Խոսրով Ա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խոսրով (այլ կիրառումներ)
Խոսրով Ա
Խոսրով Ա Արշակունի.png
Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորության արքա
198 - 217
Նախորդող Վաղարշ Բ
Հաջորդող Տրդատ Բ
 
Մասնագիտություն՝ գերիշխան
Ծննդյան օր 1-ին դար
Վախճանի օր 217
Դինաստիա Արշակունիներ
Հայր Վաղարշ Բ
Զավակներ Տրդատ Բ

Խոսրով Ա Մեծ (նաև՝ Խոսրով Քաջ, 1-ին դար - 217), Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորության արքա (198-216), Վաղարշ Բ-ի որդին և հաջորդը, Տրդատ Բ-ի հայրը, Արշակունիների արքայական հարստությունից[1]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խոսրով Ա-ն Մեծ Հայքի գահին հաջորդում է հորը՝ Վաղարշ Բ-ին։ Գահակալման սկզբին անցնում է Կովկասյան լեռները, պատժում խազարներին և բասիլներին, ապահովելով թագավորության հյուսիսային սահմանները։ Պաշտպանելով քրմական դասի շահերը՝ հալածում է քրիստոնեական համայնքներին։

202 թվականին, իր դաշնակից Հռոմեական կայսր Սեպտիմիոս Սևերոսի հետ միասին, նրա արշավանքի ժամանակ լինում է Եգիպտոսում։

208-209 թվականներին Պարթև Արշակունիների դեմ Սասանյանների իրագործած հեղաշրջումից հետո և 213 թվականին, ի հակադրություն Վաղարշ Ե-ի, Պարթևստանում արքայից արքա հռչակված Արտավան Ե-ին դաշնակցում և աջակցում է Խոսրով Ա-ն, որը հետագայում շարունակում է նրա որդին՝ Տրդատ Բ-ն։ Ըստ Ագաթանգեղոսի և Մովսես Խորենացու՝ Խոսրով Ա-ն մի շարք արշավանքներ է ձեռնարկում դեպի հարավ՝ Պապակի դեմ և վերադառնում հարուստ ավարով[2]։ Հավանական է համարվում, որ Խոսրով Ա-ն արշավանքներ է ձեռնարկել նաև Արտավանի մրցակից Վաղարշ Ե-ի դեմ[1]։

216 թվականի մայիսին Հռոմի Կարակալլա կայսրը բարեկամանալու նպատակով իր մոտ է կանչում Խոսրով Ա-ին, սակայն ձերբակալվում է և բանտարկվում, որտեղ էլ մի քանի ամիս մնալով, 217 թվականին վախճանվում է արքան։

Խոսրով Ա-ն հիշատակվում է նաև Թեբեում գտնված եգիպտական արձանագրության մեջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 22․
  2. «Պատմություն Հայոց», Ագաղթանգեղոս, գլ․ Ա․ 19 - էջ 16, 21, 22 - էջ 19, գլ․ Բ․ 23 - էջ 19․
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 78 CC-BY-SA-icon-80x15.png