Մենուա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մենուա
«Մեծ արքա», «Հզոր արքա», «Տիեզերքի արքա», «Նաիրի, Սուրա, Բիայնա երկրների արքա»
Fragment of cuneiform inscription of Urartian King Menua, Aghtamar Island, Lake Van - panoramio.jpg
Իշխանությունմ.թ.ա. 810-մ.թ.ա. 786
Ծնվել է՝մ.թ.ա. 9-րդ դար
Մահացել է՝մոտ. մ. թ. ա. 786
ԵրկիրՈւրարտու
ՈւղեկիցԹարիրիա
միապետ
ՀայրԻշփուինի
ԵրեխաներԻնուշպուա, Արգիշտի Ա

Մենուա (նաև՝ Մինուա, (մ.թ.ա. 9-րդ դար - մոտ. մ. թ. ա. 786), Վանի թագավորության արքա (մ.թ.ա. 810 - մ.թ.ա. 786)։ Իշփուինի թագավորի որդին, գահակիցը և հաջորդը։

Գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իշփուինիի և Մենուայի համատեղ թագավորության տարիներին Վանի թագավորության սահմանները ընդարձակվել են (հարավ-արևելքում հասնելով մինչև Մանա և Բարշուա երկրները, մոտենալով Ասորեստանի արևելյան սահմաններին)։ Մենուայի միանձնյա թագավորության օրոք Վանի թագավորությունն ապրել է ռազմաքաղաքական վերելք։ Կենտրոնական և ծայրամասային մարզերում՝ Վանա լճի շրջակայքում, Արածանիի և Արաքսի վերին հոսանքներում, Կարինի (Էրզրումի) դաշտում Մենուան կառուցել է բազմաթիվ ամրոցներ (ինչպես նաև տաճարներ)։ Դա հնարավորություն է տվել ապահովելու պետության անվտանգությունը, հաստատվելու նվաճված երկրներում և հետագա արշավանքներով գրավելու նոր շրջաններ։ Հյուսիսում Մենուան հասել է Կարսի շրջան, Ճորոխի ավազան և Արարատի հյուսիսային ստորոտները (որտեղ, Արաքսի աջ ափին, կառուցել է Մենուախինիլի քաղաք-ամրոցը)։ Դիաուխի (Տայք), Էթիունի, Էրիկուախի և այլ երկրների դեմ տարած հաղթանակները զգալիորեն ամրապնդել են Վանի թագավորություն դիրքերը հյուսիսում։ Այնուհետև Մենուան ռազմական գործողություններ է ծավալել արևմուտքում և հարավ-արևմուտքում՝ Ծուփանիում (Ծոփք), Ալզիում (Աղձնիք), անդրեփրատյան Մելիտեայում (Մալաթիա)։ Մենուան ստեղծել է ոռոգման լայն ցանց։ Ոչ միայն Վանի թագավորությունում, այլ Հին Արևելքում ուրույն տեղ է գրավել Մենուայի կառուցած վիթխարի ջրանցքը՝ 72 կմ երկարությամբ, որը խմելու և ոռոգելու ջուր է մատակարարել (այժմ էլ գործում է) Վանի թագավորության մայրաքաղաք Տուշպային (Վան)։ Մենուան ջրանցքներ է անցկացրել Վանա լճի հյուսիսային, հարավային ու արևելյան ավազաններում և հարակից շրջաններում։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գ. Ղափանցյան, Ուրարտուի պատմությունը, Երևան 1940 էջ 143-152
  • Ն. Ադոնց, Հայաստանի պատմություն, Երևան 1972
  • Пиотровский Б. Б.5 Ванское царство (Урарту) Москва 1959
  • Марр Н. Я. и Орбели И. А., Археологическая экспедиция 1916 г. в Ван, Петербург 1922
  • Меликишвили Г. А., Наири-Урарту, Тбилиси 1954
  • Арутюнян Н. В., Биайнили (Урарту), Ереван 1970
Վանի թագավորությունը դարերի ընթացքում

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախորդող
Իշպուինի
Վանի արքա
Մենուա

մ.թ.ա. 810 - 786
Հաջորդող
Արգիշտի Ա