Անտանանարիվու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաք
Անտանանարիվու
Antananarivo
Զինանշան
Antananarivo.png

Antananarivo01.jpg
Կոորդինատներ: 18°56′0″ հվ. լ. 47°31′0″ ավ. ե. / 18.93333° հս․. լ. 47.51667° ավ. ե. / 18.93333; 47.51667
ԵրկիրՄադագասկար Մադագասկար
ԵնթարկումՄայրաքաղաք
Հիմնադրված է1625 թ.
Մակերես88 կմ²
ԲԾՄ1,276 մ
Բնակչություն1,4 մլն. մարդ (2001)
Խտություն10,266.5 մարդ/կմ²
Ժամային գոտիUTC+3
Պաշտոնական կայքantananarivo.mg
##Անտանանարիվու (Մադագասկար)
Red pog.png

Անտանանարիվու[1] (մալագաս. Antananarivo, Тананари́ве, ֆր.՝ Tananarive, Та́на, Tana), Մադագասկարի մայրաքաղաքը և նույնանուն նահանգի տնտեսական կենտրոնը: Հիմնադրվել է 17-րդ դարի առաջին կեսում մերինաների Անդրիանզակա թագավորի կողմից։ Մերինաների լեզվով քաղաքի անվանումը նշանակում է «1000 գյուղ» կամ «1000 զինվորների քաղաք»։Բնակչությունը 2015 թվականի տվյալներով 2 610 000 մարդ: Տեղակայված է Մադագասկար կղզու կենտրոնական մասում, բարձր լեռնային[en], ծովի մակերևույթից 1240–1470 մետր բարձրության վրա: Երկաթուղային և մայրուղային հանգույց է: Անտանանարիվու երկաթուղին կապված է արևելյան ափի (Թումասինան քաղաքում), Ալաուտրա լճի շրջանի (քաղաք Ամբատունդրազակա) և Անցիրաբա քաղաքի հետ: Մայրաքաղաքի ավտոճանապարհները այն կապում են բոլոր նահանգների հետ: Անտանանարիվուում է գտնվում Իվատու միջազգային օդանավակայանը[2]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնադրվել է 17 դարի առաջին կեսին Անալամանգա բլուրի[en] վրա՝ Իմերինի Անդրիանձակի[en] արքայի կողմից(մոտ 1612–1630): 1794 թվականից Իմերինի մայրաքաղաք, հետո Մադագասկարի թագավորություն (Մալագասկյան թագավորություն): 1896 թ. Ֆրանսիական գաղութացումից եւ թագուհի Ռանավալունայի III (1883-1897 թթ.) տապալումից հետո քաղաքը կոչվում էր Թանանարիվե, որը պահպանվեց մինչեւ 1975 թվականը: Այն Մադագասկար գաղութի մայրաքաղաքն էր: 1960 թվականի հունիսից անկախ Մալագասյան Հանրապետության մայրաքաղաք, 1975 թվականի դեկտեմբերից՝ Մադագասկարի Ժողովրդավարական Հանրապետության մայրաքաղաք, 1992 թվականի սեպտեմբերից՝ Մադագասկարի Հանրապետության[2]:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկար ժամանակ քաղաքում գործնականում քարե շինություններ չեն եղել, բացառությամբ Ռիվայի թագավորական պալատի (1828 թվական, վերակառուցվել է 1880-ական թթ.), քանի որ դրա շինարարությունը արգելվել էր 1825 թվականին Ռանավալունայի թագուհու հրամանով: Քաղաքը գտնվում է երեք բլուրների վրա՝ միմյանց հետ փոխկապակցված թունելների և աստիճանների համակարգով: Այն ընդգրկում է հին շինություններ, պատմական հուշարձաններ և եվրոպական ոճի ժամանակակից շինություններ: Գերակշռում են ցածրահարկ շենքերը: Ամենաբարձր կետում տեղակայված է Ռուվայի շրջանի թագավորների հին նստավայրը, երկրի վարչապետի պալատական շենքերը: Քաղաքի կենտրոնում՝ Անուսի[en] լճի շրջանում, տեղակայված են ժամանակակից գրասենյակային շենքեր: Արդյունաբերական տարածքները գտնվում են մայրաքաղաքի հյուսիսում, արեւմուտքում եւ արեւելքում: Բնակավայրերը զբաղեցնում են լեռների լանջերը[2]:

Գիտության և մշակույթի օջախներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անտանանարիվուում են գտնվում Մադագասկարի գլխավոր համալսարանները, կրթօջախները, գրադարանները և թանգարանները՝ Մալագասիայի կրթության ակադեմիան[en] (1902 թվականից), Անտանանարիվուի համալսարանը (1961 թվականից), Մադագասկարի Ազգային գրադարանը[National Library of Madagascar] (1961 թվականից), [[|Մադագասկարի Ազգային արխիվը]][en] (1958 թվականից)[3], Պատմության թանգարանը, որը բացվել է Ռուվայում 1897 թվականից, Անտանանարիվուի Համալսարանի Արվեստի և հնագիտության թանգարանը[en][2]: Անտանանարիվուում անց են կացվում «Հիրա Քասի» (մալագաս. Hira Gasy, 1960 թվականից) ազգային թատրոնի դրամատիզացված թատերական երգ ու պարի ներկայացումները, «Ժաննեթ» (ֆր.՝ troupe Jeannette, 1929 թվականից) և «Անտանանարիվու թատրոն» (մալագաս. Antananarivo Teatra) թատերական ընկերությունների ներկայացումները [2][3]: Անտանանարիվուում է գտնվում աստղադիտարանը обсерватория[fr], «Ցիմբազազա» բուսաբանական և կենդանաբանական այգին[en][2].

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անտանանարիվուն երկրի տնտեսական, ֆինանսական, վարչական և առևտրային կենտրոնն է: Անտանանարիվուում կան սննդամթերքի, կաշվի, հագուստի, փայտամշակման եւ տպագրական արդյունաբերության ձեռնարկություններ, ինչպես նաև՝ մեքենաների հավաքման գործարան եւ շինանյութերի արտադրություն[2]. Անտանանարիվուում է գտնվում Մադագասկարյան ավանդական «Զումա» շուկան[fr] .

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անտանանարիվույի կլիման շատ համաչափ ու մեղմ է, որը պայմանավորված է ծովի մակարդակից բավական զգալի բարձր դիրքով (գրեթե 1300 մետր), և կղզին շրջապատող ծովերի մեղմացնող ազդեցությամբ: Խոնավ եղանակը տևում է հոկտեմբերից մինչև ապրիլ, չոր եղանակը՝ մայիսից սեպտեմբեր: Չոր եղանակին հատուկ են տաք ցերեկները և սառը գիշերները:

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Անտանանարիվու
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) 33,0 32,0 33,0 31,8 30,2 32,6 27,0 28,9 32,3 33,1 33,3 32,1 33,3
միջին առավելագույնը (°C) 26,6 26,5 26,5 25,5 23,7 21,2 20,6 21,7 24,2 26,0 27,0 27,2 24,7
միջին ջերմաստիճանը (°C) 20,8 20,8 20,7 19,5 17,3 15,1 14,3 14,9 16,8 18,7 20,1 20,7 18,3
միջին նվազագույնը (°C) 17,3 17,3 17,0 15,4 13,2 10,9 9,9 10,3 11,4 13,6 15,2 16,7 14,0
բացարձակ նվազագույնը (°C) 10,9 11,0 10,0 9,0 4,0 2,0 2,0 4,4 2,3 6,0 9,3 10,5 2,0
տեղումների քանակը (մմ) 340 290 191 55 19 4 8 6 10 68 135 311 1437

Ֆիլմում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անտանանարիվուում է տեղի ունենում Կազինո Ռոյալ ֆիլմի տեսարանը, որտեղ Ջեյմս Բոնդը հետապնդում է ահաբեկիչներին:

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Կաղապար:Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անունների բառարան
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Антананариву / Виноградова Н. В. // Анкилоз — Банка. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — С. 22—23. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 2). — ISBN 5-85270-330-3.
  3. 3,0 3,1 Мадагаскар / Климанова О. А., Шлёнская С. М. и др. // Ломоносов — Манизер. — М. : Большая российская энциклопедия, 2011. — С. 413-421. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 18). — ISBN 978-5-85270-351-4.