Յոհան Նեսկենս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Յոհան Նեսկենս
հոլ.՝ Johan Neeskens
Քաղաքացիությունը  Նիդերլանդների Թագավորություն
Ծննդյան ամսաթիվ սեպտեմբերի 15, 1951(1951-09-15)[1][2] (72 տարեկան)
Ծննդավայր Հեյմստեյդե, Հյուսիսային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ
Հասակ 173 սանտիմետր
Քաշ 76 կիլոգրամ
Դիրք կիսապաշտպան

Յոհանես (Յոհան) Յակոբուս Նեսկենս[3] (հոլ.՝ Johannes "Johan" Jacobus Neeskens[4], Նիդերլանդերեն արտասանություն` [ˈjoːɦɑn ˈneːskə(n)s]. սեպտեմբերի 15, 1951(1951-09-15)[1][2], Հեյմստեյդե, Հյուսիսային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ), նիդերլանդացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ։ Հանդես է եկել կիսապաշտպանի դիրքում։ Այդ դիրքում իր արդյունավետ խաղով նա զգալի ավանդ է ներդրել 1974 և 1978 թթ. աշխարհի առաջնություններում Նիդերլանդների ազգային հավաքականի ձեռք բերած նվաճումներում (հոլանդացիներն այդ երկու առաջնությունում էլ գրավել են երկրորդ տեղը և արժանացել արծաթե մեդալների)։ Նեսկենսը համարվել և համարվում է բոլոր ժամանակների լավագույն կիսապաշտպաններից մեկը[5][6][7]։ 2004 թվականին ՖԻՖԱ-ի մրցանակների հանձնման հանդիսավոր արարողության ժամանակ նա Պելեի շուրթերով հռչակվել է աշխարհի մեծագույն 125 ֆուտբոլիստներից մեկը[8], իսկ 2017 թվականին էլ ընդգրկվել է 4+4+2 սխեմայով խաղի բոլոր ժամանակների 100 լավագույն խաղացողների ցանկում՝ զբաղեցնելով 64-րդ տեղը[9]։

1991 թվականին ֆուտբոլիստի կարիերային հրաժեշտ տալով՝ Նեսկենսը դարձել է Ֆրանկ Ռայկարդի օգնականը, երբ Ռայկարդը «Բարսելոնա»-ի, այնուհետև Նիդերլանդների հավաքականի և վերջում էլ «Գալաթասարայ»-ի գլխավոր մարզիչն էր[10][11]։ Նեսկենսը որպես գլխավոր մարզչի օգնական գործակցել է նաև Գուս Հիդինկին։ 2011 թվականի հունիսի 28-ին էլ նշանակվել է հարավաֆրիկյան «Մամելոդի Սանդաունզ» ակումբի գլխավոր մարզիչ[12]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակումբային կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Հյուսիսային Հոլանդիայի Հեմստեդե քաղաքում։ Մարզական իր կարիերան սկսել է 1968 թվականին տեղի Racing Club Heemstede ակումբում։ 1970 թվականին 19-ամյա Նեսկենսը պայմանագիր է կնքել Ամստերդամի «Այաքս» ակումբի հետ, որի գլխավոր մարզչի՝ Ռինուս Միխելսի վրա վառ տպավորություն էր թողել երիտասարդ պաշտպանի խաղը։ Միանգամից ընդգրկվելով թիմի հիմնական կազմում՝ նա իր ավանդն է ներդրել 1971 թվականին Եվրոպայի չեմպիոնների լիգայի գավաթը նվաճելու գործում։ 1971/72 մրցաշրջանում Նեսկենսը հանդես է եկել կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում և ըստ ամենայնի աջակցել Յոհան Կրոյֆին։ 1974 թվականին ընդգրկվել է «Բարսելոնա»-ի կազմում՝ միանալով արդեն այդ թիմին անդամագրված Միխելսին ու Կրոյֆին։

«Բարսելոնա»-ն այդ ժամանակ այնքան էլ հաջող չէր հանդես գալիս թե՛ Իսպանիայի առաջնությունում, որտեղ զիջում էր Մադրիդի «Ռեալ»-ին ու «Աթլետիկո»-ին, թե՛ եվրոպական մրցաշարերում։ Իր այս նոր ակումբի կազմում Նեսկենսը կարողացել է 1978 թվականին նվաճել Իսպանիայի գավաթը և Եվրոպայի գավաթակիրների գավաթը։ 1979 թվականին նա մեկնել է ԱՄՆ, հինգ տարի խաղացել Նյու Յորքի «Կոսմոս»-ում, որի կազմում այդ ժամանակ հանդես էին գալիս նաև Ֆրանց Բեկենբաուերը, Կառլոս Ալբերտոն, Վլադիսլավ Բոգիչևիչը և մեծահամբավ այլ ֆուտբոլիստներ։ 1980 թվականին Նեսկենսը «Կոսմոս»-ի կազմում դարձել է սոքերի հյուսիսամերիկյան լիգայի չեմպիոն։ Իր մարզական կարիերայի ավարտական շրջանում նա խաղացել է նաև նիդերլանդական «Գրոնինգեն»-ում (1984—1985), ամերիկյան «Մինեսոտա Սթրայքերս»-ում (1985) ու «Ֆորտ Լոդերդեյլ»-ում (1986) և շվեյցարական «Լյովենբրաու»-ում (1986—1987), «Բար»-ում (1987—1990) ու «Ցուգ»-ում։ 1991 թվականի վերջին Յոհան Նեսկենսն ավարտել է ֆուտբոլիստի իր կարիերան։

Նիդերլանդների հավաքականում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նեսկենսը Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է 49 հանդիպման, դարձել 17 գոլի հեղինակ։ Կիսապաշտպանության կենտրոնում նա առանցքային դեր է խաղացել աշխարհի 1974 և 1978 թթ. առաջնությունների մրցաշարերում։ 1974 թվականին Արևմտյան Գերմանիայի հավաքականի դեմ եզրափակիչ խաղում հենց Նեսկենսն է 2-րդ րոպեին բացել հաշիվը, բայց Պաուլ Բրայտների ու Գերդ Մյուլլերի խփած 1-ական գոլի շնորհիվ գերմանացիներին հաջողվել է հաղթանակ տանել։ Հոլանդացիներն ստիպված են եղել բավարարվել արծաթե մեդալներով։

Չորս տարի անց՝ աշխարհի հաջորդ առաջնության մրցումներում Նեսկենսը դարձյալ եղել է Նիդերլանդների հավաքականի առանցքային խաղացողներից մեկը, թեև մրցապայքարին մասնակցել է կողոսկրի վնասվածքով։ Հոլանդացիները վերստին հասել են եզրափակիչ, բայց այստեղ կրկին պարտվել են՝ լրացուցիչ ժամանակում զիջելով արգենտինացիներին։

Մրցելույթների վիճակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդամենը՝ 49 խաղ / 17 գոլ, 48 հաղթանակ, 17 ոչ-ոքի, 18 պարտություն:

Ակումբային վիճակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անցկացրած հանդիպումները և խփած գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի[14]
Ակումբը Մրցաշրջանը Լիգան Ազգային գավաթ Լիգայի գավաթ Մայրցամաքային Ընդամենը
Դիվիզիոնը Խաղ Գոլ Խաղ Գոլ Խաղ Գոլ Խաղ Գոլ Խաղ Գոլ
Racing Club Heemstede|RCH 1968–69 Eerste Divisie 34 0
1969–70 Eerste Divisie 34 1
Ընդամենը 68 1
Այաքս 1970–71 Էրեդիվիզի 33 1 9 2 42 3
1971–72 Էրեդիվիզի 28 10 8 0 36 10
1972–73 Էրեդիվիզի 32 7 7 0 39 7
1973–74 Էրեդիվիզի 31 15 2 0 33 15
Ընդամենը 124 33
Բարսելոնա 1974–75 Լա Լիգա 27 7 1
1975–76 Լա Լիգա 32 12 7
1976–77 Լա Լիգա 33 8 1
1977–78 Լա Լիգա 18 2 1
1978–79 Լա Լիգա 30 6 0
Ընդամենը 140 35
Նյու Յորքի «Կոսմոս» 1979 NASL 13 4 13 4
1980 NASL 17 4 17 4
1981 NASL 6 2 6 2
1982 NASL 17 0 17 0
1983 NASL 23 2 23 2
1984 NASL 18 5 18 5
Ընդամենը 94 17
Գրոնինգեն 1984–85 Էրեդիվիզի 7 0 7 0
South Florida Sun 1985 USL 1 1 1 1
Քանզաս Սիթի Քոմեթս 1985–86 MISL 23 1 23 1
Լյովենբրաու 1986–87
Բար 1987–88 9 1 9 1
1988–89 13 4 13 4
1989–90 1 0 1 0
Ընդամենը 23 5 23 5
Ցուգ 94 1990–91 1 0
Ընդամենը կարիերայի ընթացքում

Մարզական նվաճումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Այաքս»-ի կազմում[14][15]

  • Էրեդիվիզիի չեմպիոն. 1971–72, 1972–73
  • Էրեդիվիզիի արծաթե մեդալակիր. 1970-1971
  • Էրեդիվիզիի բրոնզե մեդալակիր. 1973-1974
  • Նիդերլանդների գավաթակիր (KNVB Cup). 1970–71, 1971–72
  • Եվրոպայի գավաթակիր. 1970–71, 1971–72, 1972–73
  • Միջմայրցամաքային գավաթի խաղարկության հաղթող. 1972
  • Եվրոպայի սուպերգավաթակիր. 1972, 1973

«Բարսելոնա»-ի կազմում[15]

  • Իսպանիայի գավաթակիր (Copa del Rey). 1977–78
  • Եվրոպայի գավաթակիրների գավաթի խաղարկության հաղթող. 1978–79
  • Իսպանիայի ֆուտբոլի բարձրագույն խմբի առաջնության՝ Լա Լիգայի արծաթե մեդալակիր. (3): 1976, 1977, 1978
  • Լա Լիգայի բրոնզե մեդալակիր. 1975

Նյու Յորքի «Կոսմոս»-ի կազմում

  • Սոքերի հյուսիսամերիկյան լիգայի՝ NASL-ի չեմպիոն.NASL (2). 1980, 1982

Նիդերլանդների հավաքականի կազմում[15]

  • ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի խաղարկության արծաթե մեդալակիր. 1974, 1978
  • Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր. 1976

Անհատական

  • ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցանակ «Արծաթե ոտք» անվանակարգում. 1974[15][16]
  • ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցանակ՝ որպես բոլոր ժամանակների աստղային թիմի անդամ. 1974[17]
  • Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի մրցանակ՝ որպես «Մրցաշրջանի լավագույն եվրոպացի ֆուտբոլիստ». 1971/72[18]
  • Don Balón մրցանակ՝ որպես ԼԱ Լիգայի 1975/76 մրցաշրջանի լավագույն արտասահմանցի խաղացող[19]
  • ՖԻՖԱ 100[20]
  • «Ոսկե գնդակ» մրցանակակիրների երազանք-թիմի (Ballon d'Or Dream Team) բրոնզե մեդալակիր անդամ. 2020[21]
  • «Ոսկե գնդակ» մրցանակի հավակնորդ (4). 1972, 1974, 1975, 1978

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
  2. 2,0 2,1 Enciclopèdia de l'esport català (կատ.)Grup Enciclopèdia, 2012.
  3. Որոշ աղբյուրներում ազգանունը գրվում է Նեեսկենս
  4. «Johannes Jacobus Neeskens»։ Turkish Football Federation։ Վերցված է 21 December 2020 
  5. «FC Barcelona: El problema fecal de Núñez que echó a Neeskens del Barça - Marca.com»։ marca.com։ 15 March 2016 
  6. «El Real Madrid ficha al hijo de Neeskens - MARCA.com»։ marca.com 
  7. «Johan Neeskens - FC Barcelona»։ FC Barcelona 
  8. «Pele's list of the greatest»։ BBC Sport։ 4 March 2004։ Վերցված է 18 November 2013 
  9. Yorkhin Michael (25 July 2017)։ «FourFourTwo's 100 Greatest Footballers EVER: 60 to 51»։ FourFourtwo։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 August 2017-ին։ Վերցված է 2 August 2017 
  10. «Neeskens to lead Netherlands B team»։ UEFA.com։ 25 October 2008։ Վերցված է 24 November 2008 
  11. Johan Neeskens in İstanbul. Galatasaray.org. Retrieved on 29 June 2011.
  12. «Neeskens named as Head Coach» (անգլերեն)։ Official site of Mamelodi Sundowns FC։ 2011-06-28։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-14-ին։ Վերցված է 2011-06-28 
  13. Johan Neeskens – International Appearances. Rsssf.com. Retrieved on 29 June 2011.
  14. 14,0 14,1 Ֆուտբոլիստի էջը National Football Teams կայքում(անգլ.)
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 «The Clockwork Oranje's midfield master»։ FIFA։ Արխիվացված է օրիգինալից 5 March 2016-ին։ Վերցված է 26 March 2015 
  16. «Netherlands»։ worldcupbrazil.net։ Արխիվացված է օրիգինալից 2020-02-11-ին։ Վերցված է 2023-01-13 
  17. «FIFA World Cup All-Star Team – Football world Cup All Star Team»։ Football.sporting99.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 30 June 2016-ին։ Վերցված է 28 June 2012 
  18. Anatolii Skorobahatko (25 August 2015)։ «Best European footballers by season»։ Ukrainian Football։ Արխիվացված է օրիգինալից 23 August 2017-ին։ Վերցված է 2 June 2017  (ukr.)
  19. «Spain - Footballer of the Year»։ RSSSF 
  20. «Fifa names greatest list»։ BBC։ 4 March 2004։ Վերցված է 30 April 2007 
  21. «The other two Ballon d'Or Dream Team XIs: Zidane, Cruyff, Iniesta, Di Stefano... but no Casillas»։ MARCA։ 15 December 2020։ Վերցված է 15 December 2020 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]