Արտաշիր Երվանդունի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արտաշիր
Հայոց Արքա
Իշխանություն մ.թ.ա. 5-րդ դարի երկրորդ կեսեր
Ծնվել է՝ մ.թ.ա. 5-րդ դար
Մահացել է՝ մ.թ.ա. 4-րդ դար
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Հաջորդող Երվանդ Բ
Տոհմ Երվանդունիներ
Հայր Հիդարնես Գ
Երեխաներ Երվանդ Բ

Արտաշիր, հայ արքա Երվանդյան Հայաստանում Երվանդունիների տոհմից, ով կառավարել է մ.թ.ա. V դարի երկրորդ կեսերին։ Ըստ ավանդության մահից առաջ նա իր մոտ է կանչում իր որդիներին և հայտնում, որ յուրաքանչյուր Երվանդունու պարտքն է երկրում գոնե մեկ ջրանցք կառուցել, որը սակայն նա չհասցրեց կառուցել։ Այդ պատճառով նա թողնում է ամբողջ հարստությունը նրանց, որպեսզի նրանք իր փոխարեն կառուցեն։[1]

Արտաշիր  Երվանդունին Հայոց սատրապ-թագավոր է կարգվել Արտաքսերքսես I-ի ձեռնադրմամբ: Հին պարսկական արձանագրություններում հիշվում է Արտասուրա անվամբ:

Արտաքսերքսես I-ի  մահից հետո, դավադրաբար իր եղբորը՝ Սոգդիանին սպանելով, Աքեմենյան գահին է տիրել թագաժառանգ Դարեհ II Վահուկան, որը մինչ այդ Հիրկանիայի սատրապն էր: Դարեհ II-ի կողմից, եղբորը դավադրությամբ սպանելով գահին տիրանալու այդ իրողությունը՝ առիթ է հանդիսացել Հայաստանի սատրապ-թագավոր Արտաշիրի թշնամական դիրքորոշմանը  Դարեհ II-ի հանդեպ: Աքեմենյան տերությունում սկսել է թուլանալ կենտրոնական իշխանությունը և մի շարք սատրապությունների հետ միասին Դարեհ II-ի դեմ ապստամբել է նաև Արտաշիր Երվանդունին, հրաժարվելով Աքեմենյան արքային հարկ վճարելուց և զինվորական ուժ տրամադրելուց, իսկ մ.թ.ա. 404-ից անկախացել է Եգիպտոսը: Դարեհ II-ից հետո Աքեմենյան տերության գահին է բարձրացել նրա որդի՝ Արտաքսերքսես II Ուշեղը, որը հեռացրել է Հայոց սատրապ-թագավորի գահից՝ իր հոր հետ թշնամական դիրքորոշում որդեգրած Արտաշիրին և նրա տեղը նշանակել նրա որդուն՝ Երվանդ Բ Երվանդունուն, որին կնության է տվել իր դստերը, Հռոդոգունեին՝ ձեռք բերելով հզոր դաշնակից ընդդեմ իր գահապահանջ եղբայր՝ Կյուրոս Կրտսերի:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հայկ Խաչատրյան, «Հայոց 141 արքաներ». ISBN 99930-1-192-8

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ա.Ե. Մխիթարյան «Հաբեթի սերունդները», Եր.-2002թ