ն. Վ. Գոգոլ «Նևսկի պողոտան»

Շ. Ա. Պ. վան Լուու, Գանիմեդեսի մուտքը Օլիմպոս. 1768.
Ռեմբրանտ, Գանիմեդեսի առևանգումը. 1635. Դրեզդենի պատկերասրահ
Էստաշ լե Սյուեր, Գանիմեդեսի առևանգումը. 1650. Լուվր
Քրիստիան Վիլհելմ Ալլերս, Գանիմեդեսի առևանգումը. 1913.
Կորած բնօրինակի պատճեն, մատիտ. 1532. Արքայական հավաքածու, Վինձոր ամրոց

Աստղագիտության մեջ

Դիցաբանական կերպարի անունով են կոչված Գալիլեո Գալիլեյի կողմից 1610 թ. հայտնաբերված Յուպիտերի Գանիմեդ արբանյակը և Գանիմեդ (1036) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1924 թվականին աստղագետ Վալտեր Բաադեի կողմից։

Գրականություն

Ганимед // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.(ռուս.)

Ծանոթագրություններ

↑ «English Dictionary: Definition of Ganymede». Collins. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 20-ին.
↑ «American English Dictionary: Definition of Ganymede». Collins. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 20-ին.
↑ Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.265, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.2. С.44-45
↑ Лесх. Малая Илиада, фр.29 Бернабе
↑ Еврипид. Ифигения в Авлиде 1049; Киклоп 586
↑ Гигин. Мифы 224
↑ Гигин. Мифы 271
↑ Первый Ватиканский мифограф II 82, 1
↑ Гомер. Илиада V 266; Пиндар. Олимпийские песни I 45; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 5, 9; III 12, 2; См. Лесх. Малая Илиада, фр.29 Бернабе; Гимны Гомера IV 210.
↑ Феокрит. Идиллии XX 41; Овидий. Метаморфозы X 155—161
↑ Մ. Բոտվիննիկ, Մ. Կոգան, Մ. Ռաբինովիչ, Բ. Սելեցկի. «Դիցաբանական բառարան», Երևան, 1985, էջ 208-209։

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գանիմեդես» հոդվածին։

[collins_english-1] «English Dictionary: Definition of Ganymede». Collins. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 20-ին.

[collins_american-2] «American English Dictionary: Definition of Ganymede». Collins. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 20-ին.

[3] Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.265, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.2. С.44-45

[4] Лесх. Малая Илиада, фр.29 Бернабе

[5] Еврипид. Ифигения в Авлиде 1049; Киклоп 586

[6] Гигин. Мифы 224

[7] Гигин. Мифы 271

[8] Первый Ватиканский мифограф II 82, 1

[9] Гомер. Илиада V 266; Пиндар. Олимпийские песни I 45; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 5, 9; III 12, 2; См. Лесх. Малая Илиада, фр.29 Бернабе; Гимны Гомера IV 210.

[10] Феокрит. Идиллии XX 41; Овидий. Метаморфозы X 155—161

[dicabanakan_bararan-11] Մ. Բոտվիննիկ, Մ. Կոգան, Մ. Ռաբինովիչ, Բ. Սելեցկի. «Դիցաբանական բառարան», Երևան, 1985, էջ 208-209։

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]