Լեոնարդ Էյլեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Լեոնարդ Էյլեր
Leonhard Euler
Leonhard Euler 2.jpg
(մաթեմատիկոս)
Ծնվել է ապրիլի 4, 1707
Ծննդավայր Բազել (Շվեյցարիա)
Մահացել է սեպտեմբեր 7, 1783
Մահվան վայր Սանկտ Պետերբուրգ (Ռուսաստան)

Լեոնարդ Էյլեր (գերմ.՝ Leonhard Euler, ապրիլի 4, 1707, Բազել, Շվեյցարիա - սեպտեմբերի 7, 1783, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), շվեյցարացի մաթեմատիկոս։ Մշակել է մաթեմատիկական անալիզի հիմունքները, ստեղծել վարիացիոն հաշիվը։

Կրթություն և գործունեություն[խմբագրել]

1720 - 1724 թվականներին սովորել է Բազելի համալսարանում։ 1727 թվականին աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայում, 1741 թվականին տեղափոխվել է Բեռլին, 1766 թվականին՝ կրկին վերադարձել Սանկտ Պետերբուրգ։

Էյլերը Բեռլինի, Սանկտ Պետերբուրգի և Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի և Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ էր. նրա հետազոտություններն ընդգրկել են իր ժամանակի մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և մեխանիկայի բոլոր բաժինները։ Նա շարադրել է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության հիմունքները, մշակել է պինդ մարմնի կինեմատիկան և դինամիկան, տվել անշարժ կետի շուրջը դրա պտտման հավասարումը, հիմնադրել գիրոսկոպի տեսությունը։ Նավաշինության մասին իր աշխատանքներով նա մեծ ավանդ է ներդրել կանգունության տեսությունում։

Նշանակալի են Էյլերի հայտնագործությունները հոծ միջավայրերի և երկնային մեխանիկայի ոլորտներում։ Նա զբաղվել է նաև կիրառական խնդիրներով, մշակել է տուրբինների տեսությունը, զգալի ներդրում կատարել նյութերի դիմադրության տեսությունում և օպտիկական տեխնիկայում։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2008, էջ 297