Հովհաննես Է Աջակիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հովհաննես Է Աջակիր
Մահացել է 1506
Զբաղեցրած պաշտոններ կաթողիկոս

Հովհաննես Է Աջակիր (1474-1484), Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1474-ից։ Հաջորդել է Սարգիս Բ Աջատարին։ Ծննդյան թիվն ու տեղն անհայտ են։ Մահացել է 1506-ի հոկտեմբերի 17-ին Կ. Պոլսում։

Հովհաննես Է Աջակիր կաթողիկոսը 1476-ի Աղթամարի կաթողիկոսարանից այլ սրբությունների հետ Սբ. Էջմիածին է վերադարձրել Գրիգոր Լուսավորչի Աջը, որի համար էլ Մ. Օրմանյանը նրան մեծարում է «Աջակիր» պատվանունով։

Որպես հայրապետ՝ բազմաթիվ կապեր է հաստատել գաղութահայության հետ։ Հովհաննես Է Աջակիրը Հայ եկեղեցու առաջին բարձրագույն նվիրապետն էր, որը 1484-ին մեկնել է արտասահմանյան երկրներ՝ նպատակ ունենալով կարգավորել հարաբերությունները գաղութահայության հետ։ 1485-ին «գաղթական հայերու հոգևորական կացությանը հսկելու և գաղթական հայերե նյութական նպաստներ հավաքելու և անհագ տիրապետողներու դրամական քաղցը հագեցնելու համար» Հովհաննես Է Աջակիրը Էջմիածնի միաբաններ Սարգիս եպիսկոպոսի և Դավիթ աբեղայի հետ ուղևորվել է Լեհաստան։ Ենթադրվում է, որ այստեղ էլ Հայոց հայրապետին խոչընդոտում են ինչ-ինչ պատճառներ՝ իրականացնելու իր առաքելությունը, և գուցե սա է պատճառ դառնում, որ 1484-ից հետո Հովհաննես Է Աջակիրը այլևս Մայր Աթոռ չի վերադառնում, որն էլ հիմք է տալիս կաթողիկոսությունից հրաժարվելու մասին ենթադրություններ անելու։

Չնայած Մայր Աթոռից հեռու լինելու փաստին, Հայոց հայրապետը չի հրաժարվել իր եկեղեցանվեր առաքելությունից։ Մ. Օրմանյանը հավաստում է, որ նա իր համախոհների հետ 20 տարի ևս անցկացրել է գաղութահայության շրջանում։

Կաթողիկոսական գահին Հովհաննես Է Աջակիրին հաջորդել է Սարգիս Գ Մյուսայլը։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Ժամանակագրական պատմութիւն Ս. Երուսաղեմի», Երուսաղեմ, 1890
  • Ալիշան Ղ., Հայապատում, հատ. Ա, Վենետիկ, 1901
  • Առաքել Դավրիժեցի, Գիրք պատմութեանց, Երևան, 1990
  • Օրմանյան Մ., Ազգապատում, հատ. Բ, Ս. Էջմիածին, 2001


Նախորդող՝
Սարգիս Բ Աջատար
Կաթողիկոս
1474–1484
Հաջորդող՝
Սարգիս Գ Մյուսայլ