Լուսինյաններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լուսինյաններ
Armoiries Arménie-Lusignan.svg
Տեսակարքայատոհմ և ազնվական տոհմ
ԵրկիրԿիլիկյան Հայաստան
ՏիրույթներChâteau de Cherveux? և tour Mélusine?
Տիտղոսներթագավոր
ՀիմնադիրHugh I of Lusignan?
Հիմնում1192
Ավարտ1489
Ազգային
պատկանելիություն
Հայ
ԴավանանքՔրիստոնեություն
Կոստանդին Գ-ն բազմած գահին։ Նկարիչ՝ Հենրի Դելաբորտ, 1844 թ.

Ֆրանսիական իշխանական տուն հիմնադրված իշխան ֆոն Հուգո Լուսիգնանի կողմից (Graf von Hugues Lusignan) մահացած 930 թվականին[1], ըստ ավանդազրույցի Լուսինյանների տոհմը ծագում է վիշապից։ Լուսինյանները, որպես խաչակիր ասպետներ, նախ հաստատվել էին Պաղեստինում ապա սկսում են իրենց ճանապարհը դեպի Կիլիկիայի գահ[2]։

Լուսինյանների իշխան Գյուին կամ Գվիդոնը, որը Բալդուին I (Երուսաղեմի արքա) (Baudouin de Boulogne) թագավորի փեսան էր, նրանից ժառանգեց Երուսաղեմի գահը։ 1187 թվականին Գվիդոնին հաղթեց և գերվեց Եգիպտոսի սուլթան Սալահ ալ–Դինի կողմից, սակայն Անգլիայի միջնորդությամբ ազատվեց և կարգվեց Կիպրոսի թագավոր՝ հիմնադրելով Լուսինյանների արքայատունը Կիպրոս 1192-1489 թվականներ։ Գվիդոնին հաջորդեց եղբայրը՝ Ամորին, իսկ նրան՝ որդին՝ Հենրիկոսը։ Վերջինիս գահաժառանգ որդի Ամորի Բ 1293 թվականին ամուսնացավ Կիլիկիայի Հայոց թագավոր Լևոն Գ Հեթումյանի դստեր՝ Զապելի հետ։

Կիլիկյան Հայաստան

1310 թվականին Ամորի Բ–ի դավադրական սպանությունից հետո Զապելը հինգ զավակի հետ ապաստանեց Կիլիկիայի լատինամոլ թագավոր Լևոն Ե–ի արքունիքում։ 1342 թվականին Լևոն Ե-ն հանկարծամահ եղավ 22–ամյա հասակում՝ առանց գահաժառանգ թողնելու։ 1343 թվականին Զապելի կրտսեր որդի Գվիդոնը հայկական ծեսով օծվեց Կիլիկիայի Հայոց թագավոր՝ Կոստանդին Գ անունով։ Նրա լատինամոլ քաղաքականությունը սրեց դժգոհությունները երկրում։

1344 թվականին ժողովուրդն ապստամբեց՝ Օշին Բակուրան իշխանի գլխավորությամբ, Ադանայի պալատում սպանեց Գվիդոն–Կոստանդնին և կոտորեց նրան շրջապատող ֆրանսիական պալատականներին։ Լուսինյանների մյուս գահակալը Կիլիկիայում եղել է Կոստանդին Գ–ի եղբայր Ջիվանի որդին՝ Լևոն Զ, որը մոր հետ 1344 թվականին փախել է Կիպրոս։

1375 թվականին Եգիպտոսի սուլթանության զորքերը համառ կռիվներով գրավեցին Սիսը և գերեցին Լևոն Զ թագավորին, որը գերությունից ազատվեց Իսպանիայի թագավորի միջնորդությամբ։ Այնուհետև Կիպրոսի Լուսինյանները կրում էին նաև Կիլիկիայի Հայոց թագավոր տիտղոսը, որը հետագայում փոխանցվեց Սավոյների արքայատանը և մինչ օրս ներառված է նրանց տիտղոսաշարի մեջ։

Կիլիկիայի թագավորներ Լուսինյան արքայատոհմից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Կոստանդին Բ (1342-1344)
  2. Կոստանդին Գ (1344-1362)
  3. Կոստանդին Դ (1362-1373)
  4. Լևոն Զ Լուսինյան (1373-1375)
  5. Գուգո Լանսելոտ դե Լուսինյան (1426-1427)
  6. Հակոբ (Ժակ) II դե Լուսինյան (1468-1474)
  7. Եկատերինա Կորնարո (1474-1489)
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png
  1. Իշխան ֆոն Հուգո Լուսիգնան
  2. А. Мкртчян ,Тайна Левона де Лузиньяна, 2008г. Ереван