Արխանգելսկի մարզ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
Արխանգելսկի մարզ
Դրոշ Զինանշան
Flag of Arkhangelsk Oblast.svg Coat of Arms of Arkhangelsk oblast.svg

Կոորդինատներ: 63°30′0″ հս․ լ. 43°0′0″ ավ. ե. / 63.50000° հս․. լ. 43.00000° ավ. ե. / 63.50000; 43.00000
Երկիր Ռուսաստան Ռուսաստան
Ներքին բաժանում Նոր Երկիր, «Սոլովեցկոե» շրժան, Մեզենսկի շրջան, Լեշուկոնսկի շրջան, Պինեժսկի շրջան, Պրիմորսկի շրջան, Օնեժսկի շրջան, Արխանգելսկ, Սևերոդվինսկ, Նովոդվինսկ, Կոտլաս, Կորյաժմա, Օնեգա, Խոլմոգորսկի շրջան, Պլեսեցկի շրջան, Կարգոպոլսկի շրջան, Նյանդոմսկի շրջան, Կոնոշսկի շրջան, Վինոգրադովսկի շրջան, Շենկուրսկի շրջան, Վելսկի շրջան, Ուստյանսկի շրջան, Վերխնետոեմսկի շրջան, Կրսնոբորսկի շրջան, Կոտլասկի շրջան, Լենսկի շրջան և Վիլեգոդսկի շրջան
Հիմնադրված է սեպտեմբերի 23, 1937 թ.
Մակերես 587 400 կմ²
Բնակչություն 1 129 908 մարդ (հունվարի 1, 2016)[1]
Ժամային գոտի մոսկովյան ժամանակ
Ավտոմոբիլային կոդ 29
Պաշտոնական կայք http://www.dvinaland.ru/
##Արխանգելսկի մարզ (Ռուսաստան)
Red pog.png

Արխանգելսկի մարզ, Ռուսաստանի եվրոպական մասի հյուսիսում։ Կազմվել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 23-ին։ Տերիտորիայի առափնյա մասը ողողվում է Սպիտակ, Բարենցի, Պեչորայի և Կարայի ծովերով։ Արխանգելսկի մարզի մեջ են մտնում Նենեցական ազգային օկրուգը, Ֆրանց Իոսիֆի երկիր, Նոր երկիր, Սոլովեցկի և այլ կղզիներ։ Տարածությունը 587, 4 հազար կմ2 է, բնակչությունը՝ 1421 հազար (1974)։ Բաժանվում է 19 վարչական շրջանի։ Մարզում կա 11 քաղաք և 37 քաղաքատիպ ավան։ Կենտրոնը՝ Արխանգելսկ։

Բնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արխանգելսկի մարզը գտնվում է Արևելա-Եվրոպական հարթավայրի հյուսիս-արլևելքում՝ տայգայի և տունդրայի զոնաներում։ Կենտրոնական մասը ալիքավոր հարթություն է, կտրտված գետահովիտներով։ Ձմեռը ցուրտ է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը Ամդերմայում -18, 4°С է, Արխանգելսկում՝ -12, 5°С, Կոտլասում՝ -14, 0°С, հուլիսինը հարավում՝ 17°С, հյուսիսում՝ մինչև 8°С, 10°С։ Բնորոշ է անկայուն եղանակը։ Տարեկան տեղումների քանակը 300-550 մմ է։ Տերիտորիայի մոտ կեսը զբաղեցնում է անտառային զոնան։ Հարուստ է կենդանական աշխարհը։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արխանգելսկի մարզը Ռուսաստանի ամենանոսր բնակեցված շրջաններից է, միջին խտությունը 1 կմ2 վրա՝ 2, 4 մարդ (1972)։ Բնակչության շուրջ 3/4-ը ապրում է երկաթուղամերձ գոտում, Հյուսիսային Դվինայի ստորին և միջին հոսանքում, Վագա գետի ավազանում։ Քաղաքային բնակչությունը 68% է (1972)։ Գլխավոր քաղաքներն են Արխանգելսկը, Սևերոդվինսկը, Կոտլասը, Օնեգան։ Սոլվիչեգոդսկը և Սոլոնիխան բալնեոլոգիական առողջարաններ են։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արխանգելսկի մարզը անտառային արդյունաբերության, անտառարտահանման, ձկնարդյունաբերության, աճող մեքենաշինության, գազանորսության, մորթեղենի վերամշակման զարգացող շրջան է։ Գյուղատնտեսությունը մասնագիտանում է կաթնաանասնապահական ուղղությամբ։ Արխանգելսկի մարզը խոլմոգորյան կաթնատու ցեղի կովերի հայրենիքն է։ Զարգացած է եղջերվաբուծությունը։ Ժողովրդական տնտեսության համախառն արտադրանքի 93-95%-ը սալիս է արդյունաբերությունը։ Մեքենաշինության (նավերի, ճանապարհաշինական մեքենաների, փայտանյութի մթերումների, առաքման և փայտասղոցման համար սարքավորումների արտադրություն են) կենտրոններն են Արխանգելսկը, Սևերոդվինսկը և Կոտլասը։ Զարգացած է ձկնարդյունաբերությունը։ Ունի 1, 5 հազար կմ երկաթուղագիծ, 11 հազար կմ ավտոխճուղի (1968)։ Նավարկելի գետերի (Հյուսիսային Դվինա, Վիչեգդա, Պեչորա, Մեզեն) երկարությունը 3, 8 հազար կմ է, լաստառաքման ուղիներինը՝ 9 հազար կմ-ից ավելի։ Ծովային նավահանգիստներն են Արխանգելսկը, Օնեգան, Մեզենը։ Արխանգելսկի մարզում գործում են 1462 հանրակրթական դպրոց (1969), անտառատեխնիկական, բժշկական և մանկավարժական ինստուտներ, 26 միջնակարգ մասնագիտական ուսումնական հաստատություն, 4 թատրոն, 740 մասսայական գրադարան, 11 թանգարան։ Ռուսական ճարտարապետության XVI-XVII դարերի հուշարձան է Սոլովեցկի մենաստանը։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png
  1. http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/Popul2016.xls