Նիկոլայ Գոգոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Նիկոլայ Գոգոլ
Nikolai Gogol.jpg
Ծնվել է մարտի 20 (ապրիլի 1), 1809[1][2], մարտի 19 (31), 1809[3][4] կամ ապրիլի 2, 1809({{padleft:1809|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[5]
Ծննդավայր Վելիկիե Սորոչինցի, Q4295557?, Պոլտավայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1]
Վախճանվել է փետրվարի 21 (մարտի 4), 1852[1][2] (42 տարեկանում)
Վախճանի վայր Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն[6]
Գրական անուն В. Алов, П. Глечик, Н. Г., ОООО, Г. Янов, N. N. և ***
Մասնագիտություն դրամատուրգ, պատմաբան, գրական քննադատ, ուսուցիչ, բանաստեղծ, advertising person, արձակագիր, արձակ, դրամատուրգ և հրապարակախոս
Լեզու ռուսերեն[7]
Ազգություն ուկրաինացի
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Կրթություն Our Lady of the Rosary University
Ժանրեր դրամա և արձակ
Ուշագրավ աշխատանքներ Մեռած հոգիներ
Ստեղծագործությունների ցանկ Nikolai Gogol bibliography
Nikolai Gogol Signature.svg
Նիկոլայ Գոգոլ Վիքիքաղվածքում
Նիկոլայ Գոգոլ Վիքիդարանում
Nikolai Gogol Վիքիպահեստում

Նիկոլայ Վասիլևիչ Գոգոլ (ռուս.՝ Николай Васильевич Гоголь (ի ծնե տրված ազգանունը՝ Յանովսկի (Яновский), մարտի 20 (ապրիլի 1), 1809[1][2], մարտի 19 (31), 1809[3][4] կամ ապրիլի 2, 1809({{padleft:1809|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[5], Վելիկիե Սորոչինցի, Q4295557?, Պոլտավայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1] - փետրվարի 21 (մարտի 4), 1852[1][2], Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն[6]), ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, բանաստեղծ, գրաքննադատ։ Ռուսական գրականության հայտի դեմքերից է[8]։ Սերում է Գոգոլ-Յանովսկիների ազնվական տոհմից։ Ժամանակակիցները նրան համարել են ռուսական ռեալիստական գրականության նատուրալիստական դպրոցի ակնառու ներկայացուցիչներից մեկը, սակայն հետագայում գրականագետները նրա ստեղծագործություններում բացահայտել են ռոմանտիկական զգացմունքայնություն՝ սյուրռեալիզմի և գրոտեսկի դրսևորումներով հանդերձ /,,Քիթը,,, Շինելը,,, ,,Վիյը,,, ,,Նևսկի պողոտան,,/ : Նրա վաղ շրջանի ստեղծագործություններում /,,Երեկոներ՝ Դիկանկայի մերձակա խուտորում,,/ զգացվում է ուկրաինական մշակույթի, բանահյուսության ազդեցությունը: Ուշ շրջանի երկերում /,,Ռևիզորը,,, ,,Մեռած հոգիներ,,/ ծաղրի է ենթարկել քաղաքական կոռուպցիան ռուսական կայսրությունում: Գոգոլի լավագույն ստեղծագործություններից են համարվում նաև ,,Տարաս Բուլբա,, վեպը, ,,Ամուսնություն,, թատերգությունը, ,,Ցնորվածի հուշատետրը,,, ,,Պատմություն այն մասին, թե ինչպես Իվան Իվանովիչը գժտվեց Իվան Նիկիֆորովիչի հետ,,, ,,Դիմանկարը,, և այլ պատմվածքներ:


Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանկություն և պատանեկություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկոլայ Գոգոլը ծնվել է 1809 թվականի մարտի 20-ին (ապրիլի 1) Պսյոլ գետի մոտ՝ Վելիկիե Սորոչինցիում, Պոլտավայի մարզի Միրգորոդի շրջանում: Նիկոլայ նրան անվանել են Նիկոլայ Լուսավորչի պատվին: Ըստ ընտանեկան ավանդության՝ նա սերում է կազակներից, և ենթադրվում է, որ եղել է զապորոժյան ռեչ-պոսպոլիտայի զորքերի հետման Օստապ Գոգոլի հետնորդներից:

1818–1819 թվականներին սովորել է Պոլտավայի գավառական ուսումնարանում, 2 տարի անց՝ 1821 թվականին, ընդունվել Նեժինի բարձրագույն գիտությունների գիմնազիան, որն ավարտել է 1828 թվականին։ Քանի որ հորից զրկվել էր, երբ դեռ ընդամենը 15 տարեկան էր, նրա կանոնովոր կրթությունը հիմնականում ապահովել է մայրը՝ իր մի կերպ խնայած փողերով: Գիմնազիան ավարտելուց հետո Գոգոլը մեկնել է Պետերբուրգ՝ հռչակ ձեռք բերելու մեծ տենչը սրտում: Բայց հույսերը սկզբնական շրջանում մեծ դժվարությամբ էին արդարանում: Չնայած ձեռնարկած բազմաթիվ փորձերին՝ այդպես էլ չհաջողվեց որևէ թատրոնում դերասան ընդունվել: Պետական ծառայողի գործն էլ շատ արագ հիասթափեցրեց: Եվ Գոգոլը որոշեց ուժերը փորձել գրականության ասպարեզում; Թեև այստեղ ևս առաջին փորձը ձախողվեց /քննադատները բառի բուն իմաստով ջախջախեցին իր իսկ միջոցներով տպագրած ,,Գանց Կյուխելգարտեն,, պոեմը, և նա հավաքեց ու ոչնչացրեց դրա օրինակները/ , այնուամենայնիվ Գոգոլին հաջողվեց մուտք գործել գրական շրջանակներ, կապեր հաստատել ճանաչված գրողների հետ, որոնք նրան ծանոթացրեցին նաև Ալեքսանդր Պուշկինի հետ; Առաջին հաջողությունը եկավ «Երեկոներ՝ Դիկանկայի մերձակա խուտորում» պատմվածքների ժողովածուի հետ և ամրապնդվեց դրա երկրորդ գրքի, ապա նաև՝ պատմվածքների «Միրգորոդ» ժողովածուի լույս ընծայումով: Հաջորդաբար հրատարակված «Տարաս Բուլբա» վեպը, «Ռևիզորը» թատերգությունը և այլ ստեղծագործություններ բազմապատկեցին նրա համբավը իբրև մեծատաղանդ գրողի:

Գոգոլի մի շարք ստեղծագործություններ, այդ թվում՝ «Երեկոներ Դիկանկայի մերձակա խուտորում» և «Միրգորոդ» պատմվածքների ժողովածուները, «Ռևիզոր» և «Ամուսնություն» կատակերգությունները, «Մեռած հոգիներ» վեպը թարգմանվել են հայերեն[9]։

Հոգեկան խանգարումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գոգոլը տառապել է մանիակալ-դեպրեսիվ պսիխոզով։ Առաջին նոպան Գոգոլը վերապրել է 1840 թվականին՝ 31 տարեկանում, երբ գտնվում էր Հռոմում։ Երկու տարի անց՝ 1842 թվականին, նոպայի ժամանակ գրած մի նամակում նա նշում է.

Aquote1.png Ինձ տիրել է ինձ համար արդեն սովորական պերիոդիկ հիվանդությունը, որի ժամանակ ես գտնվում եմ անշարժ վիճակում սենյակում երբեմն 2-3 շաբաթվա ընթացքում։ Գլուխս փայտացել է։ Աշխարհի հետ ինձ կապող կապերը, կտրվել են։ Չկա ավելի բարձր կոչում քան ճգնավորի կոչումը[10]: Aquote2.png


1846 թվականին նրա հոգեկան վիճակն ավելի է ծանրանում։ Մինչև կյանքի վերջը տառապել է՝ հոգեկան խոր ճգնաժամ ապրելով[11]։ Որոշ աղբյուրների համաձայն՝ տառապել է շիզոֆրենիայով։ Գոգոլի մոտ արտահայտված են եղել մի շարք ախտանիշեր, ինչպիսիք են՝ տեսողական և լսողական հալյուցինացիաները, դեպրեսիվ վիճակները, իպոխոնդրիան, կլաուստրոֆոբիան[12]։

Հայտնի հոգեբույժ Վլադիմիր Ֆյոդորովիչ Չիժը (1855—1922) «Փիլիսոփայական հարցեր և հոգեբուժություն» ամսագրում (1903-1904) ներկայացրել է «Նիկոլայ Գոգոլի հիվանդությունը» վերնագրով հոդված[13]։ Հոդվածում հոգեբուժության տեսանկյունից վերլուծության է ենթարկել գրողի հիվանդությանը վերաբերող հակասական հարցը։ Չիժի տեսանկյունից՝ Գոգոլի հոգեկան հիվանդությունը արտահայտվել է դեռ վաղ երիտասարդության տարիներին, տևել է 10 տարի՝ մինչև նրա կյանքի վերջին օրերը։

Չիժի հետ համամիտ չեն փիլիսոփայական գիտությունների պրոֆեսոր Վ.Մ.Ռոզինը[14], դոկտոր Ա.Պ.Դավիդովը[15] և շատ այլ գիտնականներ։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118540424 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 Encyclopædia Britannica Encyclopædia Britannica, Inc., 1768. — Vol. 22. — ISBN 978-1-59339-292-5
  4. 4,0 4,1 Կայքէջ
  5. 5,0 5,1 https://digi.kansalliskirjasto.fi/aikakausi/binding/870925/articles/117202
  6. 6,0 6,1 6,2 Гоголь Николай Васильевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119052865
  8. գիրք |ответственный = Гл. редактор Г. П. Шалаева. |заглавие = Кто есть кто в мире |издательство = Филологическое общество «СЛОВО»: ОЛМА-ПРЕСС Образование |место = М. |страницы = 361 |isbn = 5-8123-0088-7
    Энциклопедия Кольера. Открытое общество. 2000.
    Биографический словарь. 2000.
    Большая биографическая энциклопедия. 2009.
    Биографический словарь. 2000.
  9. Երկերի ժողովածու։ 6 հ. / Ն. Գոգոլ ; Թարգմանություն՝ Դերենիկ Դեմիրճյան, Ա. Փալանջյան ; Խմբագիր՝ Լ.Ա. Քալանթար. - Երևան: Հայպետհրատ, 1953-. - 6 հ. ; 19 սմ. - Հ. 1 (1953, 480 էջ) : [Երեկոներ Դիկանկայի մերձակա խուտորում] - Հ. 2 (1953. - 323 էջ) : Միրգորոդ - Հ. 3 (1954, 325 էջ) : Վիպակներ - Հ. 4 (1954, 382 էջ) : [Ռևիզորը ; Ամուսնություն ; Խաղամոլները] - Հ. 5 (1952, 494 էջ) : Մեռած հոգիներ - Հ. 6 (1955, 550 էջ) Ընտիր հոդվածներ և նամակներ Դեմիրճյան, Դերենիկ Կարապետի, 1877-1956 թարգմ. Փալանջյան, Աշոտ Մարտինի, 1895-1979 թարգմ. Քալանթար, Լևոն Ալեքսանդրի, 1891-1959 խմբ.
  10. Գոգոլի հոգեկան հիվանդություն
  11. Հոգեկան անկայուն վիճակ
  12. Հոգեկան խանգարումներ ունեցող 9 գրողներ
  13. Чиж В. Ф.։ «Национально-культурный портал "Gogol.ru"»։ Болезнь Н. В. Гоголя։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-09-02-ին։ Վերցված է 2014-07-15 
  14. Розин В. М., «Понять жизнь и поступки Гоголя»
  15. Давыдов А.П. - Душа Гоголя, Ассоц. исследователей рос. о-ва (АИРО–XXI), Новый хронограф, 2008, Российское общество соврем. исслед., isbn=978-5-95881-065-2|тираж=3000