Կորդիլերներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կորդիլիերներ
The Rocky Mountains.jpg
Կորդիլիերները տիեզերքից
Տեսակ լեռնաշղթա
Երկիր Հյուսիսային Ամերիկա
Տեղադրություն Կանադա Կանադա,
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ,
Մեքսիկա Մեքսիկա,
Վենեսուելա Վենեսուելա,
Կոլումբիա Կոլումբիա,
Էկվադոր Էկվադոր,
Պերու Պերու,
Բոլիվիա Բոլիվիա,
Արգենտինա Արգենտինա,
Չիլի Չիլի,
Դոմինիկյան Հանրապետություն Դոմինիկանա
Բարձրություն (ԲԾՄ) 6960 մ
Երկարություն 18000 կմ
Լայնություն Մինչև 1600 կմ
Մեծագույն գագաթ Ակոնկագուա
##Կորդիլերներ (Հյուսիսային Ամերիկա)
RedMountain.svg
##Կորդիլերներ (Հարավային Ամերիկա)
RedMountain.svg

Կորդիլիերներ[1] կամ Կորդիլիերյան լեռներ[1] (իսպ.՝ Cordilleras, անգլ.՝ American Cordillera), աշխարհի ամենաերկար լեռնաշղթան, որը ձգվում է Հյուսիսային Ամերիկայի և Հարավային Ամերիկայի արևմտյան շրջաններով։ [2]։ Լեռները հարուստ են օգտակար հանածոներով։ Շատ են ոսկու, արծաթի, պղնձի, ցինկի,կապարի, երկաթի պաշարները։Միջլեռնային ճկվածքներում կան քարածխի, նավթի, գազի պաշարներ։

Կորդիլիերները բաժանվում են երկու հատվածի - Հյուսիսային Ամերիկայի Կորդիլերներ և Հարավային Ամերիկայի Կորդիլերներ, կամ Անդեր։ Երկարությունն ավելի քան 18 հազար է։ Հյուսիսում ծովափին զուգահեռ, աղեղնաձև ձգվում են Ալյասկայի լեռները։ Այստեղ է գտնվում Հյուսիսային Ամերիկայի ամենաբարձր գագաթը՝ Մակ- Քինլի լեռը (6194մ): Ալյասկայի լեռներից հարավ ձգվում է Առափնյա լեռնաշղթան, որից արևելք նրան զուգահեռ տարածվում են Ժայռոտ լեռները: Կորդիլիերաների ամենալայն հատվածը գտնվում է ԱՄՆ-ի արևմուտքում։ Խաղաղ օվկիանոսի ափով ձգվում են ցածր լեռներ, որոնք արևելքում իջնում են Կալիֆոռնիական հովիտ: Վերջինս արևելքից եզրավորվում է Սիեռա -Նևադա («Ձյունապատ լեռներ») լեռներով։ Այստեղ շատ են փշատերև անտառները։ 1500 մետր բարձրությունների սահմաններում պահպանվել են սեքվոյայի անտառապուրակները։ Էնդեմիկ ծառատեսակ է, անվանում են նաև մամոնտի ծառ, բարձրությունը մինչև 150 մետր, բնի տրամագիծը հասնում է 10-15 մետրի։ Սեքվոյաներն ապրում են 3000-4000 տարի։ Նրա բնափայտը բարձր է գնահատվում, այն չի փտում։ Նույնիսկ կրակը չի կարող ոչնչացնել հսկային։ Այդ հազվագյուտ ծառի պահպանության համար Սիեռա- Նևադայի լեռներում ստեղծվել են Յոսեմիտյան և Սեքվոյա արգելոցները։ [3]

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանումը բառացի նշանակում է «լեռնաշղթաներ»․ առաջացել է լատիներեն corda ― «լար» բառից։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Հովհաննես Բարսեղյան (2006). «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում». Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու. Երևան: 9-րդ հրաշալիք. էջ 51. ISBN 99941-56-03-9. http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897. 
  2. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան. Երևան: «Լույս». 
  3. Մ. Իսկանդարյան, Մայրցամաքների և օվկիանոսների աշխարհագրություն, Երևան, 1996թ