Պեիթո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պեիթո
Pompejanischer Maler um 25 v. Chr. 001.jpg
Տեսակօվկիանուհիներ
Դիցաբանությունհին յունական դիցաբանութիւն
Սեռիգական
Հունական գրաձևΠειθώ
Լատինական գրաձևSuadela
Երևի համընկնում էSuadela?
ՀայրՕվկիանոս
ՄայրՏեթիս և Աֆրոդիտե
ԶավակներIynx?
Հատկանիշներհամոզմունքի և գայթակղության աստվածուհի

Պեիթո (հին հուն․՝ Πειθώ, անգլերեն թարգմանություն. «համոզմունք»), հունական դիցաբանության աստվածուհի կամ օվկիանոսուհի[1], ով մարմնավորում է համոզմունք և գայթակղություն։ Օվկիանոսի և Տեթիսի դուստրն է։ Հին Հռոմում նրան կոչում էին Սուադելե (Suadela/Suada)։

Ըստ Պավսանիասի՝ հենց Թեսևսն է ստեղծել Ափրոդիտեի և Պեիթոի պաշտամունքը Աթենքի Միջնաբերդի հարավային լանջին։ Պեիթոն Ափրոդիտեի սպասավորուհին էր կամ ուղեկից[2] և սերտորեն կապված էր սիրո և գեղեցկության աստվածուհու հետ։ Հնագույն արվեստագետների և բանաստեղծներ ուսումնասիրել այս կապը իրենց աշխատանքներում։ ։

Կապը ավելի էր խորացել Հին հունական ամուսնությունների համատեքստում, քանի որ ապագա փեսան պետք է բանակցեր և համոզեր ապագա աներոջը՝ ապագա հարսի ձեռքը խնդրելու և Հարսանյաց գինը վճարելու համար։ Եվ հաջողության հասնում էին այն տղամարդիկ, ովքեր լավ համոզել գիտեին։

Պեիթոն և Ափրոդիտեն երբեն որոշակի չափով նույնացվում էին և Պեիթո անունը դառնում էր Ափրոդիտեի կամ՝ ածականը, կամ՝ անվան համակցությունը։ Սա ցույց է տալիս, թե ինչպես է կարևորվում հունական մշակույթում համոզմունքի (կամ ցանկության) ու սիրո հարաբերությունը։

  • Հենց Պեիթոն է համոզում Մեդեային[3] լքել հայրենիքը։
  • Զուգում է մանյակով Պանդորայի[4] պարանոցը։
  • Ափրոդիրեին թագադրվում ծաղկեպսակով[5], երբ նա ծնունդ է առնում ծովի փրփուրներից։

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պեիթոյի ծագումը որոշ չափով պարզված չէ։

Սակայն, Հեսիոդոսի դասակարգումը Պեիթոին որպես օվկիանոսուհի, հակասում է մյուս աղբյուրներին։ Նա առավել հաճախ համարվում է Ափրոդիտեի դուստր։ Նաև համարվում էր Հերմեսի՝ սուրհանդակ աստվածի կինը։

Աստղագիտության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ի պատիվ Պեիթոի անվանվել է աստերոիդ (118) Պեիթո՝ հայտնաբերված 1872 թ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Гесиод. Теогония 349
  2. Сапфо, фр.1 Лобель-Пейдж, ст.18; Ивик, фр.5 Пейдж; Нонн. Деяния Диониса XXIV 256
  3. Пиндар. Пифийские песни IV 219
  4. Гесиод. Труды и дни 73
  5. Павсаний. Описание Эллады V 11, 8
  6. Павсаний. Описание Эллады IX 35, 5

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]