Հովսեփ Ա Վայոցձորցի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հովսեփ Ա Վայոցձորցի
Vardanants Battle memorial in Gyumri.jpg
Մահացել է հուլիսի 25, 454({{padleft:454|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})
Մասնագիտություն քահանա
Զբաղեցրած պաշտոններ եպիսկոպոս
Սուրբ Հովսեփ Ա Վայոցձորցին և Ղևոնդ Երեցը, Վարդանանց պատերազմի հուշահամալիր, Գյումրի։

Սուրբ Հովսեփ Ա Վայոցձորցի (Սուրբ Հովսեփ Հողոցիմցի (Հողոցմեցի) (ծննդյան թվականն անհայտ – հուլիսի 25, 452), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 440 (կամ (437)) թվականից։ Հաջորդել է Սահակ Ա Պարթևին։ Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտներից է։ Նախքան կաթողիկոս ընտրվելը եղել է Այրարատի եպիսկոպոս։

444 թվականին գումարել է Շահապիվանի եկեղեցական ժողովը, 449 թվականին՝ Արտաշատի ժողովը, մասնակցել է Սասանյան Պարսկաստանի դեմ հայերի 450–451 թվականի ապստամբությանը։ Ավարայրի ճակատամարտից հետո պարսիկների կողմից ձերբակալվել և աքսորվել է Վրկան, ապա՝ Ապար աշխարհ, որտեղ և նահատակվել է Ղևոնդյանների հետ։

Դասվել է Հայ եկեղեցու սրբերի շարքը։ Կաթողիկոսական գահին Հովսեփ Ա Հողոցմեցուն հաջորդել է Մելիտե Ա Մանազկերտցին։

Հովսեփ Ա Հողոցմեցու գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շհապիվանի ժողով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հովսեփ Ա Հողոցմեցին 444 թ. օգոստոսի 7–ին Բագրևանդ գավառի Շահապիվան ավանում գումարել է ժողով, որին մասնակցել են 40 եպիսկոպոսներ (այլ վկայությամբ՝ 20), բազմաթիվ նախարարներ, կուսակալներ, զանազան պաշտոնյաներ, այդ թվում՝ մարզպան Վասակ Սյունին, սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանը, Արշավիր Կամսարականը, Մանաճիհր Ռշտունին, Զիք Դիմաքսյանը և ուրիշներ։ Ժողովն ընդունել է 20 կանոնադիր որոշում, որոնցում խստորեն դատապարտվել են մծղնեական աղանդի հետևորդները։ Ժողովը դատապարտել է եկեղեցական դասի այն սպասավորներին, որոնք տառապել են զանազան մոլություններով, կաշառքով ձեռնադրել հոգևորականների, օրհնել մերձավորների ամուսնությունը և այլն։ Դատապարտվել են կնաթողությունը, այրաթողությունը, կախարդությունը, դյութությունը, հարցուկներին դիմելը, անվայելուչ լացն ու կոծը և այլն։

Արտաշատի ժողով և Վարդանանց պատերազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հովսեփ Ա Հողոցմեցին 449 թ. Արտաշատում հրավիրել է աշխարհիկ և հոգևոր մեծամեծների ժողով, որը միաձայն մերժել է պարսից Սասանյան արքա Հազկերտ II-ի հրովարտակը, որը հայ, վրաց և աղվանից կառավարիչներին պարտադրել է ուրանալ քրիստոնեությունը և դավանել զրադաշտական կրոնը։ 450 թ. ապրիլին Հովսեփ Ա Հողոցմեցին օրհնանքներով ու հորդորներով դատաստանի կանչված հայ երևելի նախարարներին և բարձրագույն պաշտոնյաներին Տիզբոն է ճանապարհել։ Տիզբոնում մահվան և աքսորի սպառնալիքի ներքո հայտնված հայոց կառավարիչները վճռել են առերես ուրացության գնով «զերծանել յորոգայթէն», վերադառնալ և գլխավորել պայքարը պարսկական վտանգի դեմ։ Հովսեփ Ա Հողոցմեցին իր հավատարիմ հոգևորականների համագործակցությամբ ժողովրդին հորդորել է զինված պայքար մղել Հայաստան ներխուժած պարսկական հսկիչ զորախմբերի և մոգերի դեմ։ Համաժողովրդական այդ պայքարը գլխավորել է Ղևոնդ Երեց Վանանդեցին, որը դեռևս Սահակ Ա Պարթևի աթոռակալման տարիներին նշանակվել էր կաթողիկոսի տեղապահը Բագրևանդ գավառում։ Նրա առաջնորդությամբ ժողովուրդը Բագրևանդի Անգղ ավանում ջախջախել է մոգերին ուղեկցող պարսկական զորախումբը, որը փորձել է քանդել տեղի եկեղեցին և այն վերածել մեհյանի։


Նախորդող՝
Սահակ Ա Պարթև
Կաթողիկոս
440–452
Հաջորդող՝
Մելիտե Ա Մանազկերտցի