Զանգակատուն (Արարատի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Զանգակատուն (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Զանգակատուն
Զանգակատուն, 2015 (3).jpg
Գյուղի տեսքը ավտոճանապարհից
Կոորդինատներ: 39°48′34″ հս․ լ. 45°03′04″ ավ. ե. / 39.80944° հս․. լ. 45.05111° ավ. ե. / 39.80944; 45.05111
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Արարատի
ԲԾՄ 1650 մ
Պաշտոնական լեզու Հայերեն
Բնակչություն 1218 մարդ (2011)
Ազգային կազմ Հայեր
Ժամային գոտի UTC+4
##Զանգակատուն (Արարատի մարզ) (Հայաստան)
Red pog.png

Զանգակատուն, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզում, Արարատի տարածաշրջանում, մարզկենտրոնից գտնվում է 55 կմ հեռավորության վրա, մայրաքաղաքից՝ 90 կմ հեռավորության վրա։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընկած է Երևան-Եղեգնաձոր ավտոմայրուղու վրա։ Նախկինում ունեցել է Չանախչի[1], Չանախչի Ներքին, Դաշտամեջ, Սովետաշեն անվանումները։ 1948 թվականից կոչվել է Սովետաշեն, իսկ 1991 թվականին, ի հիշատակ Պարույր Սևակի, վերանվանվել է Զանգակատուն։

Գյուղը վերաբնակեցվել է 1828-1830 թթ. Թուրքմենչայի պայմանագրի համաձայն՝ Պարսկաստանի Խոյ-Սալմաստ գավառի Հավթվան գյուղից գաղթած մի քանի ընտանիքներով։ Գյուղը որպես բնակավայր ավելի հին է։ Այդ է վկայում գյուղի տարածքից հայտնաբերված խաչքարը, որը մինչ օրս հայտնաբերված ամենահին խաչքարն է (5-րդ դար)։ Գյուղի հյուսիս արևմտյան մասում, բարձրադիր բլրի վրա գտնվում է հանրապետական նշանակության հուշարձան՝ 19-րդ դարի գերեզմանոցը։ Գերեզմանոցում գերակշռում են տարբեր չափերի անմշակ գերեզմանաքարերը, հանդիպում են նաև մշակված խաչաքանդակներով, ծաղկաքանդակներով, ինչպես նաև մարդկային ուրվագծերով գերեզմանաքարեր։ Գերեզմանոցում կան նաև մի քանի խաչքարեր, որոնք 1940 թվականին բերվել են մոտակա Հորթուն բնակավայրից։ Հորթուն գյուղում է գտնվում Սուրբ Սարգիս եկեղեցին։ Զանգակատուն գյուղից հարավ, Գենուտի լեռների լանջերին գտնվում են Պարսատիկ, Սմբուլ, Քարաղբյուր գյուղատեղիների հետքեր՝ գերեզմանաքարերով և խաչքարերով։ Նրանցից մեկի վրա գրված է. «Այս է տապան Մայր Խաթունի»[2]:

Զանգակատունը հայտնի է որպես բանաստեղծ, գրականագետ Պարույր Սևակի ծննդավայր։ Զանգակատանը՝ Պարույր Սևակի տուն-թանգարանի հարևանությամբ՝ իր առանձնատան բակում թաղված է Պարույր Սևակը։

Գյուղը տեղադրված է Արաքսի ձախակողմյան վտակ Արածո գետի ձախ ափին, Գեղամա լեռնաշղթայի հարավային լանջին։ Ծովի մակարդակից ունի մոտ 1650 մ բարձրություն։ Նրա վարչական տարածքը ներառում է ծովի մակերևույթից 1400 մ-ից մինչև 2947 մ բարձրության վրա գտնվող բազմաթիվ լեռներ ու բարձունքներ։

Կլիման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռը տևական է, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառը տաք է, համեմատաբար խոնավ։ Հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -8-ից -12 °C, հուլիսյան միջինը՝ +20-ից +30 °C է։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններն են։ Ագրոկլիմայական տեսակետից ընկած է մասնակի ոռոգման գոտում։ Տեղումների միջին քանակը 400-600 մմ է։ Հաճախ են չորային, երաշտի տարիները։ Գյուղի թիկունքում՝ Հորթուն կոչվող տարածքում կառուցվել է 2 միլիոն խորանարդ մետր տարողությամբ ջրամբար ոռգման նպատակով։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2004 2011
Բնակիչ 209 1129 619 1124 814 968 972 1142 1159 1218 2819

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղն ունի առկա 358 տնտեսություն։ Բնակիչները բոլորը հայեր են, գյուղում ազգային փոքրամասնություններ չկան։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է։ Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու այգեգործությունն են։ Գյուղում շատ են խնձորի, տանձի, ընկուզենու այգիները։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Համայնքում գործում է մանկապարտեզ, մեկ միջնակարգ դպրոց։ Համայնքն ունի մշակույթի տուն, գործում է բուժական ամբուլատորիա։ Համայնքն ապահովված է ֆիքսված և բջջային հեռախոսակապով, գործում է փոստային բաժանմունք։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 4, էջ 210
  2. Սամվել Հակոբյան «Արարատի մարզ», Երևան, 2010

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]