Հավալուսն (Ֆաբերժեի ձու)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հավալուսն
Pelican (Fabergé egg).jpg
Ստեղծման թնական1898
ՊատվիրատուՆիկոլայ II
Ներկա սեփականատեր
ՍեփականատերՄարիա Ֆյոդորովնա, Վիրջինիայի կերպարվեստի թանգարան և Lillian Thomas Pratt?
ՀավաքածուՎիրջինիայի կերպարվեստի թանգարան
Դիզայն և նյութեր
Նյութերալմաստ, էմալ և ոսկի
Բարձրություն10,2 սանտիմետր
Ֆաբերժեի ձվեր

«Հավալուսն» (ռուս.՝ Пеликан), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը[1]՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար: Այն ստեղծվել է 1898 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով[2]: Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային[3]:

Այսօր ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Վիրջինիայի կերպարվեստի թանգարանում[4] (Ռիչմոնդ, Վիրջինիա, ԱՄՆ

Դիզայն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Հավալուսն» ոսկերչական ձուն պատրաստվել է Կարլ Ֆաբերժեի ընկերության ոսկերիչ Միխայիլ Պերխինի և մանրանկարիչ Յոհաննես Զենգրաֆի կողմից[5]: Այն պատրաստվել է կարմիր ոսկուց, ադամանդներից, մարգարիտներից, մոխրագույն, վարդագույն, օպալե կապույտ էմալից և փղոսկրից: Տակդիրը պատրաստված է բազմագույն ոսկուց[2]:

«Հավալուսնը» այն քիչ ձվերից է, որոնք չունեն էմալապատ մակերես: Ձուն պատված է դրվագազարդված կարմիր ոսկով՝ ամպիր ոճով, իսկ գագաթը պսակված է փայլատ մոխրագույն, կապույտ և վարդագույն էմալե հավալուսնով: Վերջինիս թևերը դրվագազարդ ադամադներով է: Թռչունը կերակրում է իր ձագերին, որոնք գտնվում են ոսկե բնի մեջ, ինչը խորհրդանշում է մայրական խնամքն ու սերը: Ձվի մակերեսին փորագրված են դասական մոտիվներ, ինչպես նաև հիշարժան տարեթվեր՝ 1797 թվականից 1897[6]:

Ձուն տեղադրված է ոսկուց պատրաստած կլոր տակդիրի վրա, որը բաղկացած է երկու օղակից: Այն զարդարված է զարդաքանդակներով, ունի չորս ոտք, որոնք վերևի մասում պսակված են կայսերական թագով և արծվի գլուխներով, որոնք հենվում են գազանի թաթերի վրա: Ինչպես նաև ձուն ունի թավշյա ծածկաշապիկ, ինչը կայսերական բոլոր ձվերի մեջ առաջին անգամ է հանդիպում[6]:

Անակնկալ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Հավալուսն» ոսկերչական ձուն նվիրված է ռուս կայսրուհիների պատրոնաժի (կազմակերպված տնային բժշկական օգնություն հիվանդներին և մանկահաս երեխաներին) հարյուրամյակին (1797-1897 թվականներ): Հիմնարկությունները, որոնք հիմնադրվել էին հիմնականում արքունի աղջիկների կրթության համար, պատկերված են ութ ձվաձև տախտակադրվագների վրա, որոնք ունեն մարգարտե շրջանակներ[5]: Դրանք կարելի է տեսնել, երբ ձուն բացվում է և բաժանվում ութմասանի շիրմայի: Մանրանկարների հեղինակը Յոհաննես Զենգրաֆն է, որը դրանք պատրաստել է փղոսկրից: Հակառակ կողմում պատկերված են հիմնարկությունների անվանումները: «Իներորդ» տախտակադրվագը բացառապես որպես տակդիր է ծառայում՝ բացված ձվի համար:

Տախտակադրվագներին պատկերված են[3].

  • Քսենյան ինստիտուտ (1894)
  • Նիկոլաևյան որբանոց (1837)
  • Հայրենասիրական ինստիտուտ (1827)
  • Սմոլնի ինստիտուտ (1764)
  • Եկատերինյան ինստիտուտ (1798)
  • Ազնիվ կույսերի Պավլովյան ինստիտուտ (1798)
  • Ցեսարևից Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչի անվան որբանոց (1837)
  • Ելիզավետյան ինստիտուտ (1808)

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկոլայ II կայսրը ձուն մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային է նվիրել 1898 թվականի Զատկի տոնին[2]: 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ:

1930 թվականին «Հավալուսն» կայսերական ձուն վաճառվում է Արմանդ Համմերին և տեղափոխվում Նյու Յորք[3]: 1936 թվականին ձուն գնում է Լիլիան Թոմաս Պրատը՝ General Motors ընկերության տնօրենի կինը[5]: Նրա մահվանից հետո, 1947 թվականին, ըստ կտակի, «Հավալուսն» ոսկերչական ձուն փոխանցվում է Վիրջինիայի կերպարվեստի թանգարանին: Ցայսօր էլ ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է այդ թանգարանում:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Bunyan Dr Marcus։ «Fabergé | Art Blart» (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-01-18 
  2. 2,0 2,1 2,2 «Fabergé Research Site | Eggs - Fabergé Imperial Egg Chronology»։ Fabergé Research Site (en-US)։ Վերցված է 2019-01-18 
  3. 3,0 3,1 3,2 «Mieks Fabergé Eggs»։ www.wintraecken.nl։ Վերցված է 2019-01-18 
  4. «Imperial Pelican Easter Egg - (RG262264)»։ Virginia Museum of Fine Arts | (en-US)։ Վերցված է 2019-01-18 
  5. 5,0 5,1 5,2 «Matt & Andrej Koymasky - Fabergé Pelican Egg»։ andrejkoymasky.com։ Վերցված է 2019-01-18 
  6. 6,0 6,1 «Пеликан - яйцо Фаберже»։ eggs.zhukovich.ru։ Վերցված է 2019-01-18 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]