Գերտրուդ Սթայն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Սթայն Գերտրուդ
անգլ.՝ Gertrude Stein
Gertrude Stein 1935-01-04.jpg
Ծննդյան անուն Սթայն Գերտրուդ
Ծնվել է փետրվարի 3, 1874({{padleft:1874|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[1][2][3][4][5]
Ծննդավայր Ալլեգեյնի
(Փենսիլվանիա)
Վախճանվել է հուլիսի 27, 1946(1946-07-27) (տարիքը 72)
Վախճանի վայր Նյոյի-սյուր-Սեն, (Փարիզի շրջակայք)
Մասնագիտություն գրող, բանաստեղծ, արվեստի կոլեկցիոներ, գրական սալոնի տեր, ինքնակենսագիր, լիբրետիստ և դրամատուրգ
Լեզու անգլերեն
Ազգություն բրիտանացի
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Կրթություն Ռեդկլիֆ քոլեջ[6], Ջոհ Հոփքինզի բժշկական դպրոց[6] և Հարվարդի համալսարան
Ժանրեր "Էկսպերիմենտալ",
Կուբիզմին հարող
Գրական ուղղություններ Մոդեռնիզմ և մոդեռնիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներ "Երեք կյանք",
"Նուրբ կոճակներ"
Համատեղ ապրող Ալիս Բաբեթ Տոկլաս
Gertrude Stein- Autograph.svg
Gertrude Stein Վիքիպահեստում

Գերտրուդ Սթայն (անգլ.՝ Gertrude Stein, փետրվարի 3, 1874 թ., Ալլեգեյնի, Փենսիլվանիա - հուլիսի 27, 1946 թ., Նյոյի-սյուր-Սեն, Փարիզի շրջակայքում), ամերիկացի գրող, գրականության տեսաբան։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է հարուստ հրեաների ընտանիքում, մանկությունն անց է կացրել Եվրոպայում (Վիեննա, Փարիզ), մեծացել է Կալիֆորնիայում։ Քեմբրիջում լսել է Ուիլիամ Ջեյմսի հոգեբանության դասախոսությունը, հետո սովորել է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում, կուրսը չի ավարտել։ 1902 թ. եղբոր՝ Լեոյի հետ մեկնում է Փարիզ, որտեղ անց է կացնում ամբողջ հետագա կյանքը, միայն երբեմն-երբեմն այցելելով Անգլիա և Իսպանիա։

Արվեստը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սթայնի էկսպերիմենտալ, կուբիզմին մոտիկ պոեզիան ու արձակը, եվրոպական ավանգարդի վրա տեղորոշված, բայց դրա հետ մեկտեղ ամերիկյան շունչը փոխանցելուն ձգտող, երբեք ընթերցողական լայն լսարան չեն ունեցել։ Միակ բացառությունը դարձավ «Ալիսա Բ. Տոկլասի ինքնակենսագրությունը» (1933), որը Գերտրուդը գրել է արդեն բավականին հասուն տարիքում։ Դա Փարիզի կենդանի ու սրամիտ նկարագրությունն է Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ, գրված քաղաքի սիրահարվածի աչքերով։ Այդ գիրքը հրատարակվել է շատ անգամ ու թարգմանվել տարբեր լեզուներով։

Ճանաչումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սթայն Գերտրուդը պատկերված է Պավել Չելիշևի հայտնի «Ֆենոմեններ» նկարում, Պաբլո Պիկասսոյի «Գերտրուդ Սթայնի դիմանկարը» կտավում։ Ալան Ռուդոլֆի «Մոդերնիստներ» (1987) ֆիլմում, Ուոլտեր Սատտերտուեյթի «Դիմակահանդես» (1998 թ., ռուսական թարգմանությամբ - «Կլոունադա»), Էռնեստ Հեմինգուեյի «Տոն, որ միշտ քեզ հետ է» ստեղծագործության մեջ, Վուդի Ալլենի «Կեսգիշերը Փարիզում» (2011 թ.) ֆիլմում անդրադառնում են նրա կերպարին։ Սթայնի տեքստերի համար երաժշտություն գրել են Վիրջիլ Թոմսոնը (1934 թ., 1947 թ.) և Ջեյմս Թիննի (1970 թ.), գերմանացի կոմպոզիտոր Իրիս տեր Շիպհորսթ (Inside-outside II, 1989 թ.)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. Gertrude Stein
  3. Encyclopædia Britannica
  4. SNAC
  5. International Music Score Library Project — 2006.
  6. 6,0 6,1 Blain V., Grundy I., Clements P. The Feminist Companion to Literature in English — P. 1026. — ISBN 978-0-300-04854-4