Պալեոզոյան դարաշրջան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Lake Eyre Filling Peaks.jpg

Պալեոզոյան դարաշրջան: Պալեոզոյան դարաշրջանը համարվում է հնադարյան կյանքի շրջան: Այն տևել է մոտ 340 մլն. տարի և բաժանվում է կեմբրի, օրդովիկի, սիլուրի, դևոնի, քարածխի, պերմի ժամանակաշրջանների: Պալեոզոյան դարաշրջանի սկզբում կեմբրի և օրդովիկի ժամանակաշրջաններում, բույսերը հիմնականում հանդիպում էին ծովերում: Ցամաքում ապրում էին բակտերիանները և կապտականաչ ջրիմուռները: Ֆաունան ներկայացնում էին ներկայումս գոյություն ունեցող տիպերի ամենապարզագույն ներկայացուցիչները սպունգները, աղեխորշավորները, որդերը, փափկամարմինները, հոդվածոտանիները, քորդավորները, որոնք ապրում էին ջրային միջավայրում: Սիլուրի ժամանակաշրջանում 150-170 մլն. տարի առաջ, ծովերում բուռն թափով զարգացան ծովային հոդվածոտանիները խեցգետնակարիճները, տրիլոբիտները: Երևան եկան գլխոտանի փափկամարմինները, փշամորթները: Կենդանիներից առաջինը ցամաքում սկսում է ստորակարգ բույսերի զարգացումը: Ջրամբարների առափնյա գոտում ի հայ են գալիս առաջին ցամաքային բույսերը` պսիլոֆիտները: Դևոնի ժամանակաշրջանի կեսերից պսիլոֆիտները հետզհետե պակասսում և այդ ժամանակաշրջանի վերջում բոլորովին անհետանում են: Դրանցից սկիզբ առան կազմավորման բարդությամբ ավելի բարձր կանգնածբուսական խմբեր գետնամուշկայինները, ձիաձետայինները և պտերանմանները: Ցամաքային բույսերի հանդես գալը և զարգացումը կարևորագույն նախադրյալներ ստեղծեցին կենդանիների ցամաք դուրս գալու համար: Այդ շրջանում ջրային միջավայրում արդեն հանդիպում էին զրահակիր ձկներ, որոնք օժտված էին ներքին կռճիկային կմախքով ևոսկրային շարժուն ծնոտներով, իսկ արտաքինից պատված էին ոսկրյա զրահով:Ծնոտների առաջացումը կարևոր փուլ էր ողնաշարավորների ընդհանուր կազմավորման զարգացման մեջ: Մրցության հետևանքով ծնոտաբերաններն աստիճանաբար դուրս մղեցին վահանակակիրներին: Ծնոտաբերանների սերունդներն են ժամանակակից կռճիկային ձկներ շնաձկները և կատվաձկները:

Վրձնակալողական ձկներ[խմբագրել]

Դևոնի ծովերում բնակվում էին երկշունչ և վրձնակալողակավոր ձկներ: Դրանք լողափամփուշտի օգնությամբ կարողանում էին օգտագործել մթնոլորտային օդ լողակների օգնությամբ սողալ ցամաքում, բայց հիմնականում ապրում էին ջրում,որտեղ սնման և բազմացման պայմանները բարեհաջող էին: Վրձնալողակ ձկների լողակների կմաղքը համոլոգ է ողնաշարավոր կենդանիների հնգամատ վերջույթների կմախքին, և այդ ձկների մի խմբի ներկայացուցիչներից դևոնի վերջում սկիզբ առան ցամաքային ողնաշարավոր կենդանիների հնգամատ վերջույթների կմաղքին, և այդ ձկների մի խմբի ներկայացուցիչներից դևոնի վերջում սկիզբ առան ցամաքային ողնաշարավոր կենդանիների նախնիները հնադարյան երկկենցաղները:Դրանք ապրում էին ծանծաղ ջրերում, որոնք պարբերաբար ցամաքում էին: Դա հարկադրում էր այդ կենդանիներին լողալօվ փոխադրվել այլ ջրամբարներ:Աստիճանաբար բնական ընտրության գործընթացում հնգամատ լողակները փողակերպվում են ցամաքում քայլելու համար պիտանի վերջույթների:Հնադարյան երկկենցաղները ստեգոցեֆալները, բնակվում էին ճահճոտ վայրերում բազմանում և սնվում էին ջրային միջավայրում Քարածխի ժամանակաշրջանի տաք և խոնավ կլիման, հսկայական անտառները բացառիկ նպաստավոր պայմաններ էին ստեղծում երկկենցաղների խմբի ծաղկման համար: