Հայ-ռուսական հարաբերություններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հայ-ռուսական հարաբերություններ
Հայաստան և Ռուսաստան

Հայաստան

Ռուսաստան
Հայաստանի և Ռուսաստանի դրոշները Գյումրիում

Հայ–ռուսական հարաբերությունները (ռուս.՝ Российско-армянские отношения, անգլ.՝ Armenia–Russia relations) երկկողմանի հարաբերություններ են Ռուսաստանի Դաշնության և Հայաստանի միջև։ Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի ապրիլի 3-ին։

19-րդ դարից սկսած Ռուսաստանը խոշոր դերակատար է Հարավային Կովկասում։ Երկու երկրների հարաբերությունների արմատները գալիս են Ռուս-պարսկական պատերազմից, որի արդյունքում Արևելյան Հայաստանն անցավ Ռուսական կայսրությանը։ Բացի այդ, Ռուսաստանը դարձավ Օսմանյան կայսրությունում քրիստոնյա ազգերի, այդ թվում հայերի անվտանգության երաշխավորը[1]։ Երկու երկրների մեջ գործում է դաշնակցային սերտ հարաբերություններ։

ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հայաստանն անդամակցեց Ռուսաստանի, Բելառուսի և Ուկրաինայի ստեղծած Անկախ Պետությունների Համագործակցություն միջազգային կազմակերպությանը։ Հայաստանը և Ռուսաստանն անդամ են ընդհանուր տարածաշրջանային միջազգային ռազմական կառույցի՝ Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը։

Ռուսաստանի հակահայ գործողություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1921 թվականի մարտի 16-ին Մոսկվայի ռուս-թուրքական պայմանագրով Ռուսաստանը Հայաստանի առաջին հանրապետության մաս կազմող Նախիջևանը ճանաչել է որպես պրոտեկտորատ Ադրբեջանի կազմում (հոդված 3)։ Նույն պայմանագրով Ռուսաստանը պարտավորվել է իր և Հայաստանի տարածքում արգելել այնպիսի կազմակերպությունների և խմբերի առաջացումն ու գոյությունը, որոնք ունեն Թուրքիայի կամ նրա տարածքի մի մասի կառավարության դերը ստանձնելու հավականություն։ Ռուսաստանը պարտավորվել է նաև իր տարածքում և Հայաստանում արգելել այնպիսի խմբերի գոյությունը, որոնց նպատակն է պայքարը Թուրքիայի դեմ (հոդված 8)[2]։

2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմից հետո Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության խաղաղապահ ուժերը տեղակայվեցին Արցախի Հանրապետության հայկական հատվածում, որի մեջ էր նաև Հադրութի շրջանի Հին Թաղեր և Խծաբերդ գյուղերը։ Պատերազմի ավարտից մոտ մեկ ամիս անց Ադրբեջանը հարձակվել և գրավել է ռուս խաղաղապահների վերահսկողության գոտում գտնվող այդ երկու հայկական գյուղերը[3], որից հետո Ռուսաստանը երկու կողմերին հրադադարի ռեժիմը պահպանելու կոչ է արել[4], իսկ գյուղերը դուրս է թողել իր վերահսկման գոտու քարտեզից[5]։

Ռուսաստանը համարվում է Հայաստանի ռազմավարական գլխավոր դաշնակիցը, սակայն վերջին 20 տարում մեծ քանակությամբ և գերժամանակակից հարձակողական զենքեր է վաճառում Ադրբեջանին, որը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության պատճառով պատերազմական դրության մեջ է գտնվում Հայաստանի հետ[6][7][8]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]