Ամպիր (Ֆաբերժեի ձու)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ամպիր
Empire Nephrite Fabergé egg.png
Ստեղծման թնական1902
ՊատվիրատուՆիկոլայ II
Ներկա սեփականատեր
ՍեփականատերՄարիա Ֆյոդորովնա և մասնավոր հավաքածու
Հավաքածումասնավոր հավաքածու
Դիզայն և նյութեր
Նյութերոսկի, պողպատ, արծաթ, էմալ, Նեֆրիտ (միներալ), մարգարիտ և ալմաստ
Բարձրություն215 Միլիմետր
Ֆաբերժեի ձվեր

«Ամպիր» կամ «Նեֆրիտե» (ռուս.՝ Ампир, ռուս.՝ Нефритовое), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար: Այն ստեղծվել է 1902 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով: Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային[1]:

Մինչև 2015 թվականը ձուն համարվում էր կորսված, սակայն այն գտնվել է և այսօր գտնվում է Նյու Յորքում՝ մասնավոր հավաքածուում (Նյու Յորք, Նյու Յորք նահանգ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ):

Ակնարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչև 2000-ականները ձվի մասին տեղեկությունները հույժ սակավ էին և հենվում էին միայն ենթադրությունների վրա: Փաստացի հայտնի էր միայն ստեղծման տարեթիվը, առաջին սեփականատերը և ապրանքի հաշիվը: Որոշ աղբյուրներ հայտնում էին, որ 1935 թվականին Լոնդոն է տեղափոխվել Ֆաբերժեի որոշ աշխատանքներ, այդ թվում և «Ալեքսանդր III կայսեր մանրանկարը նեֆրիտե շրջանակով: Վարպետ՝ Զենգրաֆ»[2]: Երկար ժամանակ հենց այս անակնկալը սխալմամբ վերագրում էին «Ամպիր» (Նեֆրիտե) ոսկերչական ձվին: Այդ ենթադրությունը գալիս էր 1922 թվականի Կրեմլի զինապալատում գրված փաստաթղթից, որտեղ նկարագրվում է՝ «Ձուն նեֆրիտից է, ոսկե տակդիրի վրա: Կա նաև Ալեքսանդր III կայսեր դիմանկարը մեդալիոնի վրա»[3]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկար տարիներ հետազոտողներին չէր հաջողվում որևէ փաստ գտնել «Ամպիր» ոսկերչական ձվի մասին: 2015 թվականին հայտնաբերվեց բացառիկ աղբյուր՝ «Այրի կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնայի սեփական իրերի ցուցակը, որոնք պահվել են Գատչինյան պալատում»: Այդ փաստաթղթում նկարագրված է 150 զանազան առարկա: «Ամպիր» ոսկերչական ձվի մասին գրված է հետևյալը. «Ձուն երկու նեֆրիտե սյուների վրա է տեղադրված՝ ոսկե շրջանակով: Ձվի մեջ են պահվում Օլգա Ալեքսանդրովնայի և Ալեքսանդր Օլդենբուրգցու դիմանկարները»: Այս փաստը հիմնավորվում է նրանով, որ 1901 թվականին կայացել է կայսրուհու դստեր՝ Օլգա Ալեքսանդրովնայի և Ալեքսանդր Օլդենբուրգցու հարսանիքը:

Նիկոլայ II կայսրը ձուն մորը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային 1902 թվականի Զատկի տոնին է նվիրել: 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ: Այդ ժամանակից մինչև 2015 թվականը ձուն համարվում էր կորսված: Այսօր այն գտնվում է Նյու Յորքում՝ մասնավոր հավաքածուում:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Коллекция яиц Фаберже — Нефритовое
  2. Карл Фаберже. Пасхальные шедевры
  3. Тутова Т.А. Судьба Дворцовых ценностей Российского Императорского дома. Журналы работы Комиссии 1922 года в Московском Кремле. В 2-х частях. Часть 2. — Москва, 2015. — С. 7.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Т. Фаберже, Н. Башмаков, Д. Кривошей (сост.), Н. Никольсон, А. и В. Палмейд, В. Скурлов. Фаберже. Императорское пасхальное яйцо «Ампир» 1902 года. М.: ООО «Буки Веди», 2018. 160 с. ISBN 978-5-4465-1824-1

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]