Գեա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գեա
Feuerbach Gaea.jpg
Տեսակհին հունական առաջին աստվածներ
Դիցաբանությունհին հունական դիցաբանություն
Սեռիգական
Հունական գրաձևΓαία
Երևի համընկնում էՏելլուս և Մայր Հող
Զբաղմունքերկրի աստվածուհին
ՀայրԵթեր, Քաոս
ՄայրՀեմերա
ԵղբայրՏարտարոս, Տալասա
Քույր/ԵղբայրՆիքս և Էրոս
ԱմուսինՈւրանոս և Տարտարոս
ԿողակիցՊոսեյդոն, Զևս և Հելիոս
ԶավակներOurea?, Կրոնոս[1], Ուրանոս, Հռեա[2], Eurymedon?, Օվկիանոս, Տիփոն, Տեթիս[3], Alcyoneus?, Enceladus?, Damysos?, Alpos?, Mimas?, Gyges?, Klytios?, Ephialtes?, Porphyrion?, Gration?, Hippolytos?, Բրիարեոս, Brontes?, Anax?, Pallas?, Aristaeus?[4], Astraios?, Eurytos?, Hoplodamus?, Cottus?, Otus?, Polybotes?, Pelorus?, Steropes?, Melia?, Arges?, Ներևս, Կրիոս, Թեյա[5], Փեբե, Կեոս, Հապետոս[6], Հիպերիոն[7], Թեմիս, Մնեմոսինե, Պոնտոս, Փորկիս, Կետո, Թավմաս, Եվրիբիա, Տելքիներ, Մեգերա, Ալեկտո, Տիսիփոնե, Q3603818?, Անթեոս, Մանես, Q2144233?, Syceus?, Դիոնե, Acmon?, Hyllus?, Q352278?, Creusa?[8], Տրիպտոլեմոս, Glauce?, Էգեոն, Էտնա, Altercatio?, Athos?, Euonymus?, Colophómvs?, Corydon?, Damasen?, Daphne?, Q21768383?, Q60173545?, Dolos?, Q60182613?, Էքիդնա, Effra?, Emphytus? և Q16329518?
Ասպսրեզfertility?
Կապված կերպարներՈւրանոս, Պոնտոս, Տարտարոս, Կրոնոս, Զևս, Պոսեյդոն, Հեփեստոս
Gaia Վիքիպահեստում

Գեա (հին հունարեն՝ Γαία, նշ. է երկիր), երկրի անձնավորումը։

Գեան համարվում էր մարդկանց նախամայրը և հողի գրկում թաղված մեռյալների մեծ օթևանը։

Ըստ Հեսիոդոսի Գեան առաջինն անջատվում է Քաոսից և իրենից ծնում է Ուրանոսին (Երկնքին), Հորաներին և Պոնտոսին (ծովը). Ուրանոսից Գեան ծնում է տիտաններին, կիկլոպներին, հեկատոնքեյրներին։ Գեան համարվում էր նաև Էրիննիաների, գիգանտների և մելիաների մայրը։ Պոնտոսի հետ Գեայի մերձեցումից լույս աշխարհ են եկել Ներևսը, Թավմասը, Փորկիսը, Կետոն և Եվրիբան։ Իբրև գիգանտների մայր, Գեան փորձել է օգնել գիգանտներին գիգանտոմաքիայի ժամանակ։

Գեայի պաշտամունքը մեծ դեր է խաղացել նախնիներին մեծարելիս։ Երդման ժամանակ նրա անունը ամենասրբազանն էր։ Իբրև բերք պարգևող (Գեա Կարպոֆորոս–բերքատու), Հունաստանում ամենուրեք մեծարում էին նրան։ Ըստ ավանդության, հին Դելփյան տաճարը, նախքան այստեղ Ապոլլոնի հայտնվելը, եղել է Գեայի սրբավայրը։ Դոդոնեում նա համարվում էր Զևսի կինը։ Հետագայում որպես Զևսի կին նրա մասին եղած պատկերացումները ետ են մղվում Դիոնեի, Հերայի, Դեմետրայի կերպարների շնորհիվ։ Ուշ շրջանում Գեային հաճախ շփոթել են Դեմետրիայի և Կիբելեի հետ։ Անտիկ աշխարհում Գեայի պատկերումները քիչ են. Պերգամի զոհասեղանի ֆրիզում Գեան մինչև իրանը հողի մեջ է, ձախ ձեռքին առատության եղջյուրը բռնած, նա աղաչում է Զևսին գթալ գիգանտներին[9]:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Любкер Ф. Κρόνος // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 356–357.
  2. Любкер Ф. Rhea // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1153–1154.
  3. Любкер Ф. Tethys // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1359.
  4. Любкер Ф. Aristaeus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 147.
  5. Любкер Ф. Θεία // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1370.
  6. Любкер Ф. Iapetus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 653.
  7. Любкер Ф. Hyperion // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 649–650.
  8. Любкер Ф. Creusa // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 355.
  9. Դիցաբանական բառարան, Երևան, 1985, էջ 49–50։