Ֆունշալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաք
Ֆունշալ
պորտ.՝ Funchal
Դրոշ Զինանշան
FlagofFunchal.png FNC.png

Funchal Pico da Cruz.jpg
Կոորդինատներ: 32°39′0″ հս․ լ. 16°55′0″ ամ. ե. / 32.65000° հս․. լ. 16.91667° ավ. ե. / 32.65000; 16.91667
Երկիր Պորտուգալիա Պորտուգալիա
Շրջան Մադեյրա
Ներքին բաժանում Santa Luzia, Imaculado Coração de Maria, Santa Maria Maior, Monte, Santo António, São Gonçalo, São Martinho, São Roque, São Pedro և
Հիմնադրված է 1451 թ.
Մակերես 76,25 կմ²
Բնակչություն 111 992 մարդ (2011)
Խտություն 1363,4 մարդ/կմ²
Ժամային գոտի UTC+0
Հեռախոսային կոդ 291
Փոստային ինդեքսներ 9050/9060
Պաշտոնական կայք cm-funchal.pt
##Ֆունշալ (Պորտուգալիա)
Red pog.png

Ֆունշալ (պորտ.՝ Funchal), Մադեյրա կղզու (Պորտուգալիա) գլխավոր քաղաքը և ծովային նավահանգիստը: Բնակչության թվաքանակը կազմում է շուրջ 112 հազար մարդ: Հանդիսանում է համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը, որի մակերեսը կազմում է 76,25 կմ², իսկ բնակչությունը՝ 111 892 մարդ (2001)[1]: Այն հյուսիսում սահմանակից է Սանտանան մունիցիպալիտետին, հյուսիս-արևելքում՝ Մաշիկու մունիցիպալիտետին, արևելքում՝ Սանտա Կրուշ մունիցիպալիտետին, հարավում՝ Ատլանտյան օվկիանոսին, իսկ արևմուտքում՝ Կամարա դի Լոբուշ մունիցիպալիտետին:

Նախկինում քաղաքը եղել է համանուն վարչական շրջանի վարչական կենտրոնը: Ֆունշալը այսօր ինքնավար տարածաշրջանի համար հանդիսանում է մշակութային, զբոսաշրջային եւ առևտրային կենտրոն: Քաղաքի բնապատկերում գերիշխում են կարմիր կղմինդրե տանիքներով սպիտակ տները, կանաչ զբոսայգիները:

Քաղաքի հովանավորը համարվում է Հակոբոս Ալփյանը: Քաղաքի տոնը նշվում է օգոստոսի 21-ին:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է, որ Ֆունշալը հիմնադրվել է 1424 թվականին՝ Մադեյրա կղզու գաղութացման ժամանակ: Այն քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1508 թվականի օգոստոսի 21-ին՝ Պորտուգալիայի Մանուել I թագավորի դեկրետի հիման վրա:

Քաղաքի անունը ծագել է այստեղ մեծ քանակությամբ աճող վայրի ֆենխելի անունից, որին պորտուգալերեն ասում են «ֆունշու»:

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մունիցիպալիտետի բնակչության թվաքանակը ըստ տարիների
1849 1900 1930 1960 1981 1991 2001 2004
29 403 43 375 68 030 98 113 112 746 115 403 103 961 100 847

Մունիցիպալիտետի կազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մունիցիպալիտետի մեջ մտնում են հետևյալ շրջանները.

  1. Իմակուլադու Կորասան դե Մարիա (պորտ.՝ Imaculado Coração de Maria)
  2. Մոնտե (պորտ.՝ Monte)
  3. Սնատա Լուզիա (պորտ.՝ Santa Luzia)
  4. Սանտա Մարիա Մայոր (պորտ.՝ Santa Maria Maior)
  5. Սանտու Անտոնիու (պորտ.՝ Santo António)
  6. Սան Գոնսալու (պորտ.՝ São Gonçalo)
  7. Սան Մարտինյու (պորտ.՝ São Martinho)
  8. Սան Պեդրու (պորտ.՝ São Pedro)
  9. Սան Ռոկե (պորտ.՝ São Roque)
  10. Սե (պորտ.՝ )

Զբոսաշրջություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի այցեքարտը հանդիսանում է «Լավրադոր» շուկան իր հսկայական արևադարձային մրգերի ընտրությամբ:

Մադեյրայի Բուսաբանական այգին

Քաղաքի ծովային նավահանգիստը միշտ լի է միջազգային լայներներով, առևտրային նավերով և զբոսանավերով: Մարդկանց համար, ովքեր ցանկանում են ծանոթանալ մշակույթին և արվեստներին, գոյություն ունեն տարբեր թանգարաններ, կոթողներ, պատկերասրահներ: Ամեն տարի Նոր տարվա դիմավորման ժամանակ քաղաքում տեղի են ունենում հրավառություններ: 2007 թվականի հունվարի 1-ին հրավառության կրակի երկարությունը կազմել է 6 կմ, իսկ լայնությունը՝ 2,7 կմ, որը ընդգրկվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում, որպես ամանազանգվածային հրագործական տոն[2][3]:

Ֆունշալա քաղաքի կենտրոնից ոչ հեռու գտնվում է Մադեյրայի Բուսաբանական այգին[4], որը հետաքրքրում է այցելուներին իր շքեղ բուսականությամբ: Այգու տարածքում աճում են ավելի քան 2 հազար էկզոտիկ բույսերի տեսակներ: 2005 թվականից այգում եղել է ճոպանուղի[5], որտեղից դեպի քաղաքի կենտրոն ժամանակը կազմում է 7 րոպե:

2013 թվականին քաղաքի կենտրոնական զբոսայգում տեղադրվել է ռուս նկարիչ Կառլ Բրյուլովի բրոնզե կիսանդրին[6]:

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի և մունիցիպալիտետի օդային հաղորդակցությունը ապահովում է Մադեյրայի Միջազգային օդնավակայանը:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Ֆունշալ քաղաքում
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) 9,2 7,4 8,1 9,8 9,7 13,2 14,6 16,4 16,6 13,4 10,8 9,4 7,4
միջին առավելագույնը (°C) 19,7 19,7 20,4 20,6 21,6 23,4 25,1 26,4 26,4 24,9 22,6 20,7 22,6
միջին ջերմաստիճանը (°C) 16,7 16,6 17,2 17,5 18,6 20,6 22,2 23,2 23,2 21,8 19,6 17,9 19,6
միջին նվազագույնը (°C) 13,7 13,4 13,9 14,4 15,6 17,7 19,2 20,0 20,0 18,6 16,6 15,0 16,5
բացարձակ նվազագույնը (°C) 25,5 27,0 30,5 32,6 34,2 34,7 37,7 36,0 38,4 34,1 29,5 25,9 37,7
տեղումների քանակը (մմ) 74,1 83,0 60,2 44,0 28,9 7,2 1,6 2,0 32,9 89,5 88,8 115,0 627,2
Աղբյուր՝ Instituto de Meteorologia, Туристический портал

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի բնիկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կրիշտիանու Ռոնալդու, պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, ով հանդես է գալիս «Ռեալ Մադրիդ» ակումբում կիսապաշտպանի և հարձակվողի դիրքերում և հանդիսանում է Պորտուգալիայի հավաքականի ավագը:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. По данным Национального института статистики Португалии(պորտ.)
  2. Fim do Ano da Madeira no Guinness World Records(պորտ.)
  3. Guinness World Records Certificate(անգլ.)
  4. Ботанический сад Мадейры(անգլ.)(պորտ.)(գերմ.)
  5. Канатная дорога Ботанического сада Мадейры{{ref- en}}(պորտ.)(գերմ.)
  6. Елена Бехтиева. О первом памятнике русскому художнику в Португалии // «Русское искусство», № 1, 2014

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]