Հայ-մեքսիկական հարաբերություններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հայ-մեքսիկական հարաբերություններ
Հայաստան և Մեքսիկա

Հայաստան

Մեքսիկա

Հայ-մեքսիկական հարաբերություններ, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Մեքսիկայի միջև։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուշարձան նվիրված Մեքսիկայում հայ համայնքին, գտնվում է Մեխիկո զբոսայգում։
Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված հուշատախտակ Մեխիկոյում

1991 թվականի դեկտեմբերին Խորհրդային Միության փլուզումից մեկ ամիս անց 1992 թվականի հունվարի 14-ին Հայաստանն ու Մեքսիկան պաշտոնական դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին միմյանց հետ[1]: Հենց սկզբից երկու երկրների միջև հարաբերությունները բավականին ցածր մակարդակի վրա էին և հիմնականում վերաբերում էին ՄԱԿ-ում գլոբալ մակարդակով դիվանագիտական հարցերին։ 2002 թվականի մարտին Հայաստանի վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանը ժամանեց Մեքսիկայի հյուսիսում գտնվող Մոնտեռեյ քաղաք՝ մասնակցելու Մոնտեռեյան կոնսենսուսին նվիրված համաժողովին․ այդ այցը դարձավ Հայաստանի կառավարության առաջին և բարձրաստիճան պաշտոնական այցը Մեքսիկա՝ անկախությունից հետո[2]։ 2002 թվականի օգոստոսին Հայաստանի արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը պաշտոնական այց է կատարել Մեքսիկա։ Այցի ընթացքում ստորագրվել են մշակույթի և կրթության բնագավառում համագործակցության մասին համաձայնագրեր, ինչպես նաև պաշտոնական և դիվանագիտական անձնագրեր ունեցողների համար վիզաների վերացման մասին համաձայնագիր[3]։

2012 թվականի հոկտեմբերին տեղի ունեցավ Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանի պաշտոնական այցը Մեքսիկա։ Իր այցի ընթացքում Հայաստանի արտգործնախարար Նալբանդյանը մտահոգություն է հայտնել 2011 թվականին Մեքսիկայի կողմից Խոջալուի կոտորածի ճանաչման կապակցությամբ, որի ընթացքում 1992 թվականի փետրվարին Խոջալու քաղաքում սպանվել է մոտ 161 էթնիկ ադրբեջանցի[4]։ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Նալբանդյանը նաև մտահոգություն է հայտնել Մեքսիկայի գլխավոր Պասեո դե լա Ռեֆորմա փողոցում Ադրբեջանի նախկին նախագահ Հեյդար Ալիևի հուշարձանը տեղադրելու առաջարկի կապակցությամբ: Մեքսիկայում իրավապաշտպան խմբերի կողմից մեծ դիմադրությունից հետո նախագահ Ալիևի արձանը հանվել և տեղափոխվել է առանձնատուն[5]։ Մեքսիկա կատարած այցի ընթացքում Հայաստանի արտգործնախարար Նալբանդյանը ելույթ է ունեցել Մեքսիկայի Սենատում, որտեղ խոսել է երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների բարելավման և Մեքսիկայում Հայաստանի դեսպանատուն բացելու մասին[6]։ 2014 թվականի սկզբին Հայաստանը դեսպանատուն է բացել Մեքսիկայում[7]։

2015 թվականի ապրիլին Մեքսիկայի Սենատը Հայկական մշակութային շաբաթ անցկացրեց՝ նվիրված հայոց պատմությանը և երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 23-ամյակին[8]։ Մինչ օրս Մեքսիկան պաշտոնապես չի ճանաչել 1915 թվականին Օսմանյան զորքերի կողմից իրականացված Հայոց ցեղասպանությունը[9]։ 2019 թվականի հունիսին Մեքսիկան Երևանում պատվավոր հյուպատոսությում է բացել[10]։

Երկկողմ համաձայնագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկու երկրներն էլ ստորագրել են մի շարք երկկողմ համաձայնագրեր, ինչպիսիք են փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցերի շուրջ քաղաքական խորհրդակցությունների անցկացման նպատակով փոխըմբռնման հուշագիրը (1993 թվական), դիվանագիտական և ծառայողական անձնագրերի սեփականատերերի նկատմամբ առանց վիզայի ռեժիմի հաստատման մասին համաձայնագիրը (2002 թվական) և մշակույթի և կրթության ոլորտում համագործակցության համաձայնագիրը (2002 թվական)[3]։

Առևտուր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2018 թվականին երկու երկրների միջև երկկողմ ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 1,7 միլիոն դոլար[11]։

Դիվանագիտական ներկայացուցչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայաստանը Մեքսիկայում ունի դեսպանություն[12]։
  • Մեքսիկան Երևանում պատվավոր հյուպատոսություն ունի[13]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]