Հելիոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հելիոս
OdysseyApollo.png
Տեսակ Աստված Հունական դիացաբանությունից և Արևապաշտություն
Դիցաբանություն հին հունական դիցաբանություն
Սեռ արական
Այլ մշակույթներում Սոլ
Երևի համընկնում է Sol
Հայր Հիպերիոն[1][2]
Մայր Թեյա[1]
Եղբայր Էոս
Քույր Սելենե
Քույր/Եղբայր Էոս
Ամուսին Rhodos, Ceto և Aegle
Կողակից Aegle, Կլիմենե, Գեա, Q339980?, Merope, Neaera, Պերսե և Սելենե
Զավակներ Aegiale, Merope, Ֆայետոն, Phaethusa, Lampetia, Պերսես, Astris, Aeëtes, Կիրկա[3], Pasiphaë[4], Heliadae, Cercaphus, Candalus, Actis, Tenages, Triopas, Ochimus, Lindus, Macareus, Q9090441?, Q8209012?, Electryone, Euphrosyne, Thalia, Ագլայիա, Ալոեուս, Aetheria, Bisaltes, Ավգեաս, Aega, Clymenus, Քարիտներ, Phaetontides, Q3739958?, Dioxippe և Helia
Հատկանիշներ արևի աստված
Helios Վիքիպահեստում

Հելիոս, արևի աստվածը հին հունական դիցաբանության մեջ։ Համարվել է տիտանոս Հիպերիոնի և Թեյայի որդին, Սելենեի (Լուսին) և Էոսի (Արշալույս) եղբայրը։ Դիտվել է նաև կույրերի ամոքիչ և կուրությամբ պատժող աստված։ Ըստ առասպելաբանության, Հելիոս ամեն առավոտ ելնելով Արևելյան օվկիանոսից և քառաձի ոսկե կառքի վրա սլանալով երկնակամարով՝ երեկոյան հանգրվանում է Արևմտյան օվկիանոսում։ Թրինակե (Սիկիլիա) կղզում իբր Հելիոսի դուստրերը՝ Հելիադաները, արածեցնում են 350 ոսկե ցուլեր (խորհրդանշում են լուսնային տարվա օրերը), իսկ նրա ոսկեպտուղ այգիները հսկում են Հեսպերիդաները։ Հելիոսի կինը համարվել Է Պերսիդա հավերժահարսը։ Իսկ Հելիադաները, Փաեթոն և Ավգեոս որդիները ծնված են համարվում օվկիանուհի Կլիմենայից։

Հելիոսի գլխավոր տաճարատեղին եղել Է Հռոդոս կղզին։ Մ. թ. ա. հինգերորդ դարից հետո հույները Հելիոսին նույնացրել են Ապոլլոնի հետ, իսկ հռոմեացիները՝ Սոլ (Արեգակ) աստծուն։ Հույն քանդակագործ Լիսիպպոսը և նրա աշակերտները Հռոդոսում կերտել են քառաձի կառքով ընթացող Հելիոսի պատկերը։ Հռոդոսյան դրամների վրա Հելիոսի գլուխը պատկերված Է իբրև արևի սկավառակ։ Հելիոսին երբեմն պատկերել երկիրը խորհրդանշող գունդը ձեռքին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Любкер Ф. Ἥλιος // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 598–599.
  2. Любкер Ф. Hyperion // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 649–650.
  3. https://www.wikidata.org/wiki/Q187602
  4. https://www.wikidata.org/wiki/Q203236
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 334 CC-BY-SA-icon-80x15.png