Հիպնոս (դիցաբանություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Հիպնոս (այլ կիրառումներ)
Հիպնոս
Waterhouse-sleep and his half-brother death-1874.jpg
Տեսակ Աստված Հունական դիացաբանությունից
Դիցաբանություն հին հունական դիցաբանություն
Սեռ արական
Հունական գրաձև հին հուն․՝ Ὕπνος
Երևի համընկնում է Somnus
Զբաղմունք քնի աստված
Հայր Էրեբոս
Մայր Նիքս
Ամուսին Պասիփայա
Զավակներ Մորփեոս, Oneiroi, Phantasos և Phobetor
Ատրիբուտներ կակաչի գլխիկը, ոչ մեծ եղջյուրը
Hypnos Վիքիպահեստում

Հիպնոս (հին հուն․՝ Ὕπνος - «քուն»), հին հունական դիցաբանությունում[1] քնի անձնավորումը, Նիքսի և Էրեբոսի որդին[2]։ Թանատոսի (Մահվան), մոյրաների (ըստ Հեսիոդոսի), Նեմեսիսի, Էրինիների, Քարոնի և Նիքսի մյուս զավակների եղբայրը։ Հիպնոսը հանգիստ է, խաղաղ։ Նրան ենթարկվում էին նույնիսկ աստվածները։ Պատկերվում էր որպես թևավոր պատանի. նրան պատկերել են նաև քնած տղայի տեսքով։ Հիպնոսի ատրիբուտներն են՝ կակաչի գլխիկը և ոչ մեծ եղջյուրը։

Ըստ Հեսիոդոսի՝ Հիպնոսն ապրում է աշխարհի եզրին[3] և նրան երբեք չի նայում Արև-Հելիոսը։

Հոմերոսի մոտ նա ապրում էր Լեմնոս կղզում և հանդես էր գալիս որպես Զևսի սուրհանդակ[4]։ Մինչ Հերան հետապնդում էր Հերակլեսին, Հիպնոսը քնեցնում է Զևսին։ Զևսի զայրույթից Հիպնոսին փրկում է մայրը՝ Նիքսը, ում Զևսը չէր համարձակվի վիրավորել։ Երկրորդ անգամ Հիպնոսը քնեցնում է Զևսին կրկին Հերայի խնդրանքով, որպեսզի հնարավորություն տա հույներին ճակատամարտում հաղթելու տրոյացիներին։ Որպես պարգև արած գործի համար Հերան խոստանում է Հիպնոսին՝ կնության տալ քարիսներից ամենակրտսերին՝ Պասիփայային[5]։

Օվիդիուսը իր «Մետամորֆոզներում» նկարագրում է քարանձավ կիմերների երկրում, որտեղ բնակվում էր Հիպնոսը և որտեղ իշխում էր հավերժական մթնշաղը։ Այդտեղից էր հոսում մոռացության աղբյուրը և քարանձավում հիասքանչ մահճակալին քնած էր Հիպնոսը[6]։

Աստվածության անունից է առաջացել «հիպնոս» բառը։

Արվեստում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիպնոսին է նվիրված LXXXV օրփեոսյան հիմնը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.305, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.2. С.157
  2. Հեսիոդոս. Թեոգոնիա 212
  3. Հեսիոդոս. Թեոգոնիա 756.762-763
  4. Հոմերոս. Իլիական II 7
  5. Նոննուս. Գործք Դիոնիսոսի XXXI 122
  6. Օվիդիուս. Մետամերֆոզներ XI 592—622