Իգոր Ստրավինսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Իգոր Ստրավինսկի
Igor Stravinsky LOC 32392u.jpg
Ծնվել է հունիսի 17, 1882({{padleft:1882|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[1]
Լոմոնոսով[2]
Երկիր Flag of France.svg Ֆրանսիա
Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Մահացել է ապրիլի 6, 1971({{padleft:1971|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[3][1] (88 տարեկանում)
Նյու Յորք[4]
Ժանրեր օպերա, սիմֆոնիա, 20-րդ դարի դասական երաժշտություն և Կամերային երաժշտություն
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր, պարուսույց, դիրիժոր, ջազ երաժիշտ և դաշնակահար
Գործիքներ դաշնամուր
Ստորագրություն
Ստորագրություն

Իգոր Ֆյոդորովիչ Ստրավինսկի (հունիսի 17, 1882[1], Լոմոնոսով[2] - ապրիլի 6, 1971[3][1], Նյու Յորք[4]), ռուս հայտնի դաշնակահար, դիրիժոր և կոմպոզիտոր, որը շատերի կողմից համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ կոմպոզիտորներից մեկը։ [5][6][7]

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իգոր Ստրավինսկին ծնվել է երաժիշտների ընտանիքում։ Հայրը Սանկտ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնի առաջատար երգիչներից էր։ Ստրավինսկին վաղ տարիքից նվագել է դաշնամուր։ 1900-1905 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետում, 1904-1906 թվականներին միաժամանակ երաժշտության դասեր է առել հայտնի կոմպոզիտոր Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովից, որի ղեկավարությամբ գրել է սոնատ և սկերցո դաշնամուրի համար, «Ֆավնը և հովվուհին» սյուիտը՝ ձայնի և նվագախմբի համար, «Մի բեմոլ մաժոր» սիմֆոնիան:

Կոմպոզիտորի գեղարվեստական հայացքների ձևավորմանը նպաստել են «Միր իսկուսստվա» խմբավորումը և նրա ղեկավարներից բալետմայստեր Սերգեյ Դյագիլևը։ Ստրավինսկին «Հրեղեն հավք», «Պետրուշկա» և «Սրբազան գարուն» բալետներով մասնակցել է Փարիզում Դյագիլևի կազմակերպած «Ռուսական թատերաշրջաններին» և արժանացել համաշխարհային ճանաչման։ 1910 թվականից կոմպոզիտորն առավելապես ապրել է արտասահմանում, 1914 թվականին տեղափոխվել է Շվեյցարիա: Գրել է «Սոխակը» (ըստ Հանս Անդերսենի հեքիաթի) և «Զինվորի պատմությունը» օպերաները, շփվել ֆրանսիական նորարար կոմպոզիտորների «Վեցյակ» խմբի հետ։ 1915 թվականից Ստրավինսկին հանդես է եկել որպես դիրիժոր, իսկ 1924 թվականից՝ դաշնակահար (կատարել է հիմնականում իր ստեղծագործությունները)։ 1919 թվականին Դյագիլևի պատվերով գրել է «Պուլչինելլա» բալետը, որը բեմադրվել է 1 տարի անց։ 1920–1940 թվականներին կոմպոզիտորը բնակվել է Ֆրանսիայում, որտեղ բեմադրվել են նրա «Մավր» ու «Հարսանիք» օպերաները և «Էդիպ արքա» նեոկլասիցիստական օպերա-օրատորիան։

Ստրավինսկու ստեղծագործությանը բնորոշ է արագ զարգացումը, «ոճերի» մշտական փոփոխությունը, որի համար նրան համեմատել են իսպանացի նկարիչ Պաբլո Պիկասսոյի հետ, 2 արվեստագետներն էլ զգալիորեն կանխորոշել են 20-րդ դարի եվրոպական արվեստի զարգացման ուղիները՝ մեկը՝ գեղանկարչության, մյուսը՝ երաժշտության մեջ։ Կոմպոզիտորն իր երկերում օգտվել է ժողովրդական բանահյուսության լավագույն նմուշներից։ 1920 թվականից նրա ստեղծագործության մեջ սկսվել է նեոկլասիցիստական շրջանը, որը տևել է շուրջ 30 տարի։ Այդ շրջանում կոմպոզիտորը դիմել է տարբեր ժանրերի՝ Սիմֆոնիա «Դեբյուսիի հիշատակին», կամերային անսամբլներ, ստեղծագործություններ ձայնի և դաշնամուրի համար և այլն։ Նշանակալի է «Հայր մեր»-ը առանց նվագակցության, «Ապոլլոն Մուսագետ», «Փերիի համբույրը» (Պյոտր Չայկովսկու թեմաներով) բալետները, «Սաղմոսների սիմֆոնիան» և այլն։ 1930 թվականի լավագույն գործերից է՝ «Պերսեփոնե» օպերան։

1936 թվականին Ստրավինսկին հյուրախաղերով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում։ Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն» օպերային թատրոնում բեմադրվել է նրա «Թղթախաղ» բալետը, կատարվել է «Դամբարտոն-Օքս» կոնցերտը։ 1937 թվականին կոմպոզիտորին հրավիրել են դասավանդելու Հարվարդի համալսարանում։ 1939 թվականից մշտապես բնակվել է ԱՄՆ-ում։ Գրել է «Օրփեոս» բալետը, Էբոնի-կոնցերտը՝ կլառնետի և ջազային նվագախմբի համար (նվիրել է ամերիկացի ճանաչված կլառնետահար Բեննի Գուդմենին), «Զվարճամոլի արկածները» օպերան։ Վերջինս առանձնանում է վառ մեղեդայնությամբ և հզոր դինամիկայով։ Ստրավինսկին հեղինակ է նաև բազմաթիվ գործիքավորումների և մշակումների։ Ստրավինսկու երաժշտությանը հատուկ են խիստ և զուսպ ոճը, հակիրճ շարադրանքը, կերպարների վեհությունը։

Կոմպոզիտորը հյուրախաղերով շրջագայել է բազմաթիվ երկրներում, 1962 թվականին՝ նաև ԽՍՀՄ-ում, Մոսկվայում և Լենինգրադում (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ) ղեկավարել է իր հեղինակային համերգները։ 1963 թվականին Երևանում բեմադրվել է Ստրավինսկու «Էդիպ արքա» օպերան: Ստրավինսկին գրել է «Իմ երաժշտական կյանքի ժամանակագրությունը» (1963 թվականին) և «Երկխոսություն» (1971 թվականին) գրքերը։ Ստրավինսկու անունով կոչվել են հրապարակ Փարիզում՝ համանուն շատրվանով («Ստրավինսկու շատրվան», 1983 թվականին, ճարտարապետ՝ Ժան Տենգլի) և խառնարան Փայլածու (Մերկուրի) մոլորակի վրա։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  2. 2,0 2,1 2,2 Record #118642545 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 10-ին 2014:
  3. 3,0 3,1 3,2 Record #118642545 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  4. 4,0 4,1 4,2 Record #118642545 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 30-ին 2014:
  5. Page 2006; Théodore and Denise Stravinsky 2004, vii.
  6. Anonymous 1940.
  7. Կոհեն 2004, 30.