Ժոզեֆ Լուի Լագրանժ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ժոզեֆ Լուի Լագրանժ
Joseph Louis Lagrange
Lagrange portrait.jpg
(մաթեմատիկոս)
Անունը Ժոզեֆ Լուի Լագրանժ
Բնօրինակ
անունը
Joseph Louis Lagrange
Ծնվել է հունվարի 25, 1736
Ծննդավայր Փարիզ (Ֆրանսիա)
Մահացել է ապրիլի 10, 1813
Մահվան վայր Փարիզ (Ֆրանսիա)

Ժոզեֆ Լուի Լագրանժ (ֆր.՝ Joseph Louis Lagrange, ծնվ. 1736 հունվարի 25 Փարիզ, Ֆրանսիա, մահ. 1813 ապրիլի 10 Փարիզ ), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս և մեխանիկ, մշակել է վարիացիոն հաշվի հիմնական հասկացությունները։

Նա մաթեմատիկան ուսումնասիրել է ինքնուրույն և արդեն 19 տարեկանում Տուրնիի հրետանային դպրոցի պրոֆեսոր էր։

1759 նա ընտրվել է Բեռլինի գիտությունների ակադեմիայի անդամ, իսկ 1766 - 1787 եղել է այդ ակադեմիայի մաթեմատիկական դասարանի տնօրեն։ 1787 տեղափոխվել է Փարիզ, 1795 դարձել նորմալ դպրոցի, իսկ 1797 Պոլիտեխնիկական դպրոցի տնորեն։

Լագրանժի ամենակարևոր աշխատանքները վերաբերում են վարիացիոն հաշվին. նա առաջարկել է վարիացիոն խնդիրների լուծման ընդհանուր անալիտիկ մեթոդ, որոնք կոչվել են Լագրանժի խնդիրներ։ Նա շարժման հավասարումներին տվել է նոր ձև, որոնք կոչվում են Լագրանժի հավասարումներ։ «Անալիտիկ մեխանիկա» 1788 դասական աշխատությունում նա ստատիկայի հիմքում դրել է հնարավոր տեղափոխությունների սկզբունքը, այնուհետև այդ սկզբունքը զուգակցելով ֆրանսիացի գիտնական Դ՛Ալամբերի սկզբունքների հետ, կառուցել է նաև դինամիկան. (Դ՛Ալամբերի - Լագրանժի սկզբունք)։

Լագրանժը արժեքավոր հետազոտություններ է կատարել նաև մաթեմատիկական անալիզի, թվերի տեսության, հանրահաշվի, դիֆերենցիալ հավասարումների, մաթեմատիկական քարտեզագրության, աստղագիտության և այլ գիտությունների ոլորտում։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2008, էջ 376