Լեոնարդ Էյլեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Լեոնարդ Էյլեր
Leonhard Euler 2.jpg
(մաթեմատիկոս)
ԱԱՀ՝ Լեոնարդ Էյլեր
Բնագիր
ԱԱՀ՝
Leonhard Euler
Ծննդյան օր՝ ապրիլի 4, 1707
Ծննդավայր՝ Բազել (Շվեյցարիա)
Վախճանի օր՝ սեպտեմբեր 7, 1783
Վախճանի վայր՝ Սանկտ Պետերբուրգ (Ռուսաստան)

Լեոնարդ Էյլեր (գերմաներեն՝ Leonhard Euler, ծնվ. 1707 ապրիլի 4 - 15 Բազել, Շվեյցարիա, մահ 1783 սեպտեմբերի 7 - 18 Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), շվեյցարացի մաթեմատիկոս։ Էյլերը մշակել է մաթեմատիկական անալիզի հիմունքները, ստեղծել վարիացիոն հաշիվը։

Նա 1720 - 1724 սովորել է Բազելի համալսարանում։ 1727 աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայում, 1741 տեղափոխվել է Բեռլին, 1766 կրկին վերադարձել Սանկտ Պետերբուրգ։

Էյլերը Բեռլինի Սանկտ Պետերբուրգի և Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի և Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ էր. նրա հետազոտություններն ընդգրկել են իր ժամանակի մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և մեխանիկայի բոլոր բաժինները։ Նա շարադրել է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության հիմունքները, մշակել է պինդ մարմնի կինեմատիկան և դինամիկան, տվել անշարժ կետի շուրջը դրա պտտման հավասարումը, հիմնադրել գիրոսկոպի տեսությունը։ Նավաշինության մասին իր աշխատանքներով նա մեծ ավանդ է ներդրել կանգունության տեսությունում։ Նշանակալի են Էյլերի հայտնագործությունները հոծ միջավայրերի և երկնային մեխանիկայի ոլորտներում։ Նա զբաղվել է նաև կիրառական խնդիրներով, մշակել է տուրբինների տեսությունը, զգալի ներդրում կատարել նյութերի դիմադրության տեսությունում և օպտիկական տեխնիկայում։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2008, էջ 297