Իգոր Ստրավինսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Իգոր Ստրավինսկի
Igor Stravinsky LOC 32392u.jpg
Բնօրինակ անուն ռուս.՝ Игорь Фёдорович Стравинский
Ծնվել է հունիսի 17, 1882({{padleft:1882|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[1]
Լոմոնոսով, Ռուսական կայսրություն[2][3]
Երկիր Flag of France.svg Ֆրանսիա
Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մահացել է ապրիլի 6, 1971({{padleft:1971|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[1][4][5][6][7][8] (88 տարեկանում)
Նյու Յորք, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[3]
Ժանրեր օպերա, սիմֆոնիա, 20-րդ դարի դասական երաժշտություն և կամերային երաժշտություն
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր, պարուսույց, դիրիժոր, ջազ երաժիշտ և դաշնակահար
Գործիքներ դաշնամուր
Շրջանավարտ Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Անդամակցություն Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիա և Շվեդիայի թագավորական երաժշտական ակադեմիա
Ամուսին Vera de Bosset
Ստորագրություն
Ստորագրություն

Իգոր Ֆեոդորովիչ Ստրավինսկի (հունիսի 17, 1882({{padleft:1882|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[1], Լոմոնոսով, Ռուսական կայսրություն[2][3] - ապրիլի 6, 1971({{padleft:1971|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[1][4][5][6][7][8], Նյու Յորք, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[3]), ռուս հայտնի դաշնակահար, դիրիժոր և կոմպոզիտոր, որը շատերի կողմից համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ կոմպոզիտորներից մեկը[9][10][11]։ Ստրավինսկու կոմպոզիտորական կարիերան առանձնացել է իր ոճական բազմազանությամբ։ Առաջին անգամ նա միջազգային ճանաչման է արժանացել ելեք բալետների շնորհիվ, որ ստեղծվել են իմպրեսարիո Սերգեյ Դյագիլևի պատվերով և առաջին անգամ ներկայացվել Փարիզում Դյագիլևի «Ռուսական բալետի» կողմից։ Այդ բալտներն են՝ «Հրեղեն հավք» (1910), «Պետրուշկա» (1911) և «Սրբազան գարուն» (1913)։ Վերջինը փոխել է կոմպոզիտորների վերաբերմունքը ռիթմական կառուցվածքի նկատմամբ և դարձել այն ստեղծագործությունը, որի համար Ստրավինսկին համարվում է հեղափոխական երաժշտության բնագավառում, որն ընդլայնել է երաժշտական ձևավորման սահմանները։ Նրա ստեղծագործության ռուսական փուլին, երբ ստեղծվել են այնպիսի ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են՝ «Ռենար», «Զինվորի պատմությունը», «Հարսանիք», 1920-ական թվականներին հաջորդել է նոր փուլ, երբ նա դիմել է նեոկլասիցիստական երաժշտությանը։Այդ շրջանի ստեղծագործություններում նկատվում է միտում՝ օգտագործելու ավանդական երաժշտական ձևեր (կոնչերտո գրոսսո, ֆուգա և սիմֆոնիա)՝ հենվելով ավելի վաղ շրջանի ու հատկապես 18-րդ դարի ոճերի վրա։ 1950-ական թվականներին Ստրավինսկին սկսել է օգտագործել սերիական տեխնիկա։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ կյանքը Ռուսական կայսրությունում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆեոդոր և Աննա Ստրավինսկիներ, Օդեսա, 1874
Իգոր Ստրավինսկի, 1903

Իգոր Ստրավինսկին ծնվել է 1882 թվականի հունիսի 17-ին Ռուսական կայսրության մայրաքաղաք Սանկտ Պետերբուրգի Օրանիենբաում արվարձանում[12] և մեծացել Սանկտ Պետերբուրգում[13]։ Հայրը՝ Ֆեոդոր Իգնատևիչ Ստրավինսկին (1843-1902), եղել է հայտնի օպերային երգիչ (բաս), Կիևի օպերային թատրոնի և Մարիինյան թատրոնի մեներգիչ, իսկ մայրը՝ դաշնակահարուհի և երգչուհի Աննա Կիրիլովնան (օրիորդական ազգանունը՝ Խոլոդովսկի, 1854-1939), ծնվել է Կիևում և եղել բարձրաստիճան պաշտոնյայի չորս դուստրերից մեկը։ Ֆեոդոր Ստրավինսկին սերել է լեհ մեծատոհմիկների, սենատորների ու հողատերերի ընտանիքից[14]։ Համարվում է, որ Ստրավինսկիների տոհմն սկիզբ է առել 17-րդ և 18-րդ դարերում նրանցից, որ կրել են Սուլիմա և Ստրավինսկի գերբերը[15]։ Առավել հավանական է, որ Ստրավինսկիների ճյուղը սերած լինի Ստրավինսկաներից՝ լեհացած լիտվացիներից (կամ բելառուսներից), որ եղել են կալվածատերեր և ազնվականներ Լիտվական մեծ իշխանությունում։ Ըստ Իգոր Ստրավինսկու՝ նրա ընտանիքը նախապես կրել է Սուլիմա-Ստրավինսկի ազգանունը, իսկ Ստրավինսկի ազգանունը ծագել է Ստրավա բառից, որը Լիտվայում հոսով Ստրևա գետի անվան տարբերակներից է[16][17][18][19]։

Հետագայում Ստրավինսկին հիշել է, որ դպրոցական տարիներին ինքը եղել է միայնակ և ասել է, թե ինքը երբեք չի հանդիպել մեկին, որն իսկապես կհետաքրքրեր իրեն[20]։ Ստրավինսկին սկսել է դաշնամուր նվագել սովորել վաղ տարիքում՝ միաժամանակ սովորելով երաժշտության տեսություն և փորձելով ստեղծագործել։ 1890 թվականին նա դիտել է Պյոտր Չայկովսկու «Քնած գեղեցկուհի» բալետը Մարիինյան թատրոնում։ Տասնհինգ տարեկան հասակում նա յուրացրել է Մենդելսոնի «No. 1 դաշնամուրային կոնցերտը» և ավարտել Ալեքսանդր Գլազունովի լարային կվարտետի կրճատումը դաշնամուրի համար, որը, ըստ որոշ տեղեկությունների, համարել է, որ Ստրավինսկին ոչ երաժշտական է և քիչ է մտածել իր հմտությունների մասին[21]։

Չնայած երաժշտությամբ տարված լինելուն՝ Իգոր Ստրավինսկին ծնողների պնդմամբ սովորել է իրավունք։ 1901 թվականին նա ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան, սակայն ուսման չորս տարիների ընթացքում հաճախել է հիսունից էլ պակաս դասերի[22]։ 1902 թվականի ամառը Ստրավինսկին Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի ու նրա ընտանիքի հետ անցկացրել է Հայդելբերգում, որտեղ Ռիմսկի-Կորսակովը, որը հավանաբար իր ժամանակի ռուս առաջատար կոմպոզիտորն էր, Ստրավինսկուն առաջարկել է չընդունվել Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիա, այլ մասնավոր պարապմունքների միջոցով հասնել կոմպոզիտորական ունակությունների զարգացմանը, ինչի հիմնական պատճառը նրա տարիքն էր[23]։ Այդ տարի Ստրավինսկու հայրը մահացնում է քաղցկեղից, իսկ նա սկսում է ավելի շատ ժամանակ հատկացնել երաժշտությանը, ոչ թե իրավունքին[24]։ 1905 թվականին համալսարանը փակվել է երկու ամսով Արյունոտ կիրակիի պատճառով[25]. Ստրավինսկուն թույլ չեն տվել հանձնել ամփոփիչ քննությունները, իսկ 1906 թվականի ապրիլին նա ստացել է կես դասընթացի դիպլոմ[14]։ Դրանից հետո նա կենտրոնացել է երաժշտության վրա։ 1905 թվականին նա սկսել է շաբաթական երկու անգամ մասնավոր դասեր առնել Ռիմսկի-Կորսակովի մոտ, ում նա համարում էր իր երկրորդ հայր[22]։ Այդ դասերը շարունակվել են մինչև Ռիմսկի-Կորսակովի մահը 1908 թվականին[26]։

1905 թվականին Ստրավինսկին նշանվել է իր զարմուհու՝ Եկատերինա Գավրիլիվնա Նոսենկոյի (Կատյա) հետ, որին ճանաչում էր վաղ մանկությունից[27]։ Չնայած Ռուս ուղղափառ եկեղեցին արգելում է ամուսնություններն առաջին զարմիկների միջև, 1906 թվականի հունվարի 23-ին զույգն ամուսնացել է. նրանց առաջին երկու երեխաները՝ Ֆեոդորն ու Լյուդմիլան, ծնվել են 1907 և 1908 թվականներին համապատասխանաբար[28]։

1909 թվականի փետրվարին Իգոր Ստրավինսկու նվագախմբային երկու աշխատանքները՝ Scherzo fantastique և Feu d'artifice (Հրավառություններ) ներկայացվել են Սանկտ Պետերբուրգում կայացած համերգի ժամանակ։ Այնտեղ դրանք լսել է Սերգեյ Դյագիլևը, որն այդ ժամանակ զբաղվում էր ռուսական օպերան ու բալետը Փարիզում ներկայացնելու հարցերի պլանավորմամբ։ Դյագիլևի վրա այնպիսի տպավորություն է թողել «Հրավառություններ» ստեղծագործությունը, որ նա Ստրավինսկու հանձնարարել է կատարել մի քանի նոտայագրումներ, ապա գրել լիարժեք բալետ՝ «Հրեղեն հավքը»[29]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իգոր Ստրավինսկին ծնվել է երաժիշտների ընտանիքում։ Հայրը Սանկտ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնի առաջատար երգիչներից էր։ Ստրավինսկին վաղ տարիքից նվագել է դաշնամուր։ 1900-1905 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետում, 1904-1906 թվականներին միաժամանակ երաժշտության դասեր է առել հայտնի կոմպոզիտոր Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովից, որի ղեկավարությամբ գրել է սոնատ և սկերցո դաշնամուրի համար, «Ֆավնը և հովվուհին» սյուիտը՝ ձայնի և նվագախմբի համար, «Մի բեմոլ մաժոր» սիմֆոնիան:

Կոմպոզիտորի գեղարվեստական հայացքների ձևավորմանը նպաստել են «Միր իսկուսստվա» խմբավորումը և նրա ղեկավարներից բալետմայստեր Սերգեյ Դյագիլևը։ Ստրավինսկին «Հրեղեն հավք», «Պետրուշկա» և «Սրբազան գարուն» բալետներով մասնակցել է Փարիզում Դյագիլևի կազմակերպած «Ռուսական թատերաշրջաններին» և արժանացել համաշխարհային ճանաչման։ 1910 թվականից կոմպոզիտորն առավելապես ապրել է արտասահմանում, 1914 թվականին տեղափոխվել է Շվեյցարիա: Գրել է «Սոխակը» (ըստ Հանս Անդերսենի հեքիաթի) և «Զինվորի պատմությունը» օպերաները, շփվել ֆրանսիական նորարար կոմպոզիտորների «Վեցյակ» խմբի հետ։ 1915 թվականից Ստրավինսկին հանդես է եկել որպես դիրիժոր, իսկ 1924 թվականից՝ դաշնակահար (կատարել է հիմնականում իր ստեղծագործությունները)։ 1919 թվականին Դյագիլևի պատվերով գրել է «Պուլչինելլա» բալետը, որը բեմադրվել է 1 տարի անց։ 1920–1940 թվականներին կոմպոզիտորը բնակվել է Ֆրանսիայում, որտեղ բեմադրվել են նրա «Մավր» ու «Հարսանիք» օպերաները և «Էդիպ արքա» նեոկլասիցիստական օպերա-օրատորիան։

Ստրավինսկու ստեղծագործությանը բնորոշ է արագ զարգացումը, «ոճերի» մշտական փոփոխությունը, որի համար նրան համեմատել են իսպանացի նկարիչ Պաբլո Պիկասսոյի հետ, 2 արվեստագետներն էլ զգալիորեն կանխորոշել են 20-րդ դարի եվրոպական արվեստի զարգացման ուղիները՝ մեկը՝ գեղանկարչության, մյուսը՝ երաժշտության մեջ։ Կոմպոզիտորն իր երկերում օգտվել է ժողովրդական բանահյուսության լավագույն նմուշներից։ 1920 թվականից նրա ստեղծագործության մեջ սկսվել է նեոկլասիցիստական շրջանը, որը տևել է շուրջ 30 տարի։ Այդ շրջանում կոմպոզիտորը դիմել է տարբեր ժանրերի՝ Սիմֆոնիա «Դեբյուսիի հիշատակին», կամերային անսամբլներ, ստեղծագործություններ ձայնի և դաշնամուրի համար և այլն։ Նշանակալի է «Հայր մեր»-ը առանց նվագակցության, «Ապոլլոն Մուսագետ», «Փերիի համբույրը» (Պյոտր Չայկովսկու թեմաներով) բալետները, «Սաղմոսների սիմֆոնիան» և այլն։ 1930 թվականի լավագույն գործերից է՝ «Պերսեփոնե» օպերան։

1936 թվականին Ստրավինսկին հյուրախաղերով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում։ Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն» օպերային թատրոնում բեմադրվել է նրա «Թղթախաղ» բալետը, կատարվել է «Դամբարտոն-Օքս» կոնցերտը։ 1937 թվականին կոմպոզիտորին հրավիրել են դասավանդելու Հարվարդի համալսարանում։ 1939 թվականից մշտապես բնակվել է ԱՄՆ-ում։ Գրել է «Օրփեոս» բալետը, Էբոնի-կոնցերտը՝ կլառնետի և ջազային նվագախմբի համար (նվիրել է ամերիկացի ճանաչված կլառնետահար Բեննի Գուդմենին), «Զվարճամոլի արկածները» օպերան։ Վերջինս առանձնանում է վառ մեղեդայնությամբ և հզոր դինամիկայով։ Ստրավինսկին հեղինակ է նաև բազմաթիվ գործիքավորումների և մշակումների։ Ստրավինսկու երաժշտությանը հատուկ են խիստ և զուսպ ոճը, հակիրճ շարադրանքը, կերպարների վեհությունը։

Կոմպոզիտորը հյուրախաղերով շրջագայել է բազմաթիվ երկրներում, 1962 թվականին՝ նաև ԽՍՀՄ-ում, Մոսկվայում և Լենինգրադում (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ) ղեկավարել է իր հեղինակային համերգները։ 1963 թվականին Երևանում բեմադրվել է Ստրավինսկու «Էդիպ արքա» օպերան: Ստրավինսկին գրել է «Իմ երաժշտական կյանքի ժամանակագրությունը» (1963 թվականին) և «Երկխոսություն» (1971 թվականին) գրքերը։ Ստրավինսկու անունով կոչվել են հրապարակ Փարիզում՝ համանուն շատրվանով («Ստրավինսկու շատրվան», 1983 թվականին, ճարտարապետ՝ Ժան Տենգլի) և խառնարան Փայլածու (Մերկուրի) մոլորակի վրա։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 Stravinsky, Igor // The Enciclopædia Britannicа — 12 — London, New York City: 1922. — Vol. XXXII Pacific Ocean Islands to Zuloaga. — P. 582.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118642545 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  4. 4,0 4,1 4,2 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 5,2 SNAC
  6. 6,0 6,1 6,2 Internet Broadway Database — 2000.
  7. 7,0 7,1 7,2 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú Cultural São Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  8. 8,0 8,1 8,2 Nationalencyklopedin — 1999.
  9. Page 2006; Théodore and Denise Stravinsky 2004, vii.
  10. Anonymous 1940.
  11. Կոհեն 2004, 30.
  12. Greene, 1985, էջ` 1101
  13. White, 1979, էջ` 4
  14. 14,0 14,1 Walsh, 2001
  15. Walsh Stephen (1999)։ «Stravinsky: A Creative Spring: Russia and France, 1882-1934 (excerpt)»։ The New York Times։ New York City, NEW YORK, U.S.A.: The New York Times։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 6 March 2016-ին։ Վերցված է 24 June 2017։ «The Stravinsky family, like the name, is Polish, a fact which needs to be stressed in view of recent and perfectly understandable attempts by Kiev scholars to claim Stravinsky as a Ukrainian of Cossack lineage. The so-called Soulima-Stravinskys are more accurately described as ‘Strawinscy Herbu Sulima,’ to adopt for the moment the old Polish spelling of the two names: that is, the Strawinscy family with the Sulima coat-of-arms. This simply means, for our purposes, that this branch of the Strawinscys claimed descent from the more ancient — probably German — house of Sulima. Stefan Strawinski traced the family tree back to the late sixteenth century, when the Strawinscys held high state office, in a kingdom where there were no hereditary titles and power was symbolized by honorific titles associated with purely ceremonial duties.» 
  16. Pisalnik, 2012
  17. Walsh, 2000
  18. Stravinsky and Craft, 1960, էջ` 17
  19. Stravinsky and Craft, 1960, էջ` 6
  20. Stravinsky, 1962, էջ` 8
  21. Dubal, 2001, էջ` 564
  22. 22,0 22,1 Dubal, 2001, էջ` 565
  23. White, 1979, էջ` 8
  24. Palmer, 1982
  25. Walsh, 2000, էջ` 83
  26. Stravinsky, 1962, էջ` 24
  27. White, 1979, էջ` 5
  28. White, 1979, էջեր` 11–12
  29. White, 1979, էջեր` 15–16

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Adorno, Theodor. 1973. Philosophy of Modern Music. Translated by Anne G. Mitchell and Wesley V. Blomster. New York: Continuum. 0-8264-0138-4 Original German edition, as Philosophie der neuen Musik. Tübingen: J. C. B. Mohr, 1949.
  • Adorno, Theodor W. 2006. Philosophy of New Music, translated, edited, and with an introduction by Robert Hullot-Kentor. Minneapolis: University of Minnesota Press. 0-8166-3666-4.
  • Anonymous. 1940. "Musical Count". Time Magazine (Monday, 11 March).
  • Anonymous. 1944. "Stravinsky Liable to Fine". The New York Times (16 January) (Retrieved 22 June 2010).
  • Anonymous. 1957. "Stravinsky Turns 75". Los Angeles Times (3 June). Reprinted in Los Angeles Times "Daily Mirror" blog (3 June 2007) (accessed 9 March 2010).
  • Anonymous. 1962. "Life Guide: Salutes to Stravinsky on His 80th; A Funny Faulkner, Farm Tours", Life Magazine (8 June): 17.
  • Anonymous. 2010. "Synopsis" of Mary Ann Braubach (dir.). Huxley on Huxley. DVD recording. S.l.: Cinedigm, 2010.
  • Anonymous. n.d. "Stravinsky: Histoire du Soldat Suite". Naxosdirect.com (archive from 1 March 2013, accessed 24 January 2016).
  • Berry, David Carson. 2006. "Stravinsky, Igor." Europe 1789 to 1914: Encyclopedia of the Age of Industry and Empire, editors-in-chief John Merriman and Jay Winter, 4:2261–63. Detroit: Charles Scribner's Sons.
  • Berry, David Carson. 2008. "The Roles of Invariance and Analogy in the Linear Design of Stravinsky's 'Musick to Heare.'" Gamut 1, no. 1.
  • Blitzstein, Marc. 1935. "The Phenomenon of Stravinsky". The Musical Quarterly 21, no. 3 (July): 330–47. Reprinted 1991, The Musical Quarterly 75, no. 4 (Winter): 51–69.
  • Browne, Andrew J. 1930. "Aspects of Stravinsky's Work". Music & Letters 11, no. 4 (October): 360–66. Online link accessed 19 November 2007 (subscription access).
  • Cocteau, Jean. 1918. Le Coq et l'arlequin: notes de la musique. Paris: Éditions de la Sirène. Reprinted 1979, with a preface by Georges Auric. Paris: Stock. 2-234-01081-0 English edition, as Cock and Harlequin: Notes Concerning Music, translated by Rollo H. Myers, London: Egoist Press, 1921.
  • Cohen, Allen. 2004. Howard Hanson in Theory and Practice. Westport, Conn.: Praeger Publishers. 0-313-32135-3.
  • Cooper, John Xiros (editor). 2000. T. S. Elliot's Orchestra: Critical Essays on Poetry and Music. New York: Garland. 0-8153-2577-0.
  • Copeland, Robert M. 1982. "The Christian Message of Igor Stravinsky". The Musical Quarterly 68, no. 4 (October): 563–79.
  • Copland, Aaron. 1952. Music and Imagination. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
  • Craft, Robert. 1982. "Assisting Stravinsky: On a Misunderstood Collaboration". The Atlantic 250, no. 6 (December): 64–74.
  • Craft, Robert. 1992. Stravinsky: Glimpses of a Life. London: Lime Tree; New York: St Martins Press. 0-413-45461-4 (Lime Tree); 0-312-08896-5 (St.Martins).
  • Craft, Robert. 1994. Stravinsky: Chronicle of a Friendship, revised and expanded edition. Nashville: Vanderbilt University Press. 0-8265-1258-5.
  • Davis, Mary. 2006. "Chanel, Stravinsky, and Musical Chic". Fashion Theory 10, no. 4 (December): 431–60.
  • Dubal, David. 2001. The Essential Canon of Classical Music. New York: North Point Press.
  • Eksteins, Modris. 1989. Rites of Spring: The Great War and the Modern Era. Boston: Houghton Mifflin Company. 0-395-49856-2. Reprinted 1990, New York: Anchor Books 0-385-41202-9; reprinted 2000, Boston: Mariner Books 0-395-93758-2.
  • Glass, Philip. 1998. "The Classical Musician Igor Stravinsky" Time (Monday, 8 June).
  • Greene, David Mason. 1985. Biographical Encyclopaedia of Composers. New York: Doubleday.
  • Griffiths, Paul, Igor Stravinsky, Robert Craft, and Gabriel Josipovici. 1982. Igor Stravinsky: the Rake's Progress. Cambridge Opera Handbooks. Cambridge. London, New York, New Rochelle, Melbourne, and Sydney: Cambridge University Press. 0-521-23746-7 (cloth); 0-521-28199-7 (pbk).
  • Hazlewood, Charles. 2003. "Stravinsky—The Firebird Suite". On Discovering Music. BBC Radio 3 (20 December). Archived at Discovering Music: Listening Library, Programmes.
  • Holland, Bernard. 2001. "Stravinsky, a Rare Bird Amid the Palms: A Composer in California, at Ease if Not at Home", The New York Times (11 March).
  • Joseph, Charles M.. 2001. Stravinsky Inside Out. New Haven: Yale University Press. 978-0-300-07537-3.
  • Karlinsky, Simon. 1985. "Searching for Stravinskii's Essence". Russian Review 44, no. 3 (July): 281–87.
  • Lambert, Constant. 1936. Music Ho! A Study of Music in Decline. New York: Charles Scribner's Sons.
  • Lawson, Rex. 1986. "Stravinsky and the Pianola". In Confronting Stravinsky, edited by Jann Pasler. Los Angeles: University of California Press. 0-520-05403-2.
  • Lehrer, Jonah. 2007. Igor Stravinsky and the Source of Music, in his Proust Was a Neuroscientist. Boston: Houghton Mifflin Co. 0-618-62010-9.
  • McFarland, Mark 1994. "Leitharmony, or Stravinsky's Musical Characterization in the Firebird". International Journal of Musicology 3:203–33. 3-631-47484-9.
  • Morand, Paul. 1976. L'Allure de Chanel. Paris: Hermann. Nouv. éd. du texte original, Paris: Hermann, 1996. 2-7056-6316-9. Reprinted, [Paris]: Gallimard, 2009; 978-2-07-039655-9 English as The Allure of Chanel, translated by Euan Cameron. London: Pushkin Press, 2008. 978-1-901285-98-7 (pbk). Special illustrated ed. London: Pushkin, 2009. 978-1-906548-10-0 (pbk.).
  • Oliver, Michael. 1995. Igor Stravinsky. London: Phaidon Press. 0-7148-3158-1.
  • Page, Tim. 2006. "Classical Music: Great Composers, a Less-Than-Great Poser and an Operatic Impresario". Washington Post (Sunday, 30 July): BW13.
  • Palmer, Tony. 1982. Stravinsky: Once at a Border.... (TV documentary film). [UK]: Isolde Films. Issued on DVD, [N.p.]: Kultur Video, 2008.
  • Pasler, Jann. 1983. "Stravinsky and His Craft: Trends in Stravinsky Criticism and Research". The Musical Times 124, no. 1688 ("Russian Music", October): 605–609.
  • Pisalnik. 2012. "Polski pomnik za cerkiewnym murem". Rzeczpospolita (10 November; archive from 10 September 2015, accessed 24 January 2016).
  • Robinson, Lisa. 2004. "Opera Double Bill Offers Insight into Stravinsky's Evolution". The Juilliard Journal Online 19, no. 7 (April). (No longer accessible as of March 2008.)
  • Sachs, Harvey. 1987. Music in Fascist Italy. New York: W. W. Norton.
  • Satie, Erik. 1923. "Igor Stravinsky: A Tribute to the Great Russian Composer by an Eminent French Confrère". Vanity Fair (February): 39 & 88.
  • Siegmeister, Elie (ed.). 1943. The Music Lover's Handbook. New York: William Morrow and Company.
  • Simeone, Lisa, with Robert Craft and Philip Glass. 1999. "Igor Stravinsky" NPR's Performance Today: Milestones of the Millennium (16 April). Washington, DC: National Public Radio. Archive (edited) at NPR Online.
  • Simon, Scott. 2007. The Primitive Pulse of Stravinsky's 'Rite of Spring'. With an interview with Marin Alsop recorded on Friday 23 March 2007. NPR Weekend Edition. (Saturday 24 March). Washington, DC: National Public Radio.
  • Slim, H. Colin. 2006. "Stravinsky's Four Star-Spangled Banners and His 1941 Christmas Card". The Musical Quarterly 89, nos. 2 and 3 (Summer–Fall): 321–447.
  • Slonimsky, Nicolas. 1953. Lexicon of Musical Invective: Critical Assaults on Composers Since Beethoven's Time. New York: Coleman-Ross. Second edition, New York: Coleman-Ross, 1965, reprinted Washington Paperbacks WP-52, Seattle: University of Washington Press, 1969, reprinted again Seattle: University of Washington Press, 1974 0-295-78579-9, and New York: Norton, 2000 0-393-32009-X (pbk).
  • Straus, Joseph N. 2001. Stravinsky's Late Music. Cambridge Studies in Music Theory and Analysis 16. Cambridge, New York, Port Melbourne, Madrid, and Cape Town: Cambridge University Press. 0-521-80220-2 (cloth) 0-521-60288-2 (pbk).
  • Stravinsky, Igor. 1947. Poetics of Music in the Form of Six Lessons. Cambridge, MA: Harvard University Press. OCLC 155726113.
  • Stravinsky, Igor. 1960. Poetics of Music in the Form of Six Lessons. New York: Vintage Books.
  • Stravinsky, Igor. 1962. An Autobiography. New York: W. W. Norton & Company. 0-393-00161-X; OCLC 311867794. Originally published in French as Chroniques de ma vie, 2 vols. (Paris: Denoël et Steele, 1935), subsequently translated (anonymously) as Chronicle of My Life. London: Gollancz, 1936. OCLC 1354065. This edition reprinted as Igor Stravinsky An Autobiography, with a preface by Eric Walter White (London: Calder and Boyars, 1975) 0-7145-1063-7 (cloth); 0-7145-1082-3 (pbk.). Reprinted again as An Autobiography (1903–1934) (London: Boyars, 1990) 0-7145-1063-7 (cased); 0-7145-1082-3 (pbk). Also published as Igor Stravinsky An Autobiography (New York: M. & J. Steuer, 1958).
  • Stravinsky, Igor, and Robert Craft. 1959. Conversations with Igor Stravinsky. Garden City, NY: Doubleday. OCLC 896750 Reprinted Berkeley: University of California Press, 1980. 0-520-04040-6.
  • Stravinsky, Igor, and Robert Craft. 1960. Memories and Commentaries. Garden City, N.Y.: Doubleday. Reprinted 1981, Berkeley and Los Angeles: University of California Press. 0-520-04402-9 Reprinted 2002, London: Faber and Faber. 0-571-21242-5.
  • Stravinsky, Igor, and Robert Craft. 1962. Expositions and Developments. London: Faber & Faber. Reprinted, Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1981. 0-520-04403-7.
  • Stravinsky, Igor, and Robert Craft. 1966. Themes and Episodes. New York: A. A. Knopf.
  • Stravinsky, Igor, and Robert Craft. 1969. Retrospectives and Conclusions. New York: A. A. Knopf.
  • Stravinsky, Vera, and Robert Craft. 1978. Stravinsky in Pictures and Documents. New York: Simon and Schuster.
  • Strawinsky, Théodore, and Denise Strawinsky. 2004. Catherine and Igor Stravinsky: A Family Chronicle 1906–1940. New York: Schirmer Trade Books; London: Schirmer Books. 0-8256-7290-2.
  • Taruskin, Richard. 1996. Stravinsky and the Russian Traditions: A Biography of the Works Through Mavra. Vol. 1 and Vol. 2. Berkeley: University of California Press. 0-520-07099-2.
  • Taruskin, Richard, reply by Robert Craft. 1989. "'Jews and Geniuses': An Exchange". New York Review of Books 36, no. 10 (15 June).
  • Thom, Paul. 2007. The Musician as Interpreter. Studies of the Greater Philadelphia Philosophy Consortium 4. University Park: Pennsylvania State University Press. 0-271-03198-0.
  • Volta, Ornella. 1989. Satie Seen through His Letters. London: Boyars. 0-7145-2980-X.
  • Wallace, Helen. 2007. Boosey & Hawkes, The Publishing Story. London: Boosey & Hawkes. 978-0-85162-514-0.
  • Walsh, Stephen. 2000. Stravinsky. A Creative Spring: Russia and France 1882–1934. London: Jonathan Cape. (excerpt), www.nytimes.com. Retrieved 10 August 2013.
  • Walsh, Stephen. 2001. "Stravinsky, Igor." New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell. London: Macmillan Publishers.
  • Walsh, Stephen. 2006. Stravinsky: The Second Exile: France and America, 1934–1971. New York: Alfred A. Knopf. 0-375-40752-9 (cloth); London: Jonathan Cape. 0-224-06078-3 (cloth); Berkeley: University of California Press. 978-0-520-25615-6 (pbk).
  • Walsh, Stephen. 2007. "The Composer, the Antiquarian and the Go-between: Stravinsky and the Rosenthals". The Musical Times 148, no. 1898 (Spring): 19–34.
  • Wenborn, Neil. 1985. Stravinsky. London: Omnibus Press. 0-7119-7651-1.
  • White, Eric Walter. 1979. Stravinsky: The Composer and His Works, second edition. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. 0-520-03983-1 (cloth) 0-520-03985-8 (pbk).

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]