Օվկիանոս (դիցաբանություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օվկիանոս (այլ կիրառումներ)
Օվկիանոս
Oceanus IstArchMu764c.jpg
Տեսակտիտաններ, ծովի հունական աստված և անձնավորում
Դիցաբանությունհին հունական դիցաբանություն
Սեռարական
ՀայրՈւրանոս
ՄայրԳեա
Քույր/ԵղբայրՏեթիս, Հռեա[1], Կրոնոս, Հապետոս, Հիպերիոն, Թեմիս և Թեյա
ԱմուսինՏեթիս[2]
ԿողակիցNais (nymph)?
ԶավակներԿլիմենե, Նեմեսիս, Կալիպսո, Amalthea?, Եվրոպա, Ամփիտրիտա, Մետիս, Տիխե[3], Փիլիրա, Aethra?, Պլեյոնե, Ստիքս, Ասիա, Chryseis?, Պեիթո, Ռոդոս, Plouto?, Հեսիոնե, Դորիս, Clytie?, Կալիրոե, Enipeus?, Lysithea?, Telesto?, Eidyia?, Periboea?, գետերի հունական աստվածներ, Acaste?, Bolbe?, Ceto?, Zeuxo?, Admete?, Եվրինոմե, Adrasteia?, Ախելոս[4], Nilus?, Inachus?, Alpheus?[5][6][7], Սկամանդր (դիցաբանություն), Sangarius?, Peneus?, Cebren?, Meander?, Simoeis?, Spercheus?, Strymon?, Asterion?, Axius?, Ladon?, Merope?, Դիոնե, Capheira?, Ianthe (mythology)?, Էլեկտրա[8], Argeia?, Crinisus?, Eridanos?, Ասոպուս, Aeas?, Ardescus?, Aegaeus?, Aesar?, Aesepus?, Evenus?, Istrus?, Asterope?, Caicus?, Daeira?, Caanthus?, Zeuxippe?, Creusa?[9], Termessus?, Symaithos?, Phyllis?, Kydnos?, Cladeus?, Chremetes?, Clitumnus?, Կիֆիսոս, Cephissus?, Cephissus?, Caystrus?, Ismenus?, Hermus?, Իդասպիս, Hebrus?, Haliacmon?, Granicus?, Borysthenes?, Baphyras?, Brychon?, Elisson?, Erasinos?, Ascanius?, Q8202607?, Anaurus?, Anigrus?, Anapos?, Amnisus?, Nephele?, Քարիկլո, Orseis?, Chrysas?, Pamisus?, Meliboea?, Passalus?, Աքերոն, Oceanids?, Klytia?, Acmon?, Phasis?, Ocyrhoe?, Leuce?, Neda?, Տրիպտոլեմոս, Almo?, Galaxaura?, Hippo?, Asterodeia?, Beroe?, Q3645274?, Կորիֆ, Dmia?, Dodone?, Eidothea?, Ephyra?, Evagoréis?, Eudore?, Evenus?, Evphrátes?, Ganges?, Pactolus?, օվկիանուհիներ, Cerceis?, Amphiro?, Plexaure?, Thrace?, Pasithoe?, Thoe?, Ianire?, Argie?, Xanthe?, Menestho?, Melobosis? և Leucippe the Oceanid?[10]
ԱսպարեզOceanus?
ՀատկանիշներՀամաշխարհային մեծ գետի, հողերի ջրարբիացման, բոլոր գետերի, ակունքների, ծովային հոսանքների, արևին, լուսնին, աստղերին ապաստան տվող աստված
Commons-logo.svg Oceanus Վիքիպահեստում
Mosaïque Oceanos.jpg
Lightmatter trevifountain.jpg

Օվկիանոս (հին հունարեն՝ Ὠκεανός), հունական դիցարանի արգասավորության, համաշխարհային մեծ գետի, հողերի ջրարբիացման, բոլոր գետերի, ակունքների, ծովային հոսանքների, արևին, լուսնին, աստղերին[11][12] ապաստան տվող աստվածը։ Ըստ Հոմերոսի՝ Օվկիանոսը ոչ միայն աստված է, այլ ամեն ինչի սկիզբը[13][14]։ Ըստ Հեսիոդի՝ Օվկիանոսը տիտան է, Գեայի և Ուրանոսի (Երկնքի և Երկրի) որդին, Կրոնի, Հիպերիոնի և Թեայի եղբայրը, Թետիս աստվածուհու եղբայրն ու ամուսինը։ Օվկիանոսն ու Թետիսը լույս աշխարհ բերեցին երեք հարյուր որդի-գետեր (հին հունական գետերի աստվածներ), նույնքան էլ դուստրեր՝ օվկիանիդներ։[12][14][15][16]

Օվկիանոսը չմասնակցեց տիտանների հարձակմանը իր հոր վրա, ինչպես նաև տիտանների և Զևսի ճակատամարտին, դրա համար էլ կարողացավ պահպանել իր բարձր դիրքը[12][15][16][17][18]։

Ըստ Ապոլլոդրոսի՝ Օվկիանոսը Զևսի[12][16] առաջին կնոջ՝ Մետիսի[16] և Պրոմեթևսի հայրն է։ Աստվածները նրան համարում են իրենց ծերացած ծնողը, հոգ են տանում նրա մասին՝ չնայած որ նա ապրում է առանձնության մեջ։

Հեռավոր արևմուտքում Օվկիանոսը գծում է կյանքի և մահվան սահմանը[12][16], այդտեղ էր գտնվում անդրերկրային թագավորությունը։[19].

Նրա ջրերից ծնվում է Պեգասը[20]։ Էսքիլեսը թևավոր ձիուն[21] համարում էր Օվկիանոսի սեփականությունը։

Որոշ այլ աղբյուրների համաձայն՝ Օվկիանոսի զավակներն են համարվում Տրիպտոլեմոսը և Կերկոպսը, ինչպես նաև Ստիքսը՝ Եքիդնայի[22] մայրը։

Օվկիանոսին է նվիրված 83-րդ օրփեոսյան հիմնը։ Օվկիանոսը Էսքիլեսի «Պրոմեթևսը շղթայված»[12] ողբեգության գործող անձանցից մեկն է։

Ըստ Անդրոն Հալիկառնասցու՝ Օվկիանոսի կանայք են համարվել նաև Պարֆենոպան և Պոմֆոլիգան։

Հունական դիցարանում, ի տարբերություն Պոսեյդոնի, Օվկիանոսի կերպարն[12] ամբողջական չէ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Любкер Ф. Rhea (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1153—1154.
  2. Любкер Ф. Tethys (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1359.
  3. Любкер Ф. Τύχη (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1428.
  4. Любкер Ф. Achelous (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 8.
  5. Любкер Ф. Ἀλφειός (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 71.
  6. Алфей (ռուս.) // Энциклопедический лексиконСПб.: 1835. — Т. 2. — С. 44.
  7. Алфей (ռուս.) // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1890. — Т. Iа. — С. 486.
  8. Любкер Ф. Electra (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 460.
  9. Любкер Ф. Creusa (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 355.
  10. Παυσανίας 4.30.4 // Description of Greece (հին հունարեն.)
  11. Любкер, 2007
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 12,6 Океан // Античный мир. Словарь-справочник. EdwART. 2011.
  13. ГОМЕР
  14. 14,0 14,1 «Введенский Б. А. . Большая советская энциклопедия Том 30 — Большая Советская Энциклопедия Второе издание<»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-04-13-ին։ Վերցված է 2014-10-15 
  15. 15,0 15,1 Океан // Щеглов Г., Арчер В. Мифологический словарь, 2006 г.
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 Тахо-Годи А. А. Мифы народов мира (см. ссылки ниже)
  17. Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 1, 3-4 далее
  18. БСЭ (см. ссылки ниже)
  19. Гомер. Одиссея XX 508
  20. Гесиод. Теогония. 282
  21. Эсхил. Прикованный Прометей 395
  22. Эпименид — Мифология греков и римлян