WWE

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
WWE
WWE Logo 2014.png
Տեսակ բիզնես
Ընկերության տեսակ Բաց բաժնետիրական ընկերություն
Հիմնադրված է 1952
Հիմնադիր Հունվարի 7, 1952 (պրոմոշեն)[1]
Փետրվարի 21, 1980 (ընկերություն)[2]
Վայր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ստենֆորդ, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ
Տնօրեն Վինս Մաքմահոն
Գլխավոր անձինք

Վինս Մաքմահոն (նախագահ, գործադիր տնօրեն, մեծամասնական բաժնետեր (70%))
Ստեֆանի Մաքմահոն (ապրանքանիշային գծով պատասխանատու)
Փոլ Լևեք
(փոխնախագահ, սցենարիստ և այլ պաշտոններ)

Ջորջ Բարիոս
(ֆինանսական և ռազմավարական գծով տնօրեն)
Քևին Դան
(փոխնախագահ, հեռուստատեսության գծով գլխավոր պատասխանատու)
Մայք Լուիսի
(«WWE Studios» կինոստուդիայի տնօրեն)
Միշել Դ. Ուիլսոն
(մարքեթինգի և եկամտային կառավարման տնօրեն)
Սպասարկվող տարածք Համաշխարհային
Արդյունաբերություն Սպորտային ժամանց, կինոարդյունաբերություն,երաժշտություն
Արտադրանք Հեռուստատեսություն, հրատարակություն, ֆիլմեր, համացանց, մերչենդայզինգ
Ծառայություններ Լիցենազավորում
Հասույթ Green Arrow Up Darker.svg 542,6 միլիոն ԱՄՆ դոլար (2014)[3]
Գործառնական շահույթ decrease -42,2 միլիոն ԱՄՆ դոլար (2014)[3]
Զուտ շահույթ decrease -30,1 միլիոն ԱՄՆ դոլար (2013)[3]
Աշխատողների թիվ 700+[4]
Ստորաբաժանումներ
Դուստր ընկերություններ
Սեփականատեր Վինս Մաքմահոն[6]
Կայք www.wwe.com
Բորսա Նյու Յորքի ֆոնդային բորսա
World Wrestling Entertainment Վիքիպահեստում

«Դաբլյու-Դաբլյու-ի» (անգլ.` «WWE», իրավաբանական անվանում՝ «World Wrestling Entertainment, Inc.»[7][8]), ամերիկյան ժամանցային կազմակերպություն: Մասնագիտացված է պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի (ռեստլինգ) շոուների, ինչպես նաև ֆիլմերի, երաժշտության թողարկման, ապրանքանիշերի լիցենզավորման և վաճառքի մեջ:

«WWE»-ի կենտրոնական գրասենյակը Ստեմֆորտում

«WWE» անվանումը կապված է նաև պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի համանուն կազմակերպության (պրոմոշեն) հետ, որն հիմնադրվել էր 1952 թվականին: 2011 թվականի դրությամբ սպորտային ժամանցի ասպարեզում համարվում է աշխարհի խոշորագույն կազմակերպությունը, որը տարեկան թողարկում է մոտ 320 շոու և հեռարձակվում ավելի քան 150 երկրներում՝ հավաքելով ավելի քան 36 միլիոն հանդիատես[9]:

«WWE»-ի կողմից թողարկված իրադարձությունները, ինչպես ցանկացած այլ ռեստլինգային կազմակերպությունների շոուների պարագայում, զերծ են մրցակցային բնույթից և բացառապես կրում են սպորտային ժամանցի նշանակություն: Շոուների ժամանակ մասնակիցները գործում են ըստ նախապես մշակված սյուժեներիի և հանդես գալիս բեմադրված մարտերում: Մինչև 1981 թվականը ամերիկյան պրոմոտերների միջև գործել է ջենթլմենական համաձայնություն` հանրությանը ցուցադրվող մարտերի ոչ մրցակցային բնույթը չբացահայտելու համար, սակայն տարաձայնություններից խուսափելու և ընդհանուր մենամարտեր (MMA) սպորտաձևից տարբերակելու համար «WWE»-ն առաջինն է բարձրաձայնում ռեստլինգի բեմադրված լինելու մասին[10]:

Ընկերության նախագահի և գործադիր տնօրենի պաշտոնը զբաղեցնում է Վինս Մաքմահոնը: Մաքմահոնների ընտանիքին է պատկանում ընկերության բաժնետոմսերի 70%-ը, ինչպես նաև ընտրելու իրավունքի 96%-ը: «WWE»-ի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ստենֆորտում (Կոնեկտիկուտ նահանգ), ունի նաև ներկայացուցչական գրասենյակներ Նյու Յորքում, Լոս Անջելեսում, Լոնդոնում, Շանհայում, Տոկիոյում, Սինգապուրում և Մումբայում[11][12]:

Պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Capitol Wrestling Corporation[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջես Մաքմահոնը բռնցքամարտի հաջողակ պրոմոտեր էր, ով 1926 թվականին սկսում է համագործակցել ոչ պակաս հայտնի պրոմոտեր Թեքս Ռիկարդի հետ: Մաքմահոնը և Ռիկարդը սկսում են բռնցքամարտի դիտարժան հանդիպումներ ցուցադրել Նյու Յորքի «Մեդիսոն Սքուեր Գարդեն» մարզապալատում: Միևնույն ժամանակ ըմբշամարտիկ Ռայմոնդ Մոնդտը ըմբշամարտային կազմակերպություն է ձևավորում և սկսում այնտեղ ներգրավել ըմբիշների: Պրոմոշենը մեծ հաջողության է արժանանում, սակայն կոլեգաների հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով Մոնդտը լուծարում է ընկերությունը և համագործակցության նոր ուղիներ փորձում գտնել: Ավելի ուշ Մոնդտը սկսում է համագործակցել Նյու Յորքի այն ժամանակների հայտնի բռնցքամարտային պրոմոտերներից մեկի՝ Ջեք Քարլիի հետ, ում մահվանից հետո Մոնդտին է մնում է մարտական ակումբը: Մոնդտն սկսում է համագործակցել մի շարք այլ պրոմոտերների և սցենարիստների հետ, որոնց թվում է լինում նաև Ջես Մաքմահոնը:

Մաքմահոնը և Մոնդտը 1952 թվականին հիմնադրում են «Capitol Wrestling Corporation» ընկերությունը, որը 1953-ին միանում է «National Wrestling Alliance» (NWA) ցանցին: 1954 թվականի նոյեմբերին Ջես Մաքմահոնը կնքում է մահկանացուն, և նրան փոխարինելու է գալիս Վինս Մաքմահոն ավագը[13]: Մոնդտը և Մաքմահոնը դառնում են բավականին հաջողակ պրոմոտերներ, քանի որ նրանց կազմակերպած մարտերը տեղի էին ունենում Նյու Յորքի խիտ բնակեցված հյուսիսարևելյան մասում:

WWWF[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1963 թվականի հուվարի 21-ին տեղի է ունենում մարտ ումն ըմբիշներ՝ Բադի Ռոջերսի և Լու Թեզի միջև. հաղթող է դառնում Թեզը և հռչակվում NWA ծանրքաշային կարգի չեմպիոն, սակայն Մաքմահոնը և Մոնդտը հրաժարվում են Թեզին ճանաչել չեմպիոն և ի նշան անհամաձայնության անջատում են «CWC»-ն «NWA»-ի կազմից: Այս կերպ ձևավորվում է նոր՝ «World Wide Wrestling Federation» (WWWF) կազմակերպությունը: Ապրիլին Բադի Ռոջերսը դառնում է WWWF աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոն: 1963 թվականի մայիսի 17-ին Ռոջերսը կորցնում է տիտղոսը Բրունո Սամմարտինոյի հետ մրցապայքարում: Մարտից մոտ մեկ շաբաթ առաջ Ռոջերսը սրտամկանի ինֆարկտ էր տարել:

Գոյության սկզբնական շրջանում, համեմատած այլ ըմբշամարտային կազմակերպությունների, «WWWF»-ն իր շոուների ցուցադրումն ավելի պահպանողական ոճով էր կատարում[14]. շոուները կազմակերպվում և ցուցադրվում էին ամիսը մեկ անգամ, այնինչ մրցակիցները սովորաբար իրենց մարտերը կազմակերպում էին ամեն շաբաթ: «WWWF»-ի մարտերը գրթեթե միօրինակ էին, ծրագրի շրջանակներում դրական կերպարով չեմպիոն ըմբիշը (բեյբիֆեյս) պայքարի մեջ էր մտնում բացասական կերպարով ըմբիշների (հիլ) հետ: Շոու-ծրագրերն հիմնականում բաղկացած էին մինչև երեք մարտից[15]: Սկզբնապես «WWWF»-ի մարտերը գրեթե ամբողջապես լցնում էին «Մեդիսոն Սքուեր Գարդենի» դահլիճը: Ավելի ուշ ընկերությունը հեռուստատեսային ժամաքանակ է ձեռք բերում, բայց այնուամենայնիվ 1970 թվականին սնանկ է ճանաչվում:

Մոնդտն ընկերությունից հեռանում է վաթսունականների վերջին: 1971 թվականին Վինս Մաքմահոն ավագը որոշում է «WWWF»-ը կրկին մտցնել «NWA» կազմի մեջ: 1983-ին անցկացված «NWA» տնօրենների ամենամյա խորհրդի ժամանակ Մաքմահոնները և վերջիններիս աշխատակից Ջիմ Բարետը հայտարարում են «WWWF»-ից հեռանալու մասին[16]:

World Wrestling Federation / Titan Sports Inc. (1979-1999)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

WWF-ի ոսկեդարը (1980-1992)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1979 թվականին կազմակերպությունը վերանվանվում է «WWF» (World Wrestling Federation, Ըմշամարտի համաշխարհային ֆեդերացիա): Նույն տարի Վինս Մաքմահոն ավագի որդին՝ Վինս Մաքմահոն կրտսերը հիմնադրում է «Titan Sports» բաժնետիրական ընկերությունը[17], որն իր գործունեությունն սկսում է ծավալել միայն 1980 թվականի փետրվարի 21-ից: 1982 թվականի հունիսի 6-ին Մաքմահոն կրտսերը հորից և վերջինիս կոլեգաներ Առնոլդ Սկալանդից, Գորիլա Մանսունից և Ֆիլ Զակոյից ձեռք է բերում «CWC»-ն: Մաքմահոն ավագը ըմբշամարտին ավելի շատ վերաբերվում էր որպես սպորտ, քան թե ժամանց, ուստի չէր կարողանում հարմարվել որդու նորարարական ներմուծումներին: Մաքմահոն կրտսերն սկսում է մեծապես ընդլայնել ըմբշամարտի արդյունաբերությունը և կատարել աննախադեպ փոփոխություններ, որոնք պետք է մեկընդմիշտ փոխեին սպորտային ժամանցի ողջ ընթացքը:

Հալկ Հոգանը 80-ականներին

Մաքմահոնը նախևառաջ պայմանագիր է կնքում «AWA» (American Wrestling Alliance) մարզիկ Հալկ Հոգանի հետ, ով սկսել էր լայն ժողովրդայնություն վայելել Սիլվեստր Ստալոնեի հետ «Ռոքի III» ֆիլմում նկարահանվելուց հետո[18]: Որպես Հոգանի ռինգային մրցակից Մաքամահոնն ընտրում է Ռոդի Փայփերին: Կազմակերպության մարզիկների շարքն են համալրում Անդրե Հսկան, Ջեսսի Վենտուրան, Ջիմի «Սուպերթռիչք» Սնուկան, Սքանչելի Մուրակոն, Աղբանոցի Շունը, «Պարոն հիասքանչ» Փոլ Օրնդորֆը, Գրեգ «Մուրճ» Վալենտայնը, Ռիկի «Վիշապ» Ստիմբոտը, Նիկոլայ Վոլկովը և Երկաթյա շեյխը:

«WWF»-ը սկսում է բավականին բարձր եկամուտներ վաստակել և եթերաժամ է ստանում հեռուստատեսությունում: Ծրագրերը ցուցադրվում են Միացյալ Նահանգների ամբողջ ծածկույթով: Այս երևույթը սկսում է զայրացնել մրցակից պրոմոտերներին, քանի որ վերջիններս առանց այդ էլ մի կերպ էին կարողանում դիմակայել մրցակցությանը և շուկայում արդիական մնալ: Ի հեճուկս մրցակիցների, Մաքմահոնը կարողացել էր եկամտի այլ աղբյուրներ ձեռք բերել գովազդից, հեռուստատեսային գործարքներից և տեսաերիզների վաճառքից: Ավելցուկային եկամուտը Մաքմահոնն օգտագործում էր նոր ըմբիշներ գնելու համար:

1985 թվականին Մաքմահոնը առաջ է քաշում ռեստլինգային շոուների նոր ձևաչափ՝ PPV (փեյ-փեր-վյու - Pay Per View, ամենամսյա իրադարձությունների ցուցադրություն, որոնք դիտելու համար հեռուստադիտողները պարտավորված են որոշակի գումար վճարել):

Մաքմահոնի գաղափարով ստեղծվում է իր տեսակի մեջ եզակի փեյ-փեր-վյուն՝ «Ռեսլմանիան», որն ըմբշամարտի եզրափակիչ կամ գերեզրափակիչ իրադարձությունն է: «Ռեսլմանիաներն» անցկացվում են ամեն տարվա ապրիլ ամիսներին և հավաքում բազմահազար հանդիսատեսների՝ գրեթե նույնական լինելով ամերիկյան ֆուտբոլի «Սուպերբոուլ» իրադարձության, կամ ՈւԷՖԱ-ի չեմպիոնների լիգայի հետ: «Ռեսլմանիան» դառնում է WWF-ի այցեքարտը: Այս հարցում Մաքմահոնի գերնպատակն այն էր, որպեսզի «Ռեսլմանիան» լինի հրապուրիչ և դիտելի նաև այն մարդկանց համար, ովքեր պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտով այդքան էլ չեն հետաքրքրվում, ուստի առաջին «Ռեսլմանիայում» մասնակցելու համար նա հրավիրում է Միստր Թիին, բռնցքամարտի լեգենդ Մուհամմեդ Ալիին և երգչուհի Սինդի Լոպերին, ինչպես նաև գործարք կնքում «MTV» հեռուստաալիքի հետ՝ որպես ինֆորմացիոն գործընկեր:

Հաջորդ տարիներին «WWF»-ը շարունակում է աճել շնորիվ Վինս Մաքմահոնի և բեյբիֆեյսային կերպար Հալկ Հոգանի: 1985 թվականին NBC համազգային հեռուստաըներությամբ սկսվում է ցուցադրվել «Շաբաթ երեկոների գլխավոր իրադարձություն» (Saturday Night's Main Event) հաղորդումը: Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտը վերջին անգամ խոշորածավալ հեռուստացանցով ցուցադրվել էր 1950-ական թվականներին: Ութսուկանների ռեստլինգային բումը գրանցվեց «Ռեսլմանիա III»-ի ժամանակ (1987), որն անցկացվում է Պոնտիակի (Միչիգան նահանգ) «Պոնտիակ Սիլվերդոմ» մարզաստադիոնում և հավաքում ռեկորդային 93 173[19] հանդիսատես: Շոուի գլխավոր իրադարձությունը Հոգանի և Անդրե Հսկայի մենամարտն էր, որն ունեցել էր նույնպես ռեկորդային 33 միլիոն դիտում[20]:

Նոր սերնդի ժամանակաշրջանը (1993-1997)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1992 թվականը «WWF»-ի պատմության ամենաամոթալից և աղետալի տարին է դառնում. ջրի երես է դուրս գալիս մի շարք ըմբիշների կողմից ստերոիդների չարաշահման մասին սկանդալը: Ստերոիդների դատաքննությունն ընկերության վրա արժենում է 5 միլիոն ԱՄՆ դոլար, ինչը չափազանց բացասական էր անդրադարձել առանց այդ էլ վատ ֆինանսական դրության վրա, քանի որ այդ տարի «WWF»-ի հասույթներն ամենացածր մակարդակի վրա էին: Մաքմահոնը որոշում է կրճատել մեղավոր ըմբշամարտիկների և գրասենյակային անձնակազմի որոշ աշխատակիցների վճարը: Կազմակերպությունից հեռանում են մի քանի այցեքարտային մարզիկներ, այդ թվում նաև Հալկ Հոգանը, և սկսում հանդես գալ «WWF»-ի բոլոր ժամանակների ամենավտանգավոր մրցակից «World Championship Wrestling» (WCW) կազմակերպությունում: Վետերանների հեռանալուց հետո ինքնստիքյան տեղ է բացվում երիտասարդ ըմբշամարտիկների առաջընթացի և կերպարային զարգացման համար: Գլխավոր երիտասարդ մարզիկների շարքում էին Շոն Մայքլզը, Բրեթ Հարթը, Ռեյզոր Ռամոնը և Անդերթեյքերը, իսկ ութսունականներից մնացած վետերաններ Ռոդի Փայփերը, Ջիմի Սնուկան, Տիտո Սանտանան և Բոբ Բեքլանդը պարզապես օգտագործվում էին որպես ետին պլանի ըմբիշներ:

Բրեթ Հարթը որպես գործող WWF չեմպիոն (1994)

1993 թվականին «WWF»-ը ստեղծում է նոր շաբաթական հեռուստածրագիր՝ «Monday Night Raw» անվամբ, որը սկսվում է հեռարձակվել երկուշաբթի երեկոներին: Հեռուստաշոուն անմիջապես մեշ հաջողություններ է ունենում համազգային հեռուստատեսությունում և ընկերության համար կայուն եկամտի նոր աղբյուր է դառնում: Տեսնելով մրցակցի ունեցած հաջողությունը՝ «WCW»1995-ին եթեր է հեռարձակում իր իսկ հեռուստաշոուն՝ «Monday Night Nitro»-ն, որը նույնպես սկսվում է հեռարձակվել երկուշաբթի օրերին և հենց այն ժամանակահատվածում, երբ եթերում է «Raw»-ն[21]: Կազմակերպությունների հակամարտությունն այս կերպ թևակոխում է մեկ այլ փուլ. շաբաթական հաղորդումները սկսում են ավելի բարձր վարկանիշ և դիտում հավաքելու համար ուղղակիորեն մրցակցել միմյանց հետ: Եթերային մրցակցությունը տևում է մինչև 1996 թվականը: Վարկանիշային պատերազմը հետագայում ձեռք է բերում «Երկուշաբթի երեկոների պատերզմներ» (Monday Night Wars) անվանումը: Գրեթե երկու տարի «WCW»-ի «Nitro»-ն կարողանում է գերակա դիրք գրավել՝ հիմնականում «Նոր աշխարհակարգ» (New World Order, nWo) խմբավորման ելույթների շնորհիվ, որի կազմում էին «WWF»-ի նախկին ըմբիշներ Հալկ Հոգանը, Սկոտ Հոլը և Քևին Նեշը[22]:

Չնայած «WWF»-ում հանդես էին գալիս բարձրակարգ մարզիկներ, իսկ մարտերն անցկացվում էին բարձր մակարդակով, այնուամենայնիվ ընկերության ֆինանսական դրությունը շարունակաբար վատթարանում էր: 1994 թվականի ապրիլից մինչև 1995 թվականի մայիս ընկած ժամանակահատվածում կազմակերպությունն իր խոսքերով ունենում 4,4 միլիոն ԱՄՆ դոլարի վնաս, չնայած 1995-ի մայիսից մինչև 1996-ի ապրիլ ժամանակահատվածում ունենում է եկամուտ 3,3 միլիոն դոլարի չափով: Ընկերությունը խոշոր չափի կորուստ է արձանագրում հաջորդ ֆինանսական տարում՝ 1996-ի մայիսից մինչև 1997-ի ապրիլ՝ 6,5 միլիոն դոլար:[23] 1996 թվականին «Raw»-ի միջին տարեկան վարկանիշը կազմում էր 2,6 գործակից: Փեյ-փեր-վյուների միջին գնման գործակիցը կազմում էր 0,63, իսկ շոուների հաճախելիությունը նվազում է մոտ 5000 միավորով:

1997 թվականն ավելի աղետալի է դառնում «WWF»-ի համար. շոուների այցելություններն ավելացնելու համար ընկերությունը կտրուկ նվազեցնում է տոմսերի գները, մասնավորապես այդ տարվա «Թագավորական կռիվը» (Royal Rumble) դիտելու համար մեկ անձը կարող էր վճարել ընդամենը տասը դոլար, իսկ «Ռեսլմանիա 13»-ի մեկ տոմսն արժեցել էր ընդամենը քսանհինգ դոլար: Այնուամենայնիվ, նշված երկու իրադարձությունները ձախողվում են՝ չկարողանալով լցնել դահլիճը: «Թագավորական կռվի» համար վաճառվել էր ընդամենը 47 514 տոմս, իսկ մինչև շոուի մեկնարկը թվով 12 511 անվճար տոմս բաժանվել էր մարդկանց: «Ռեսլմանիա 13»-ը, որը կոչված էր լինելու տարվա ամենագլխավոր փեյ-փեր-վյու իրադարձությունը նույնպես չի կարողանաում ամբողջությամբ լցնել դահլիճը, հնարավոր 18 197 տոմսերից վաճառվում են միայն 16 467-ը, մնացած 1737 տոմսերը կրկին անվճար տրվում են մարդկանց՝ որպեսզի դահլիճը լցվի[24]: Մինչ օրս «Ռեսլմանիա 13»-ը միակն ռեսլմանիան է, որը դահլիճն ամբողջությամբ չի լցրել[25]: Միևնույն ժամանակ Վինս Մաքմահոնը փորձում էր իր ընկերությունը դարձնել հանրային, այդ իսկ պատճառով պետք է զերծ մնար երկարաժամկետ ֆինանսական պարտավորություններից[26]: Նույն թվականի սեպտեմբեր ամսին տնօրենների խորհուրդը որոշում է փեյ-փեր-վյու իրադարձություն կազմակերպել Մեծ Բրիտանիայում: Չնայած տոմսերի բարձր գնին, «WWF One Night Only» կոչվող փեյ-փեր-վյուն կարողանում է ամբողջությամբ լցնել դահլիճը և ֆինանսապես լուրջ հաջողության է հասնում: Հաջորդ ամիս իր մեկնարկն է կատարում «Hell in a Cell» փեյ-փեր-վյուն, որի գլխավոր իրադարձության շրջանակներում անցկացվող մարտը ստանում է գերազանց՝ 5 աստղ գնահատական «Ռեստլինգ օբզեռվեր» հանդեսի գլխավոր խմբագիր Դեյվ Մելցերի կողմից:

Վերաբերմունքի ժամանակաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դուեյն «Ժայռ» Ջոնսոնը Տրայբեկայի կինոփառատոնի ժամանակ

«WWF»-ի և «WCW»-ի վարկանիշային պայքարը թևակոխում է նոր փուլ, երբ առաջինը փոխում է արտադրվող հաղորդումների բովանդակությունը՝ դրանք դարձնելով ավելի մեծահասակային: Գաղափարը պատկանում էր Վինս Մաքմահոնին և սցենարիստ Վինս Ռուսոյին, ովքեր ընկերության թևակոխած նոր փուլն անվանում են «Վերաբերմունքի ժամանակաշրջան» (Attitude era):

Բացասական կերպարի՝ որպես դրական կերպար ներկայացնելու գաղափարը կարծես թե դուր է գալիս «WWF»-ի երկրպագուներին: Սցենարիստները մատուցվող ավանդական ռեստլինգը վերածում են «փողոցային կռվի». մարտերն ստանում են ավելի ագրեսիվ բնույթ, ռինգային և կուլիսային գործողություններին ավելացվում են դաժան բռնության և էրոտիկ բնույթի տեսարաններ: Այնուամենայնիվ 1996-97 թվականների ընթացքում «WWF»-ը շարունակում է առաջնակարգ մարզիկներ կորցնել, որոնք սկսում են հանդես գալ մրցակից ընկերությունում: 1997 թվականի ավարտը նույնպես սկանդալային է լինում. «Survivor Series» փեյ-փեր-վյուի գլխավոր իրադարձությունը WWF առաջնության համար մղվող մրցապայքարն էր Շոն Մայքլզի և գործող չեմպիոն Բրեթ Հարթի միջև: Շոուն պետք է անցկացվեր Կանադայի Մոնրեալ քաղաքում: Լինելով կանադացի՝ Հարթն հաղորդում է Մաքմահոնին, որ չէր ցանկանա տիտղոսը կորցնել հենց Կանադայում, ինչի հետ Մաքմահոնը սկզբնապես համաձայնում է, սակայն մարտի ժամանակ, երբ Շոն Մայքլզը Հարթի վրա փորձում է կիրառել իր իսկ այցեքարտային հանձնվեցնող հնարքը (շարփշութեր), ռինգի մոտ գտնվող Մաքմահոնն անմիջապես հորդորում է մրցավար Էրլ Հեբներին հնչեցնելու մարտի զանգը և արձանագրելու Մայքլզի հաղթանակը՝ չնայած տեխնիկապես Հարթը չէր հանձնվել: Այս վիճահարույց երևույթը պատմության մեջ է մտնում որպես «Մոնրեալյան դավադրություն» (Montreal Screwjob)[27]: Պատահարից հետո Հարթը, ով արդեն 15 տարվա վետերան էր, հեռանում է «WWF»-ից և սկսում հանդես գալ «WCW»-ում: Հասարակությունը քննադատություների տարափ է տեղում Մաքմահոնի հասցեին, ինչի արդյունքում վարկանիշները կրկին սկսում են նվազել: Ենթադրվում է, որ Վերաբերմունքի ժամանակաշրջանը մեկնարկում է հենց Հարթի հեռանալուց հետո: Օգտվելով այս ոչ-սցենարային պատահարից՝ Մաքմահոնը որոշում է ստեղծել իր ռինգային բացասական կերպարը՝ Պարոն Մաքմահոն անվամբ:

Մոնրեալյան պատահարից առաջ «WWF»-ին հաջողվել էր ձեռք բերել նախկին «WCW» ըմբիշներ Սթիվ Օսթինին, Վեյդերին և Մենքայնդին: Օսթինին դանդաղորեն փորձում են վերածել ընկերության այցեքարտային ըմբիշի, ով սակայն կատարում էր բասացական հերոսի դեր: Վերաբերմունքի ժամանակաշրջանի առանցքային էջերից մեկը համարվում էր Օսթինի և Պարոն Մաքմահոնի տևական ռինգային հակամարտությունը, որում ներգրավվում են ինչպես բազմաթիվ այլ ըմբիշներ, այնպես էլ բռնցքամարտի բազմակի չեմպիոն Մայք Թայսոնը: Թայսոնի ռեստլինգային կարիերան արժանանում է լրատվամիջոցների մասսայական ուշադրությանը և բարձրացնում «Raw»-ի վարկանիշը:

World Wrestling Federation Entertainment (1999-2002)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

արժեթղթերի հրապարակային առաջարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Money in the Bank» մրցույթի ժամանակ (2011)

Վերաբերմունքի ժամանակաշրջանի աղմկահարույց հաջողություններից հետո «WWF»-ը հաջողությամբ թողարկում է բազմաթիվ այլ արտադրատեսակներ: Այս ընթացքում «Titan Sports» մայր կազմակերպության պաշտոնական անվանումը դառնում է «World Wrestling Federation Entertainment» (WWFE): 1999 թվականի հոկտեմբերի 19-ին կազմակերպությունը մասնավորից վերածվում է բաժնետիրական ընկերության: Թողարկվում է թվով 10 միլիոն արժեթուղթ, յուրաքանչյուրի նախնական գինը կազմելով 17$[28]: «WWF Entertainment»-ը հայտարարում է, որ հետաքրքրություններ ունի նաև այլ ոլորտներում ներդրումներ կատարելու մեջ, մասնավորապես Թայմս Սքուերում դիսկո ակումբ բացելու, գեղարվեստական կինոնկարներ նկարահանելու և/կամ գրքեր հրատարակելու:

1999 թվականի ապրիլի 29-ին «WWF»-ը թողարկում է իր երկրորդ շաբաթական հեռուստաշոուն՝ «SmackDown!»-ը, որն սկսվում է ցուցադրվել ամեն հինգշաբթի` մրցակցելու «WCW Thunder» հեռուստաշոուի հետ:

2000 թվականին «NBC» հեռուստաալիքի հետ համագործակցելով «WWF»-ը հիմնադրում է XFL (Xtreme Football League) կոչվող ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ լիգան, որն իր մրցաշրջանային մեկնարկը կատարում է հաջորդ տարի[29]: Չնայած սկզբնապես ունենալով բարձր վարկանիշներ, XFL-ը ամբողջապես ձախողվում է, և «NBC»-ն հրաժարվում է շարունակել համագործակցությունը, ուստի ընդամենը մեկ մրցաշրջանից լիգան լուծարվում է, քանի որ Մաքմահոնը չի կարողանում այլ հեռուստատեսային գործընկեր ձեռք բերել[30]:

WCW-ի և ECW-ի ձեռքբերումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1999 թվականի աշնանը «WWF»-ը վերջապես հաղթանակող է դուրս գալիս վարկանիշային պայքարում: Երբ «Time Warner» ընկերությունը միանում է «AOL» անդրազգային լրատվական ցանցի հետ, Թեդ Թըրները զգալիորեն կորցնում է «WCW»-ի հանդեպ վերահսկողությունը, քանի որ նորաստեղծ գրասենյակը զրոյական հետաքրքրություն է ցուցաբերում պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի հանդեպ, և հետևապես ցանկություն է հայտնում «WCW»-ն ամբողջապես վաճառելու: 2001 թվականի մարտին «AOL Time Warner» ընկերությունը 7 միլիոն ԱՄՆ դոլարով[31] վաճառում է ընկերությունը «WWF»-ին: Այդ ժամանակահատվածում սնանկացման եզրին էր կանգնել «Extreme Championship Wrestling» (ECW) էքստրեմալ ռեստլինգի կազմակերպությունը, որը նույնպես վաճառվում է «WWF»-ին[32]: Ճանապարհից հեռացնելով մրցակիցներին «WWF»-ը դառնում է միակ խոշորագույն ռեստլինգային կառույցը Հյուսիսային Ամերիկայում: Ձեռք բերելով մրցակիցներին, «WWF»-ի կազմում են հայտնվում նրանց ըմբշամարտիկները: Այս խոշորագույն իրադարձությունները ռինգային սյուժե մտցնելու համար «Ռեսլմանիա X-7»-ից հետո սցենարիստները առաջ են քաշում «Ներխուժման» գաղափարը, որի շրջանակներում «WCW»-ի և «ECW»-ի մարզիկները ներխուժում են «WWF» և միանգամից հակամարտության մեջ մտնում տեղացի ըմբիշների հետ:

World Wrestling Entertainment / WWE (2002-այժմ)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջոն Սինան ամերիկյան ծովային հետևազորայինների հետ

Վայրի բնության համաշխարհային հիմնադրամի (WWF) հետ ունեցած դատավարությունը տանուլ տալուց հետո «WWF Entertainment»-ը այլևս իրավունք չի ունենում օգտագործելու «WWF» հապավումը, ուստի 2002 թվականի մայիսի 5-ին ընկերության և նույնանուն պրոմոշենի անվանումը ևս մեկ անգամ փոփոխության է ենթարկվում՝ դառնալով «World Wrestling Entertainment» (WWE): Չնայած նման տհաճ միջադեպի՝ Մաքմահոնն հայտարարում է, որ այս անվանումը պակաս գրավիչ չէ և կշեշտի իր կազմակերպության նաև ժամանցային բնույթը:

Ապրանքանիշային ընդլայնումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանափոխումից մոտ երկու ամիս առաջ «WWE»-ն իր սպորտային կազմը որոշում է բաժանել ըստ երկու ապրանքանիշային հեռուստաշոուի՝ «Raw» և «SmackDown!», այսինքն յուրաքանչյուր հեռուստաշոուում հանդես էին գալիս տվյալ ապրանքանիշը ներկայացնող մարզիկները: Այս քայլի կատարման պատճառը նախևառաջ «ներխուժման» արդյունքում առաջացած մարզիկների մեծ քանակն էր: Ինչպես հյուսիսամերիկյան սպորտային լիգաներում, «WWE»-ն ամեն տարի անցկացնում է դրաֆթ խաղարկություն և վերաբաշխում ըմբիշներին ըստ երկու ապրանքանիշի: 2006 թվականի մայիսի 26-ին ընկերությունը հայտարարում է երրորդ շաբաթական հեռուստաշոուի՝ «ECW»-ի հեռարձակման մասին, որում սկսում են հանդես գալ օրիգինալ «ECW» կազմակերպության ըմբշամարտիկները: «ECW»-ի հեռարձակումը տևում է մինչև 2010 թվականի փետրվարի 16[33]:

Հեռուստացանցի փոփոխումը և անցումն HD որակի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2005 թվականի տարեմուտին հինգ տարի TNN (այժմ՝ Spike TV) հեռուստաալիքով ցուցադրվելուց հետո «WWE Raw» հաղորդումը վերադառնում է «USA Network» հանրային հեռուստաալիք: Տասներեք տարի անց «WWE»-ն և «NBC»-ն կրկին սկսում են ցուցադրել «Saturday Night's Main Event» (Շաբաթ երեկոյի գլխավոր իրադարձություն) հաղորդումը: 2007 թվականին «WWE»-ն հիմնադրում է ներկայացուցչական գրասենյակ Սիդնեյ քաղաքում, մինչ այդ առկա էին գրասենյակներ Տորոնտոյում և Լոնդոնում:

2008 թվականի հունվարի 21-ին «WWE»-ն հայտարարում է, որ անցում է կատարում HD որակի, որից հետո արտադրվող հեռուստաշոուները և փեյ-փեր-վյու իրադարձությունները սկվում են ցուցադրվել միմիային HD ռեժիմով[34]:

Անցումը TV-PG վարկանիշի և հանրային ծառայությունների նախաձեռնումները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընկերության պատկերանիշը 2002-2014 թվականներին

2008 թվականի նոյեմբերին «WWE»-ն գործարկում է իր սեփական առցանց սոցիալական կայքը` «WWE տիեզերք» (WWE Universe) անվամբ: Սկզբնապես ցանցն անվանվում էր «WWE երկրպագուների ազգ» և Մայսփեյս կայքի նման ուներ բլոգներ, քննարկման ֆորումներ և մի շարք այլ բաղադրիչներ: Սրան զուգընթաց շոուների ժամանակ ըմբիշները և մեկնաբանները երկրպագուներին անվանում են «WWE տիեզերքի» ներկայացուցիչներ. նման երևույթ առկա է հյուսիսամերիկյան խոշոր սպորտային ակումբներում (օրինակ՝ «Լեյքերս Ազգ», «Ռեդ Սոքս ազգ» և այլն): Սոցցանցն ավարտում է գործունեությունը 2011 թվականի հունվարի 7-ին, որից մի քանի ամիս անց ընկերությունը Ֆեյսբուքում ստեղծում է պաշտոնական էջ, որը 2014 թվականի մարտ ամսի դրությումբ ունի մոտ 17 միլիոն հավանում[35]: Նույն տարի «WWE»-ն, առաջնորդվելով Միացյալ Նահանգների ծնողական վերահսկողության վարկանիշային համակարգի «TV-PG» ուղեցույցով, փոխում է ցուցադրվող հաղորդումների բովանդակությունը՝ դրանք դարձնելով ավելի հասանելի հասարակության առավել կրտսեր զանգվածների համար[36]: Փոխելով մատուցվող հաղորդումների որակը՝ ընկերությունը կարողանում է իր երկրպագուների բանակն համալրել 14 տարեկանից ցածր տարիքային խմբին պատկանող երեխաներով և վերածվել ընտանեկան ապրանքանիշի[37]:

Եթերային բովանդակության բարեփոխումներից հետո «WWE»-ն սկսում է լրջորեն կենտրոնանալ հանրային ծառայությունների մատուցման վրա: 2011 թվականին թիմակցելով այլ կառույցների հետ «WWE»-ն հիմնադրում է «Եղի՛ր աստղ» ("Be A Star") հակաահաբեկչական քարոզարշավը: 2012 թվականից «WWE»-ն համագործակցում է «Սյուզան Ջի Կոմեն» հիմնադրամի հետ՝ հասարակության շրջանում բարձրացնելու կրծքագեղձի քաղցկեղի մասին իրազեկվածությունը: Համագործակցության շրջանակներում «WWE»-ի հեռուստաշոուների ժամանակ մարզիկները կրում են վարդագույն հագուստներ, ռինգում տեղադրվում է վարդագույն պարան, առցանց խանութում թողարկվում է Ջոն Սինայի անվանական «Հաղթահարի՛ր քաղցկեղը» մակագրությամբ վարդագույն շապիկը, ինչպես նաև նկարահանվում են կարճամետրաժ ֆիլմեր կրծքագեղձի քաղցկեղի իրազեկման մասին: «Raw»-ի հոկտեմբերի 29-ի թողարկման ժամանակ «WWE»-ն հիմնադրամի ներկայացուցիչներին նվիրաբերում է 1 միլիոն ԱՄՆ դոլար: 2013 թվականին «WWE»-ն ներգրավվում է «Ոչինչ բացի ցանցից» (Nothing But Nets) ծրագրում, որի շրջանակներում Աֆրիկա են մատակարարվում մալարիա առաջացնող մոծակների դեմ ցանցաթակարդներ: Նույն թվականի ապրիլին հայտարարվում է, որ ընկերությունը հովանավորելու է հաջորդ տարվա ԱՄՆ հաշմանդամների օլիմպիական խաղերը[38]:

2011 թվականի ապրիլի 7-ին ընկերության կորպորատիվ գրասենյակն հայտարարում է, որ ցանկություն չունի օգտագործելու «World Wresling Entertainment» ամբողջական անունը և ցանկանում է պարզապես դարձնել «WWE»` այն պատճառաբանությամբ, որ այն ավելի շատ ներառված է ժամանցի բազմաթիվ այլ ենթաոլորտներում: Ինչևէ, ընկերության անվանումը դեռ փոփոխման չի ենթարկվել:

«Սուպերշոու» ձևաչափը, զարգացման առաջնության վերակազմավորումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Ռեսլմանիա XXVIII»-ի ժամանակ (2012)

«Raw»2011 թվականի օգոստոսի 29-ի թողարկման ժամանակ հայտարարվում է, որ այսուհետ հեռուստաշոուում հանդես կգան նաև քույր ապրանքանիշի` «SmackDown!»-ի ըմբշամարտիկները: Մոտ երկու տարի հաղորդումը կրում է «Raw Supershow» անվանումը: «Սուպերշոու» ձևաչափով հանվում է ապրանքանիշային տարբերակումը: Մինչ այդ յուրքանաչյուր շոու ուներ իր սեփական գլխավոր և երկրորդական չեմպիոնական տիղոսները, մասնավորապես՝ WWE չեմպիոնատը և Միացյալ Նահանգների տիտղոսը հատուկ էր «Raw»-ին, իսկ Աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսը և Միջմայրցամաքային տիտղոսը` «SmackDown!»-ին, սակայն առանց ապրանքանիշային տարբերակման, մարզիկներն այսուհետ կարող էին պայքարել ցանկացած տիտղոսի համար[39]:

2012 թվականի մարտ ամսին լուրեր էին պտտվում, որ «WWE»-ն դադարեցնելու է իր կրտսեր պրոմոշենի՝ «Florida Championship Wrestling»-ի գործունեությունը: Ավելի ուշ WWE.com կայքին տված հարցազրույցում ընկերության փոխնախագահ Փոլ «Թրիփլ Էյչ» Լևեքը նշում է, որ «FCW»-ն չի փակվի, և «Ռեսլմանիա XXVIII»-ից հետո կունենա նոր անվանում և անցկացման վայր[40]: Օգոստոսին «FCW»-ն անվանափոխվում և ստանում է «NXT Wrestling» անվանումը (համանուն հեռուստաշոուի անվամբ) և Ֆլորիդայի Տամպա քաղաքից տեղափոխվում է Օռլանդո:

Վաղ 2013-ին «WWE»-ն համագործակցելով Ֆուլ Սեյլի համալսարանի հետ Օրինջ շրջանում հիմնում է սպորտային կենտրոն, որտեղ կարող են մարզվել, ինչպես նաև իրենց բեմական խոսքը զարգացնել «WWE»-ի արական և իգական սեռի ըմբիշները[41]:

WWE Network[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2014 թվականի փետրվարի 24-ին «WWE»-ն գործարկում է շուրջօրյա ստրիմինգային ցանց՝ «WWE Network» անվամբ, որով հնարավոր է դիտել ընկերության նոր և հին հաղորդումները:[42]

Առողջապահության ծրագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիս Բենուան և Էդդի Գերերոն «Ռեսլմանիա 20»-ի ժամանակ

Առաողջապահության ծրագիրը «WWE»-ում գործող ենթակառույց է, որն զբաղվում է խթանիչների, ալկոհոլի և սրտի պատշաճ ֆունկցիոնալության ընդգրկուն հետազոտությամբ: Ծրագիրը գործի դրվեց 2006 թվականի փետրվարին, երբ կարճ ժամանակ առաջ սիրտանոթային անբավարարությունից հանկարծամահ էր եղել առաջնակարգ մարզիկներից մեկը՝ 38-ամյա Էդդի Գուերերոն: Կառույցը մարզիկների շրջանում թեստավորումներ է անցկացնում՝ դեղատոմսային դեղորայքի և հոգեներգործուն նյութերի հնարավոր ռեկրեացիոն օգտագործման և չարաշահման հետքերը պարզելու (օրինակ՝ անաբոլիկ ստերոիդների հնարավոր օգտագործում) և դրանց զեկուցման համար: Համաձայն առողջապահության քաղաքականության ուղեցույցների՝ բացի կանոնավոր դոպինգային ստուգումներից, մարզիկները պարտավոր են նաև տարին առնվազն մեկ անգամ սրտամկանային ստուգում անցնել:

2007 թվականին Քրիս Բենուայի` ստերոիդների հավանական շարաշահման պատճառով կատարած կրկնակի սպանությունից և ինքնասպանությունից հետո Միացյալ Նահանգների ներկայացուցիչների պալատին առընթեր պետական բարեփոխումների հանձնաժողովը պարտադրում է «WWE»-ին իր մարզիկների մոտ թեկուզ չնչին խնդիրներ հայտանբերելիս զեկուցել իրեն[43]:

Առողջապահական ծրագրի շնորհիվ բժիշկները կարողացել են մարզիկներից մեկի մոտ ախտորոշել սրտային տկարություն: 2007 թվականի օգոստոսին առողջապահական կանոնավոր ստուգման ժամանակ ըմբշամարտիկ Մոնտել Վոնտավիուս Պորտերի (իրական անունը՝ Հասան Ասադ) մոտ գտնվել էր Վոլֆ-Պարկինսոն-Ուայթի համախտանիշ[44], ինչը չհայտնաբերվելու դեպքում մարզիկի համար կարող էր ճակատագրական հետևանքներ ունենալ:

Այլ ստորաբաժանումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«WWE»-ի անվանական շապիկներ և այլ ապրանքատեսակներ

Բացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի ցուցադրումից և «Acclaim», «2K Sports» և «Mattel» ընկերություններին լիցենզավորելուց (համակարգչային խաղերի և խաղալիքների արտադրման համար), «WWE»-ն ունի բազմաթիվ այլ ստորաբաժանումներ:

Գործող ստորաբաժանումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «WWE Libraries», ստորաբաժանում հիմնադրված 2001 թվականին՝ «WCW»-ի ձեռքբերումից հետո, կազմակերպությանն է պատկանում պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի աշխարհում ամենամեծ տեսադարանը և դրանից բխող հեղինակային իրավունքները:
  • «WWE Studios», կինոստուդիա հիմնադրված 2002 թվականին, զբաղվում է գեղարվեստական ֆիլմերի արտադրությամբ:
  • «WWE Music Group», երաժշտական ստուդիա, որն զբաղվում է յուրաքանչյուր ըմիշի և ըմբշուհու թեմատիկ երաժշտության ստեղծմամբ, ժողովածուների թողարկմամբ: Թողարկել է նաև մի շարք ըմբիշների հեղինակած երաժշտական ալբոմներ:
  • «WWE Home Video», ստորաբաժանում որը թողարկում է «WWE»-ի փեյ-փեր-վյու իրադարձությունների, անհատ ըմբիշների մարտերի ժողովածուների և կենսագրական տեսանյութերի թողարկմամբ (VHS, DVD, Blu-ray ձևաչափերով):
  • «WWE Books», ստորաբաժանում, որն հրատարակում է ինքնակենսագրականներ, կուլիսային գործողությունների մասին գրվածքներ, օրացույցեր, գրքեր, պատկերապատումներ և այլն:
  • «WWE Performance Center», ստորաբաժանում, որտեղ մարզվում և իրենց բեմական խոսքն են վարժեցնում «WWE»-ի պոտենցիալ մարզիկները:
  • «WWE Kids», ժամանցային կայք երեխաների համար, ամիսնը երկու անգամ թողարկվում են մանկական պատկերապատումներ:
  • «WWEShop.com», առցանց խանութ:
  • «WWE Jet Services», ստորաբաժանում ստեղծված 2013 թվականին, նպատակն է ֆինանսավորել և կարգավորել ընկերության ծովային և օդային ռեսուրսները:

Չգործող ստորաբաժանումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «World Bodybuilding Federation», բոդիբիլդինգի ֆեդերացիա ստեղծված 1990 թվականին «Titan Sports»-ի կողմից: Ավարտել է գործունեությունը երկու տարի անց:
  • «XFL», «WWF»-ի և «NBC», «UPN», «TNN» հեռուստաալիքների համագործակցությամբ 2000 թվականին հիմնադրված ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ լիգա: Բաղկացած է եղել 8 ակումբներից: Ցածր վարկանիշների պատճառով դադարեցրել է գործունեությունը:
  • «The World», Նյու Յորք քաղաքում 1999 թվականին բացված ռեստորան, ակումբ և հուշանվերների խանութ: Փակվել է 2003 թվականին:
  • «WWE Niagara Falls», մանրածախ առևտրի սրահ Նիագարա Ֆոլս քաղաքում (Օնտարիո նահանգ, Կանադա, 2002-2011):

Չեմպիոնական տիտղոսներ և այլ նվաճումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայիս չեմպիոնները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տիտղոս Ներկա չեմպիոն(ներ) Տիտղոսի կրում Հաղթելու ամսաթիվ Վայր
WWE աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոնատ Dean Ambrose WrestleMania 32 Axxess.jpg Դին Էմբրոուզ 1 Հունիսի 19, 2016
(«Money in the Bank»)
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ
WWE Միջմայրցամաքային չեմպիոնատ The Miz March 2015.jpg Միզ 5 Ապրիլի 4, 2016 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Դալաս, Տեխաս, ԱՄՆ
WWE Միացյալ Նահանգների չեմպիոնատ Rusev US Champ.png Ռուսև 2 Մայիսի 22, 2016 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Նյուարկ, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ
WWE թիմային չեմպիոնատ The New Day WrestleMania 32 Axxess.jpg «Նոր օր»
(Քոֆի Քինգստոն, Բիգ Ի, Քսավիեր Վուդս)
2
(4, 2, 2)
Օգոստոսի 23, 2015
(«Սամրսլեմ»)
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Բրուքլին, Նյու Յորք, ԱՄՆ
WWE կանանց չեմպիոնատ Charlotte 2015 WrestleMania Axxess.jpg Շառլոթ 1 Ապրիլի 3, 2016
(«Ռեսլմանիա 32»)
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Դալաս, Տեխաս, ԱՄՆ

Այլ Նվաճումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նվաճում Վերջին հաղթող Ամսաթիվ
Թագավորական մարտ Թրիփլ Էյչ Հունվարի 24, 2016
Փողը բանկում Դին Էմբրոուզ Հունիսի 19, 2016
Անդրե Հսկայի հիշատակի գավաթ Բարոն Կորբին Ապրիլի 4, 2016

Կրտսեր առաջնության չեմպիոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

WWE NXT
Տիտղոս Ներկա չեմպիոն (ներ) Ամսաթիվ
NXT չեմպիոնատ Սամոա Ջո Ապրիլի 21, 2016
NXT թիմային չեմպիոնատ «Վերածնունդ»
(Սկոտ Դոուսոն և Դեշ Ուայլդեր)
Հունիսի 8, 2016
NXT կանանց չեմպիոնատ Ասկա Ապրիլի 1, 2016

Հեռացված տիտղոսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • WWWF Միացյալ Նահանգների թիմային չեմպիոնատ (1958-1967)
  • WWWF Միացյալ Նահանգների չեմպիոնատ (1963-1976)
  • WWF հյուսիսամերիկյան չեմպիոնատ (1979-1981)
  • WWF միջազգային ծանրքաշային չեմպիոնատ (1959-1984)
  • WWF աշխարհի մարտարվեստային ծանրքաշային չեմպիոնատ (1978-1989)
  • WWF կրտսեր ծանրքաշային չեմպիոնատ (1967-1985)
  • WWF միջազգային թիմային չեմպիոնատ (1969-1985)
  • WWF Կանադայի չեմպիոնատ (1985-1986)
  • WWF կանանց թիմային չեմպիոնատ (1970-1989)
  • WWF Միջմայրցամաքային թիմային չեմպիոնատ (1991)
  • WCW աշխարհի թիմային չեմպիոնատ (1975-2001)
  • WWF կիսածանրքաշային չեմպիոնատ (1997-2001)
  • WCW աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոնատ (1991-2001)
  • WWE Եվրոպայի չեմպիոնատ (1997-2002)
  • WWE հարդքոր չեմպիոնատ (1998-2002)
  • WCW/WWE թեթևքաշային Հեռացված տիտղոսներ (1991-2008)
  • ECW չեմպիոնատ (1971-2001, 2006-2010)
  • WWE աշխարհի թիմային չեմպիոնատ (1971-2010)
  • WWE կանանց չեմպիոնատ (1956-2010)
  • Միլիոն դոլարի չեմպիոնատ (1989-2010)
  • Աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոնատ (2002-2013)
  • WWE դիվաների չեմպիոնատ (2008-2016)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. WWE -ն մոռանում է խոշոր տարեդարձ նշել, «eWrestlingNews.com» (2013-01-09): Վերցված` 2013-09-05.
  2. «Yahoo.com էջը»։ «Finance.yahoo.com»։ Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 2 
  3. 3,0 3,1 3,2 «WWE հաշվետվություն»։ «Yahoo Finance» 
  4. «Նոր տարեկան հաշվետվություն, 2010»։ «WWE»։ Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 22 
  5. «WWE. ձևաթուղթ 10-K»։ 2012-03-01 
  6. «WWE հաշվետվություն, 2012»։ «WWE»։ 2012-03-12։ Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 21–ին 
  7. «World Wrestling Entertainment, Inc.»։ «Նյու Յորքի ֆոնդային բորսա»։ Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 7–ին 
  8. «Դաբլյու-Դաբլյու-Ի բաժնետերերի տարեկան հանդիպումը տեղի կունենա 2011 թվականի ապրիլի 29-ին»։ «WWE»։ 2011-02-18։ Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 8 
  9. «Ենկերության ընդհանրական վերլուծություն»։ «WWE»։ Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 8 
  10. Գրաբիանովսկի Էդ (2006-01-13)։ «Ինչպես է աշխատում պրոֆըմբշամարտը»։ «Entertainment.howstuffworks.com»։ Վերցված է 2012 թ․ հունիսի 10 
  11. «Դաբլյու-Դաբլյու-Ի կորպորատիվ` ընկերության ընդհանուր վերլուծություն»։ 2011-06-15 
  12. «Դաբլյու-Դաբլյու-Ի կորպորատիվ - Դաբլյու-Դաբլյու-ԻՆ ՆՈՐ ԳՐԱՍԵՆՅԱԿ Է ԲԱՑՈւՄ ՄՈՒՄԲԱՅՈւՄ»։ 2011-06-15 
  13. Կելբերեր, Էնջի Պիտերսոն (2010). Պրոֆըմբշամարտի հրաշագեղ, տարօրինակ և անսովոր պատմությունը. «Քեփսթոուն պրես». էջ 32. ISBN 1-4296-4789-2. 
  14. «WrestlingTerritories.png»։ Ըմբշամարտի ֆորումներ։ Վերցված է Մարտի 25, 2012 
  15. «Ռեստլինգ օբզեռվեր լրատու»։ Հունիսի 3, 1991 
  16. «Ռեստլինգ օբզեռվեր լրատու»։ Հուլիսի 20, 2011 
  17. Հորնբեյքեր, Թիմ (2007). Ըմբշամարտի ազգային ալյանս: Պրոֆըմբշամարտի աշխարհը խեղդող մենատիրության չպատմված պատմությունը. «Ի-Սի-Դաբլյու պրես». էջ 353. ISBN 978-1-55022-741-3. 
  18. Ռոքի 3(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
  19. Փաուել Ջոն։ «Ստիմբոտն ու Սևիջը կառավարում են Ռեսլամանիա 3-ը»։ «Սլեմ ռեստլինգ»։ Վերցված է 2007 թ․ հոկտեմբերի 14–ին 
  20. Փաուել Ջոն։ «Ստիմբոտն ու Սևիջը կառավարում է Ռեսլմանիա 3-ը»։ «Սլեմ ռեստլինգ»։ Վերցված է 2007-10-14 
  21. Շիլդզ, Բրայան; Սալիվան, Քևին (2009). Դաբլյու-Դաբլյու-Ի: Ռեսլմանիայի պատմությունը. էջ 53. 
  22. Սկայա Ռիք։ «RAW-ն ընդդեմ Nitro-ի: Առաջին տարի»։ «Օնլայն օնսլոթ Ռեստլինգ»։ Վերցված է Ապրիլի 10, 2013 
  23. Բլոգ «Archive.bebo.com». վերցված է 2013-09-05
  24. «Մարտի 23, 1997: Ինչ է աշխարհը դիտում». «Thehistoryofwwe.com» (2011-03-23): վերցված է՝ 2013-09-05.
  25. «Լարերի միջև: Ռեստլինգի մեծագույն հաղթանակներն ու ձախողումները - Բրայան Ֆրից - Գուգլ գրքեր». «Books.google.co.uk.», վերցված է 2013-09-05.
  26. Մոնրեալյան դավադրություն. Բրեթ Հարթ և Շոն Մայքլզ: «Prowrestling.about.com» (2013-07-17): վերցված է 2013-09-05.
  27. Միք Ֆոուլի (2000). Have a Nice Day: A Tale of Blood and Sweatsocks. «Հարփեր Քոլինզ». էջ 648. ISBN 0-06-103101-1. 
  28. ««WWF»-ը մուտք է գործում արժեթղթերի շուկա»։ 1999-10-19։ Վերցված է 2007 թ․ մայիսի 5 
  29. ««WWE Entertainment»-ը հայտարարում է ամերիկյան ֆուտբոլի նոր պրոֆեսիոնալ լիգայի` XFL-ի կազմավորման մասին»։ Փետրվարի 3, 2000։ Վերցված է 2007-05-05 
  30. «XFL-ը լուծարվում է հիասթափեցուցիչ մրցաշրջանից հետո»։ «CNN»։ 2001-05-10։ Վերցված է 2007-05-05 
  31. ««WWE Entertainment» ընկերությունը «Թըրներ բրոդքաստինգից» ձեռք է բերում «WCW»-ն»։ Մարտի 23, 2001։ Վերցված է 2007 թ․ մայիսի 5 
  32. Շիլդզ, Բրայան; Սալիվան, Քևին (2009). WWE: Ռեսլմանիայի պատմությունը. էջ 58. 
  33. ««WWE-ն ցուցադրելու է ECW-ն ՍայՖայ հեռուստաալիքով»»։ «WWE.com»։ Վերցված է 2006 թ․ օգոստոսի 28–ին 
  34. «WWE-ն գնում է դեպի HD»։ «WWE»։ Վերցված է 2008 թ․ հունվարի 25 
  35. «WWE ֆեյսբուքյան էջ»
  36. Գրեյ, Ռիչարդ (2013-02-26)։ «WWE-ի հակաարյունային քաղաքականությունը»։ «Ռեստլինգ նյուզ ուորլդ»։ Վերցված է 2013 թ․ մարտի 22 
  37. ««WWE»-ն նշում է, որ անցումը PG վարկանիշային համակարգի կներգրավի բազմաթիվ հովանավորների»։ «Sportsbusinessjournal.com»։ Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 3–ին 
  38. ««WWE»-ն դառնում է ԱՄՆ հաշմանդամների օլիմպիադայի հիմնդիր գործընկերը»։ «Finance.yahoo.com»։ 2013-04-07։ Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 10–ին 
  39. Թոմ Հերերա Փեյջ (2014-01-11)։ ««Raw»-ի պատմության 10 ամենակարևոր իրադարձությունները»։ «WWE.com»։ Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 2 
  40. «HHH-ը FCW-ի փակման լուրերի մասին»։ «WWE.com»։ 2012-03-20։ Վերցված է Մարտի 18, 2012 
  41. «Օրինջ շրջանի բիզնես գործարքներ. Հուլիս, 2013»
  42. http://corporate.wwe.com/company/initiatives/wwenetwork.jsp
  43. «Կոնգրեսին պետք է «WWE»-ի տված տեղեկությունը ստերոիդների, դոպինգի մասին»։ Վերցված է 2007 թ․ հուլիսի 29 
  44. «MVP-ի ամենաարժեքավոր ծրագիրը»։ «WWE.com»։ 2007-08-10։ Վերցված է 2007 թ․ դեկտեմբերի 7–ին 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]