Ավտոլիկոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Ավտոլիկոս (այլ կիրառումներ)
Ավտոլիկոս
Տեսակ Հին հունական դիցաբանության կերպար
Դիցաբանություն հին հունական
Սեռ արական
Հունական գրաձև Αὐτόλῠκος
Զբաղմունք գող և ավազակ
Հայր Հերմես
Մայր Հիոնա և Philonis
Ամուսին Նեերա
Զավակներ Անտիկլեոս, Polymede և Aesimus
Կապված իրադարձություններ Արգոնավորդների արշավանք

Ավտոլիկոս (հուն․՝ Αὐτόλῠκος, «միայնակ գայլ»), հունական դիցաբանությունում[1] ճարպիկ ավազակ, որը բնակվում էր Պառնասում, «մարդկանցից ամենագողը», Հերմեսի և Հիոնի որդին (նույն ինքը Ֆիլոնիդա[2]), կամ Դեդալիոնի իրական որդին[3], կամ, ըստ այլ մեկ վարկածի, Էրիխթոնիուսի որդին[4], կամ Հերմեսի և Ստիլբայի որդին[5]։

Դիցաբանությունում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հերմեսի տոհմից, որպես գողերի հովանավոր և նախատիպ։ Հոր կողմից նա ստացել էր բոլոր իրերը այլ տեսքի վերափոխելու շնորհ, այդ պատճառով էլ համարվում էր գողերի մեջի ամենալավագույնը[6]։ Հերմեսից որպես ժառանգություն ստացել էր վերամարմնավորվելու և ցանկացած հեսք ստանալու ունակություն, առարկաները անտեսանելի դարձնելու կամ նրանց մինչև անճանաչելի դարձնելու շնորհ (Ավոլիկոսը կարողանում էր փոխել ձիերի գույնը[7])։ Այդ հատկությունների համար անվանվում էր «հելլեններից խորամանկը»։ Ականավոր ըմբիշ և բռնցքամարտիկ։

Հայրը նրան թույլատրել էր կեղծ երդվել իր անունով[8]։ Ավտոլիկոսը երդվում էր այնքան ճարպկորեն, որ հետագայում կարող էր չկատարել իր երդումը՝ փաստացի չխախտելով այն։

Նրա կինն էր Նեերան (Պերեյի դուստրը)[3]։ Անտիկլեի հայրը[9] և (ըստ վարկածներից մեկի) Պոլիմեդի՝ Յասոնի մոր։ Արգոնավորդ[10]։ Հերակլեսին սովորեցրել է մենամերտի արվեստը[11]։

Ըստ Հոմերոսի, որը չի հիշատակում Հերմեսից նրա ծագման մասին, նա եղել է ամենախորամանկ և ճարպիկ գողը և ավազակը։ Իր դուստր Անտիկլեյի միջոցով նա հանդիսանում էր Ոդիսևսի պապը։ Նա թոռանը նվիրել էր գալյի պատկերով մատանի։

Ավտոլիկոսը Էլեոնից գողացել էր Ամինտորի սաղավարտը[12], Էվբեի կղզում Էվրիտից գողացել էր նրա կովերը[13]։ Երգ նա գողանում էր Սիսիֆի անասունը, Սիսիֆը կճղակների վրայի նշանների հետքերով բռնացնում է նրան[14] և զուգակցվում է նրա դուստր Անտիկլեյի հետ[15]։

Որդիների հետ ապրել է Պառնաս լեռան վրա, նրան այցելության է եկեկլ Ոդիսևսը[16]։

Ուշ մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եվրիպիդեսի «Ավտոլիկոս» ծաղրական դրամայի գործող անձանցից մեկը։[17]

Հանդիսանում է Գ. Լ. Օլդիի «Հերոսը պետք է միայնակ լինի» վեպի գործող անձանցից մեկը։

Ավտոլիկոսը - կատակերգական հակահերոս, խորամանկ, ինքնավստահ և անհաջող «գողերի արքա» «Հերակլեսի տարօրինակ թափառաշրջությունները» և «Զենա - ռազմիկների թագուհի» սերիալներում, որոնց կերպարանավորել է Բրյուս Քեմփբելը։

Ավտոլիկոսը հանդիսանում էր գրող Օլդոս Հաքսլիի կեղծանուններից մեկը՝ «Աթենեում» ամսագրում աշխատելու ժամանակ։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Мифологический словарь. М.,1990. С.16.
  • См. о наречении имени: Цымбурский В. Л. Hetto-Homerica: (Наречение Одиссея и наречение злого брата в хеттской «Сказке об Аппу и его сыновьях» // Вестник древней истории. 2005. № 2. С.14-26.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.32; Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.1. С.227
  2. Гесиод. Перечень женщин, фр.64 М.-У.
  3. 3,0 3,1 Павсаний. Описание Эллады VIII 4, 6
  4. Софокл. Фамир, фр.242 Радт
  5. Примечания В. Н. Ярхо в кн. Софокл. Драмы. М., 1990. С. 593
  6. Гигин. Мифы 201
  7. Гесиод. Перечень женщин, фр.67b М.-У.
  8. Дион. Троянская речь 17
  9. Гомер. Одиссея XI 86
  10. Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 9, 16
  11. Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 4, 9
  12. Гомер. Илиада X 266
  13. Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 6, 2
  14. Полиэн. Стратегемы VI 52
  15. "Гигин. Мифы 201"
  16. Гомер. Одиссея XIX 395; XXIV 334
  17. фрагмент см. Фрагменты ранних греческих философов. Ч.1. М., 1989. С.175-176